ÉÉ úié ºÉ úeòé ú Ê ÉÊvÉ É xªééªé ÉÆjÉÉ±ÉªÉ Êuù ÉɹÉÒ +É ÉÞkÉÒ ENGLISH-MARATHI ÉÉ úiééséä ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (98 ªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéä{éªéèié +tªéé ÉiÉ) (ÊnùxÉÉÆEò

Kích thước: px
Bắt đầu hiển thị từ trang:

Download "ÉÉ úié ºÉ úeòé ú Ê ÉÊvÉ É xªééªé ÉÆjÉÉ±ÉªÉ Êuù ÉɹÉÒ +É ÉÞkÉÒ ENGLISH-MARATHI ÉÉ úiééséä ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (98 ªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéä{éªéèié +tªéé ÉiÉ) (ÊnùxÉÉÆEò"

Bản ghi

1 ÉÉ úié ºÉ úeòé ú Ê ÉÊvÉ É xªééªé ÉÆjÉÉ±ÉªÉ Êuù ÉɹÉÒ +É ÉÞkÉÒ ENGLISH-MARATHI (98 ªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéä{éªéèié +tªéé ÉiÉ) (ÊnùxÉÉÆEò 26 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 204 {ɪÉÈiÉ äò ú Énù±É Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä) Constitution of India (Upto and including the 98 th Amendment) [As modified upto 26 th January, 204] * ɽþÉ úé¹]åõ úévªéésªéé ÉɹÉÉ ºÉÆSÉɱÉxÉɱɪÉÉuùÉ äú +xéö ÉÉÊnùiÉ +ÉÊhÉ ºÉÆSÉɱÉEò, ÉɺÉxÉ ÉÖpùhÉ É ±ÉäJÉxɺÉÉ ÉOÉÒ, ɽþÉ úé¹]åõ úévªé ªÉÉÆSªÉÉuùÉ äú ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ÉiÉÒxÉä ÉÖÊpùiÉ É ÉEòÉÊ ÉiÉ 204

2 Constitution of India BSÉ

3 ÉɺiÉÉÊ ÉEò ªÉÉ ÉEòÉ ÉxÉÉSÉÒ ½þÒ {Éʽþ±ÉÒ <ÆOÉVÉÒ- É úé`öò (Êuù ÉɹÉÒ) +É ÉÞkÉÒ +ɽäþ. ªÉÉSÉÒ É úé`öò ÉɹÉäiÉÒ±É {Éʽþ±ÉÒ +É ÉÞkÉÒ ºÉÆSÉɱÉEò, ÉɺÉxÉ ÉÖpùhÉ É ±ÉäJÉxɺÉÉ ÉOÉÒ, ɽþÉ úé¹]åõ ÉɺÉxÉ ªÉÉÆxÉÒ ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ÉiÉÒxÉä 979 ÉvªÉä ÉEòÉÊ ÉiÉ Eäò±ÉÒ ½þÉäiÉÒ. ÉÉ úiéésªéé ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉ ÉvªÉä ÉEòÉ ÉxÉÉSªÉÉ Éä³äý{ɪÉÈiÉ Éä³ýÉä Éä³ýÒ Eò úhªééié +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉ ÉÇ ºÉÖvÉÉ úhééæséé ºÉ ÉÉ Éä É Eò üxé iªéésªéé ºÉ½þÉ ºÉÖvÉÉÊ úié +É ÉÞkªÉÉ +xéögò Éä 983, 988, 992, 2002 É 2006 ªÉÉ É¹ÉÔ ÉEòÉÊ ÉiÉ Eäò±ªÉÉ ½þÉäiªÉÉ. ªÉÉSÉÒ ½þÒ Ê Ét ÉÉxÉ Êuù ÉɹÉÒ +É ÉÞkÉÒ ÉɹÉÉ ºÉÆSÉɱÉxÉɱɪÉ, ɽþÉ úé¹]åõ ÉɺÉxÉ ªÉÉÆxÉÒ iéªéé ú Eäò±ÉÒ +ɽäþ. ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò VÉxÉÉnäù ÉÉSÉÒ {ÉÚiÉÇiÉÉ ½þÉähªÉɺÉÉ`öÒ ºÉÉ ÉÉxªÉ VÉxÉiÉäºÉ JÉ-ªÉÉ +lééçxéä ªÉÉ ÉÚ ÉÒSªÉÉ EòɪÉtÉSÉÒ ÉÉʽþiÉÒ ½þÉähÉä ÉCªÉ ½þÉ Éä, ªÉɺÉÉ`öÒ iªééæxéé iªééæsªéé ÉÉnäùÊ ÉEò úévé ÉɹÉä ÉvªÉä É +xªé EåòpùÒªÉ EòɪÉnäù ={É±É vé Eò üxé näùhéä, ªÉÉ Eåòpù ºÉ úeòé úsªéé ÊxÉhÉǪÉÉSªÉÉ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒSÉÉ ÉÉMÉ +ɽäþ. ½þhÉÚxÉ ªÉÉSÉÒ ½þÒ Ê Ét ÉÉxÉ Êuù ÉɹÉÒ +É ÉÞkÉÒ ÉɹÉÉ ºÉÆSÉɱÉxÉɱɪÉ, ɽþÉ úé¹]åõ ÉɺÉxÉ ªÉÉÆxÉÒ iéªéé ú Eäò±ÉÒ +ºÉÚxÉ ÉºiÉÖiÉ +É ÉÞkÉÒSÉÒ UôÉxÉxÉÒ É Ê ÉvÉÒIÉÉ, úévé ÉɹÉÉ JÉÆb ( ÉÉnäùÊ ÉEò ªÉÖÊxÉ]õ), Ê ÉvÉɪÉÒ Ê É ÉÉMÉ, Ê ÉvÉÒ É xªééªé ÉÆjÉɱɪÉ, xé ÉÒ Ênù±±ÉÒ ªÉÉÆxÉÒ Eäò±ÉÒ +ɽäþ. ªÉÉ +É ÉÞkÉÒ ÉvªÉä, ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (+`Âö`ö ÉhhÉ ÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 202 ªÉÉSªÉÉ ié úiéönùóºé½þ ºÉ ÉÇ ºÉÖvÉÉ úhééæséé +É É ªÉEò ié³ý]õò{ééæºé½þ ºÉ ÉÉ Éä É Eò úhªééié +ɱÉÉ +ɽäþ. ªÉÉ +É ÉÞkÉÒSÉÉ ={ɪÉÉäMÉ ÉEòÒ±É ºÉÆPÉÉSÉä É JÉÆb {ÉÒ`öÉSÉä ºÉnùºªÉ, EòɪÉtÉSÉä Ê ÉtÉlÉÔ +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÉxªÉ VÉxÉiÉÉ ªÉÉÆxÉÉ ½þÉä<DZÉ, + ÉÒ +É ½þɱÉÉ +É ÉÉ +ɽäþ. {ÉÒ. Eäò. ɱ½þÉäjÉÉ, xé ÉÒ Ênù±±ÉÒ, ºÉÊSÉ É, 26 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 204. ÉÉ úié ºÉ úeòé ú.

4 =qäùê ÉEòÉ +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉÉMÉ BEò ºÉÆPÉ úévªé É iªééséä úévªéiéäjé (BEò) +xéösuäônù. ºÉÆPÉ úévªééséä xéé É É úévªéiéäjé. 2. xé ÉÒxÉ úévªéä nùéjé±é Eò üxé PÉähÉä ËEò ÉÉ ºlÉÉ{ÉxÉ Eò úhéä. 2Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 3. xé ÉÒxÉ úévªééæséò ÊxÉÌ ÉiÉÒ +ÉÊhÉ Ê Ét ÉÉxÉ úévªééæséò IÉäjÉä, ºÉÒ ÉÉ +lé ÉÉ xéé Éä ªÉÉÆiÉ äò ú òé ú. 4. {Éʽþ±ªÉÉ É SÉÉèlªÉÉ +xéöºéúséòsªéé ºÉÖvÉÉ úhéäºéé`öò +ÉÊhÉ {ÉÚ úeò, +ÉxÉÖ¹ÉÆÊMÉEò É {ÉÊ úhéé ɺ É ü{é ÉÉ ÉÓEòÊ úiéé ié úiéúnù Eò úhªééºéé`öò +xéösuäônù 2 É 3 JÉɱÉÒ Eò úhªééié +ɱÉä±Éä EòɪÉnäù. ÉÉMÉ nùéäxé xééméê úeòi É 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÒSÉä xééméê úeòi É. 6. {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉÚxÉ ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé ÉÉ úiééié +ɱÉ䱪ÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò. 7. ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉ MÉä±É䱪ÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò. 8. ÉÚ³ýSªÉÉ ÉÉ úiéòªé +ºÉ±É䱪ÉÉ, {ÉhÉ ÉÉ úiéé Éɽäþ ú úé½þhéé-ªéé Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò. 9. {É úeòòªé näù ÉÉSÉä xééméê úeòi É º ÉäSUäôxÉä ºÉÆ{ÉÉnùhÉÉ-ªÉÉ ªÉCiÉÒ xééméê úeò xéºéhéä. 0. xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò SÉɱÉÚ úé½þhéä.. ºÉƺÉnäùxÉä xééméê úeòi ÉÉSªÉÉ ½þCEòÉSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéä. ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé 2. ªÉÉJªÉÉ. 3. ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEòÉÆ ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä +lé ÉÉ iªééséä xªéúxéòeò úhé Eò úhéé äú EòɪÉnäù. ºÉ ÉÉxÉiÉäSÉÉ ½þCEò 4. EòɪÉtÉ{ÉÖfäø ºÉ ÉÉxÉiÉÉ. 5. vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ˱ÉMÉ ËEò ÉÉ VÉx ɺlÉÉxÉ ªÉÉ EòÉ úhééæ É üxé Éänù ÉÉ É Eò úhªééºé ÉxÉÉ<Ç. 6. ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä ºÉ ÉÉxÉ ºÉÆvÉÒú. 7. +º{ÉÞ ªÉiÉÉ xé¹]õ Eò úhéäù. 8. ÊEòiÉÉ É xé¹]õ Eò úhéä. º ÉÉiÉÆjªÉÉSÉÉ ½þCEò 9. ÉɹÉhɺ ÉÉiÉÆjªÉ, <iªéénùòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ½þCEòÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé {É úévééæ Éqù±ÉSªÉÉ nùéä¹éêºérùò ÉÉ ÉiÉ ºÉÆ úiéhé. 2. VÉÒÊ ÉiÉ É ªÉÎCiÉMÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ ªÉÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé. 2Eò. Ê ÉIÉhÉÉSÉÉ ½þCEò. 22. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò +]õeò É ºlÉÉxÉ ÉrùiÉÉ ªÉÉÆ{ÉɺÉÚxÉ ºÉÆ úiéhé. ÉÉä¹ÉhÉÉÊ É ûrù ½þCEò 23. ÉÉhɺÉÉÆSÉÉ +{É ªÉÉ{ÉÉ ú +ÉÊhÉ Éä`öÊ ÉMÉÉ úò ªÉÉÆxÉÉ ÉxÉÉ<Ç. 24. EòÉ újééxéä, <iªéénùó ÉvªÉä ÉɱÉEòÉÆxÉÉ EòÉ ÉɱÉÉ `äö ÉhªÉÉºÉ ÉxÉÉ<Ç.

5 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù vé ÉǺ ÉÉiÉÆjªÉÉSÉÉ ½þCEò 25. ºÉnÂùºÉnÂùÊ É ÉäEò ÉÖrùÒSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ +ÉÊhÉ vé ÉÉÇSÉä ÉÖCiÉ ÉEò]õÒEò úhé, +ÉSÉ úhé É ÉºÉÉ ú. 26. vééì ÉEò ªÉ ɽþÉ úéæséò ªÉ ɺlÉÉ {ÉɽþhªÉÉSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ. 27. BJÉÉtÉ Ê ÉÊ É¹]õ vé ÉÉÇSªÉÉ ºÉÆ ÉvÉÇxÉÉEò úiéé Eò ú näùhªéé ÉÉ ÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ. 28. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆiÉ vééì ÉEò Ê ÉIÉhÉ +lé ÉÉ vééì ÉEò ={ÉɺÉxÉÉ ªÉÉÆxÉÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þhªéé ÉÉ ÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ. ºÉÉƺEÞòÊiÉEò É ÉèIÉÊhÉEò ½þCEò 29. +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉMÉÉÈSªÉÉ Ê½þiɺÉÆ ÉÆvÉÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé. 30. ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉ ºlÉÉ{ÉhªÉÉSÉÉ É iªééæséä É ÉɺÉxÉ Eò úhªééséé +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉMÉÉÈSÉÉ ½þCEò. 3. [ÊxÉ úêºéié.] Ê É ÉÊIÉiÉ EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ 3Eò. ºÉÆ{ÉnùÉÆSÉä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ, <iªéénùóeòê úiéé ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒú. 3JÉ. Ê É ÉÊIÉiÉ +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉÆSÉÒ É Ê ÉÊxÉªÉ ÉÉÆSÉÒ Ê ÉÊvÉOÉÉÁiÉÉ. 3MÉ. Ê É ÉÊIÉiÉ ÊxÉnäù ÉEò iék Éä +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhÉhÉÉ-ªÉÉ EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ. 3PÉ. [ÊxÉ úêºéié.] ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò ={ÉÉªÉ ªÉÉäVÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò 32. ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆSÉÒ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªéésªéé ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ. 32Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 33. ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±Éä±Éä ½þCEò ½äþ ºÉäxÉÉ, <iªéénùóxéé ±ÉÉMÉÚ Eò úiééxéé, iªéé ÉvªÉä äò ú Énù±É Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùºÉ +ÊvÉEòÉ ú. 34. BJÉÉtÉ IÉäjÉÉiÉ ±É¹Eò úò EòɪÉnùÉ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. 35. ªÉÉ ÉÉMÉÉSªÉÉ ié úiéönùóséò +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªééeò úiéé Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ. ÉÉMÉ SÉÉ ú úévªé vééä úhééæséò ÊxÉnäù ÉEò iék Éä 36. ªÉÉJªÉÉ. 37. ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±Éä±ÉÒ iék Éä ±ÉÉMÉÚ Eò úhéä. 38. úévªééxéä ±ÉÉäEòEò±ªÉÉhÉÉSªÉÉ ºÉÆ ÉvÉÇxÉɺÉÉ`öÒ ºÉ ÉÉVÉ ªÉ ɺlÉÉ ÉºlÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhéä. 39. úévªééxéä +xéöºé úé ɪÉÉSªÉÉ vééä úhééséò Ê É ÉÊIÉiÉ iék Éä. 39Eò. ºÉ ÉÉxÉ xªééªé É EòɪÉnäùÊ É¹ÉªÉEò ÉÉä òié ºÉ½þɪªÉ. 40. OÉÉ É{ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉä ºÉÆPÉ]õxÉ. 4. EòÉ ÉÉSÉÉ, Ê ÉIÉhÉÉSÉÉ +ÉÊhÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ±ÉÉäEòºÉ½þɪªÉÉSÉÉ ½þCEò. 42. EòÉ ÉÉ ÉÉ ÉiÉ xªé骪é É ÉÉxÉ ÉÒªÉ {ÉÊ úîºléiéò +ÉÊhÉ ÉºÉÚÊiÉÊ É¹ÉªÉEò ºÉ½þɪªÉ ªÉÉÆSÉÒ ié úiéúnù. 43. EòÉ ÉMÉÉ úéæxéé ÊxÉ ÉÉǽþ ÉäiÉxÉ, <iªéénùò. 43Eò. =téämévéætésªéé ªÉ ÉºlÉÉ{ÉxÉÉiÉ EòÉ ÉMÉÉ úéæséé ºÉ½þ ÉÉMÉ. 43JÉ. ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉÆSÉä É ÉiÉÇxÉ. 44. xééméê úeòéæeò úiéé BEò ü{é xéémé úò ºÉÆʽþiÉÉ É¹ÉÉÈ{ÉäIÉÉ Eò ÉÒ ÉªÉÉSªÉÉ ÉɱÉEòÉÆSÉÒ ÉÉ ÆúÊ ÉEò ÉɱªÉÉ ÉºlÉäiÉÒ±É näùjé ÉÉ±É +ÉÊhÉ Ê ÉIÉhÉ ªÉÉEòÊ úiéé ié úiéúnù xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ, +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ +ÉÊhÉ <ié ú nöù ÉÇ±É PÉ]õEò ªÉÉÆSÉä ÉèIÉÊhÉEò É +ÉÌlÉEò ʽþiɺÉÆ ÉvÉÇxÉ. 47. {ÉÉä¹ÉhÉ ÉÉxÉ É úé½þhéò ÉÉxÉ =ÆSÉÉ ÉhÉä +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò +É úéämªé ºÉÖvÉÉ úhéä ½äþ úévªééséä EòiÉÇ ªÉ. 48. EÞòÊ¹É É {É ÉÖºÉÆ ÉvÉÇxÉ ªÉÉÆSÉÒ ºÉÖºÉÚjÉ ªÉ ɺlÉÉ ±ÉÉ ÉhÉä. 48Eò. {ɪÉÉÇ É úhééséä ºÉÆ úiéhé É ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhéä +ÉÊhÉ ÉxÉä É ÉxªÉ VÉÒ ÉºÉÞ¹]õÒ ªÉÉÆSÉä úiéhé Eò úhéä. (nùéäxé)

6 +xéösuäônù 49. úé¹]åõòªé ɽþk ÉÉSÉÒ º ÉÉ úeäò É ºlÉÉxÉä +ÉÊhÉ ÉºiÉÚ ªÉÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé. 50. EòɪÉÇEòÉ úò ªÉÆjÉhÉä{ÉɺÉÚxÉ xªééªéªéæjéhéé +±ÉMÉ `äö ÉhÉä. 5. +ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé ÉÉÆiÉiÉÉ É ºÉÖ úiéé ªÉÉÆSÉä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ. ÉÉMÉ SÉÉ -Eòú ÉÚ±É ÉÚiÉ EòiÉÇ ªÉä 5Eò. ÉÚ±É ÉÚiÉ EòiÉÇ ªÉä. ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé ÉEò úhé BEò EòɪÉÇEòÉ úò ªÉÆjÉhÉÉ úé¹]åõ{éiéò É ={É úé¹]åõ{éiéò 52. ÉÉ úiééséé úé¹]åõ{éiéò. 53. ºÉÆPÉ úévªééséé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ ú. 54. úé¹]åõ{éiéòséò ÊxÉ Éb héúeò. 55. úé¹]åõ{éiéòsªéé ÊxÉ Éb héöeòòséò úòié. 56. úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 57. äò úêxé Éb héöeòòºé {ÉÉjÉiÉÉ. 58. úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÊxÉ Éb héöeòòºéé`öò +½ÇþiÉÉ. 59. úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÉiÉÔ. 60. úé¹]åõ{éiéòxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä. 6. úé¹]åõ{éiéò É úò±é ɽþÉÊ ÉªÉÉäMÉÉSÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. 62. úé¹]åõ{éiéòséä Ê úcié {Énù É úhªééeò úiéé ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉSÉÒ ÉÖnùiÉ +ÉÊhÉ ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉähÉÉ äú {Énù É úhªééeò úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 63. ÉÉ úiééséé ={É úé¹]åõ{éiéò. 64. ={É úé¹]åõ{éiéò úévªéºé ÉäSÉÉ {ÉnùʺÉrù ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ºÉhÉä. 65. úé¹]åõ{éiéòséä {Énù ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉä<Ç±É iªéé iªéé ɺÉÆMÉÒ ={É úé¹]åõ{éiéòxéä úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhéä +lé ÉÉ úé¹]åõ{éiéòsªéé +xéö{éîºléiéòié iªééséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä. 66. ={É úé¹]åõ{éiéòséò ÊxÉ Éb héúeò. 67. ={É úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 68. ={É úé¹]åõ{éiéòséä Ê úcié {Énù É úhªééeò úiéé ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉSÉÒ ÉÖnùiÉ +ÉÊhÉ ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉähÉÉ äú ú{énù É úhªééeò úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 69. ={É úé¹]åõ{éiéòxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä. 70. <ié ú +ÉEòκ ÉEò ɺÉÆMÉÒ úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä. 7. úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ªÉÉÆSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÒ ÊxÉMÉÊb ié +ºÉ±É䱪ÉÉ ÉÉ ÉÒ. 72. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò IÉ ÉÉ, <iªéénùò Eò úhªééséé +ÉÊhÉ Ê ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééséé, iªééié ºÉÚ]õ näùhªééséé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú. 73. ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úéséò ªÉÉ{iÉÒ. ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù 74. úé¹]åõ{éiéòºé ºÉ½þɪªÉ É ºÉ±±ÉÉ näùhªééºéé`öò ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù. 75. ÉÆjªÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ +xªé ié úiéönùò. +xéögò ÉÊhÉEòÉ (iéòxé)

7 +xéösuäônù 76. ÉÉ úiééséé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ. +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉÉ úiééséé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ (SÉÉ ú) ºÉ úeòé Ò EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä 77. ÉÉ úié ºÉ úeòé úséä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä. 78. úé¹]åõ{éiéòºé ÉÉʽþiÉÒ {ÉÖ ú ÉhÉä, <iªéénùó ÉÉ ÉiÉ ÉvÉÉxÉ ÉÆjªÉÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä. ÉEò úhé nùéäxé---ºéæºénù ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé 79. ºÉƺÉnäùSÉÒ úséxéé. 80. úévªéºé ÉäSÉÒ úséxéé. 8. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÒ úséxéé. 82. ÉiªÉäEò VÉxÉMÉhÉxÉäxÉÆiÉ ú {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ. 83. ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ. 84. ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉnùºªÉi ÉÉEò úiéé +½ÇþiÉÉ. 85. ºÉƺÉnäùSÉÒ ºÉjÉä, ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ É Ê ÉºÉVÉÇxÉ. 86. úé¹]åõ{éiéòséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +Ê É ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé +ÉÊhÉ ºÉÆnäù É {ÉÉ`ö ÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò. 87. úé¹]åõ{éiéòséä Ê É Éä¹É +Ê É ÉɹÉhÉ. 88. ÉÆjÉÒ É É½þÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ ªÉÉÆSÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉÉ ÉiÉ ½þCEò. ºÉƺÉnäùSÉä +ÊvÉEòÉ úò 89. úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ. 90. ={É ºÉ ÉÉ{ÉÊiÉ{Énù Ê úcié ½þÉähÉä, iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. 9. ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉÊiÉ{ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb hªééséé ËEò ÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú. 92. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ ËEò ÉÉ ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä. 93. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ vªéié{énù É ={ÉÉvªÉIÉ{Énù Ê úcié ½þÉähÉä, iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. 95. ={ÉÉvªÉIÉ ËEò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSÉÉ +vªéié{énùéséò EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb hªééséé ËEò ÉÉ +vªéié ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú vªéiééºé ËEò ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉÉºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä. 97. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ÉÊhÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ ªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä. 98. ºÉƺÉnäùSÉä ºÉÊSÉ ÉɱɪÉ.

8 +xéösuäônù 99. ºÉnùºªÉÉÆxÉÒ É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä. +xéögò ÉÊhÉEòÉ EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä 00. ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉvÉÒ±É ÉiÉnùÉxÉ, VÉÉMÉÉ Ê úcié +ºÉiÉÉxÉɽþÒ EòɪÉÇ Eò úhªééséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú É MÉhÉ{ÉÚiÉÔ. 0. VÉÉMÉÉ Ê úcié Eò úhéä. 02. ºÉnùºªÉi ÉÉ ÉÉ ÉiÉ +{ÉÉjÉiÉÉ. 03. ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ +{ÉÉjÉiÉä ÉÉ ÉiÉSªÉÉ É xééæ É úò±é ÊxÉhÉǪÉ. ºÉnùºªÉÉÆSÉÒ +{ÉÉjÉiÉÉ 04. +xéösuäônù 99 +x ɪÉä É{ÉlÉ PÉähªÉÉ{ÉÚ ÉÔ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ +lé ÉÉ {ÉÉjÉ xéºéiééxéé +lé ÉÉ +{ÉÉjÉ ZÉɱªÉÉxÉÆiÉ ú ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉähªÉÉ Éqù±É É ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªéé Éqù±É ÉɺiÉÒ. ºÉƺÉnù É ÊiÉSÉä ºÉnùºªÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú É =x ÉÖCiÉÒ 05. ºÉƺÉnäùSÉÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ +ÉÊhÉ iªééæséä ºÉnùºªÉ É ºÉÊ ÉiªÉÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú, <iªéénùò. 06. ºÉnùºªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä. ÉèvÉÉÊxÉEò EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 07. Ê ÉvÉäªÉEäò ɺiÉÖiÉ Eò úhéä É {ÉÉÊ úié Eò úhéä ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò. 08. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò. 09. véxé Ê ÉvÉäªÉEòÉÆ ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. 0. véxé Ê ÉvÉäªÉEäò ªÉÉÆSÉÒ ªÉÉJªÉÉ.. Ê ÉvÉäªÉEòÉºÉ +xéö ÉiÉÒ. 2. ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé. 3. +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉ ÉÉ ÉiÉ ºÉƺÉnäùiÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. 4. Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Ê ÉvÉäªÉEäò. 5. {ÉÚ úeò, +ÊiÉÊ úcié ËEò ÉÉ +ÊvÉEò +xéönùéxéä. 6. ±ÉäJÉÉxÉÖnùÉxÉä, ÉiªÉªÉÉxÉÖnùÉxÉä É +{É ÉÉnùÉi ÉEò +xéönùéxéä. 7. Ê ÉkÉÒªÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò. 8. EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä ÊxÉªÉ É. Ê ÉkÉÒªÉ ÉÉ ÉÓ ÉvÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 9. Ê ÉkÉÒªÉ EòÉ ÉEòÉVÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ. 20. ºÉƺÉnäùiÉ ÉÉ{É úé ɪÉÉSÉÒ ÉɹÉÉ. 2. ºÉƺÉnäùiÉÒ±É SÉSÉæ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. 22. xªééªéé±éªééæxéò ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉ ÉÉ ÉiÉ SÉÉèEò ÉÒ xé Eò úhéä. ({ÉÉSÉ)

9 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù ÉEò úhé iéòxé--- úé¹]åõ{éiéòséä ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ ú 23. ºÉƺÉnäùSªÉÉ Ê É úé ÉEòɳýÉiÉ +vªéénäù É ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú. ÉEò úhé SÉÉ ú---ºéæpé xªééªéªéæjéhéé 24. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò ºlÉÉ{ÉxÉÉ +ÉÊhÉ PÉ]õxÉÉ. 25. xªééªéévéò ÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ, <iªéénùò. 26. EòɪÉÇEòÉ úò ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. 27. iénùléç xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. 28. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªé{éò`öé ÉvªÉä ÊxÉ ÉÞkÉ xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ={ÉκlÉiÉÒ. 29. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé ½äþ +Ê É±ÉäJÉ xªééªéé±éªé +ºÉhÉä. 30. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä EòɪÉǺlÉÉxÉ. 3. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò ÉÚ³ý +ÊvÉEòÉÊ úiéé. 3Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 32. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò =SSÉ xªééªéé±éªééæ É úò±é +Ê{ɱÉÉÆ ÉvªÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò +{ÉÒ±É +ÊvÉEòÉÊ úiéé. 33. Ênù ÉÉhÉÒ ÉEò úhééæºéæ ÉÆvÉÒ =SSÉ xªééªéé±éªééæ É úò±é +Ê{ɱÉÉÆ ÉvªÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò +{ÉÒ±É +ÊvÉEòÉÊ úiéé. 34. òéèvénùé úò ÉEò úhééæºéæ ÉÆvÉÒ ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò +{ÉÒ±É +ÊvÉEòÉÊ úiéé. 34Eò. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééeòbä +{ÉÒ±É Eò úhªééºéé`öò É ÉÉhÉ{ÉjÉ. 35. äòb ú±é xªééªéé±éªééséò Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉJÉɱÉÒ±É +ÊvÉEòÉÊ úiéé É +ÊvÉEòÉ ú ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééxéä ÉÉ{É úhéä {ÉÒ±É Eò úhªééºé ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééeòbú xé Ê É Éä¹É +xéöyéé. 37. xªééªéêxéhéçªé ËEò ÉÉ +Énäù É ªÉÉÆSÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééeòbú xé {ÉÖxÉÌ É±ÉÉäEòxÉ. 38. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé +ÊvÉEòÉ úéséò ÉÞrùÒ. 39. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉÊvɱÉäJÉ EòÉføhªÉÉSªÉÉ +ÊvÉEòÉ úéæséä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééºé ÉnùÉxÉ. 39Eò. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéä ½þºiÉÉÆiÉÊ úié Eò úhéä. 40. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä ºÉ½þɪªÉ ÉÚiÉ +ÊvÉEòÉ ú. 4. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééxéä PÉÉäʹÉiÉ Eäò±Éä±ÉÉ EòɪÉnùÉ ºÉ ÉÇ xªééªéé±éªééæ É ú ÉÆvÉxÉEòÉ Eò +ºÉhÉä. 42. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä ½ÖþEÚò ÉxÉÉ Éä +ÉÊhÉ +Énäù É ªÉÉÆSÉÒ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ É ÉEò]õÒEò úhé, <iªéénùòºéæ ÉÆvÉÒSÉä +Énäù É. 43. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséé Ê ÉSÉÉ ú PÉähªÉÉSÉÉ úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú. 44. ÉÖ±ÉEòÒ +ÉÊhÉ xªééêªéeò ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉÆxÉÒ ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ºÉ½þɪªÉÉlÉÇ EòɪÉÇ Eò úhéä. 44Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 45. xªééªéé±éªééséä ÊxÉªÉ É, <iªéénùò. 46. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä +ÊvÉEòÉ úò É ºÉä ÉEò +ÉÊhÉ JÉSÉÇ. (ºÉ½þÉ) BSÉ

10 +xéösuäônù 47. +léç ±ÉÉ ÉhÉä. 48. ÉÉ úiééséé ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò. 49. ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò ªÉÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä É +ÊvÉEòÉ ú. 50. ºÉÆPÉ úévªéésªéé É úévªééæsªéé ±ÉäJªÉÉÆSÉÉ xé ÉÖxÉÉ. 5. ±ÉäJÉÉ{É úòiéé +½þ ÉɱÉ. 52. ªÉÉJªÉÉ. 53. úévªééæséä úévªé{éé±é. 54. úévªééséé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ ú. 55. úévªé{éé±ééséò ÊxɪÉÖCiÉÒ. 56. úévªé{éé±ééséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 57. úévªé{éé±é ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ ½þÉähªÉɺÉÉ`öÒ +½ÇþiÉÉ. 58. úévªé{éé±é{énùésªéé ÉiÉÔ. 59. úévªé{éé±ééxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä. +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉEò úhé {ÉÉSÉú--- ÉÉ úiééséé ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò ÉÉMÉ ºÉ½þÉ úévªéä ÉEò úhé BEò---ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé ÉEò úhé nùéäxé---eòéªéçeòé úò ªÉÆjÉhÉÉ úévªé{éé±é 60. Ê É ÉÊIÉiÉ +ÉEòκ ÉEò ɺÉÆMÉÒ úévªé{éé±ééséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä. 6. IÉ ÉÉ, <iªéénùò Eò úhªééséé +ÉÊhÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò Ê ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééséé, iªééié ºÉÚ]õ näùhªééséé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééséé úévªé{éé±ééséé +ÊvÉEòÉ ú. 62. úévªéésªéé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úéséò ªÉÉ{iÉÒ. ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹én 63. úévªéé{éé±ééºé ºÉ½þɪªÉ Eò úhªééeò úiéé É ºÉ±±ÉÉ näùhªééeò úiéé ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù. 64. ÉÆjªÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ +xªé ié úiéönùò. 65. úévªééséé ɽþÉ +ÊvÉ ÉCiÉÉ. 66. úévªé ÉɺÉxÉÉxÉä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä. úévªééséé ɽþÉ +ÊvÉ ÉCiÉÉ ºÉ úeòé úò EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä 67. úévªé{éé±ééºé ÉÉʽþiÉÒ {ÉÖ úê ÉhÉä, <iªéénùó ÉÉ ÉiÉ ÉÖJªÉ ÉÆjªÉÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä. BSÉ (ºÉÉiÉ)

11 +xéösuäônù 68. úévªééæ ÉvÉÒ±É Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆSÉÒ úséxéé. +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉEò úhé iéòxé---- úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ý ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé (+É`ö) 69. úévªééæ ÉvªÉä Ê ÉvÉÉxÉ{ÉÊ ú¹énù Ê ÉºÉÌVÉiÉ Eò úhéä ËEò ÉÉ ÊxÉ ÉÉÇhÉ Eò úhéä. 70. Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉÆSÉÒ úséxéé. 7. Ê ÉvÉÉxÉ{ÉÊ ú¹énùéæséò úséxéé. 72. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ. 73. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉnùºªÉi ÉÉEò úiéé +½ÇþiÉÉ. 74. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉÒ ºÉjÉä, ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ É Ê ÉºÉVÉÇxÉ. 75. úévªé{éé±ééséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉºÉ ËEò ÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +Ê É ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé +ÉÊhÉ ºÉÆnäù É {ÉÉ`ö ÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò. 76. úévªé{éé±ééséä Ê É Éä¹É +Ê É ÉɹÉhÉ. 77. ÉÆjÉÒ É É½þÉ +ÊvÉ ÉCiÉÉ ªÉÉÆSÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉÉ ÉiÉ ½þCEò. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉä +ÊvÉEòÉ úò 78. Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ vªéiééséä É ={ÉÉvªÉIÉÉSÉä {Énù Ê úcié ½þÉähÉä É iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. 80. ={ÉÉvªÉIÉ ËEò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSÉÉ +vªéié{énùéséò EòiÉÇ ªÉä Eò úhªééséé ËEò ÉÉ +vªéié ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú. 8. +vªéiééºé ËEò ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉÉºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä. 82. Ê ÉvÉÉxÉ{ÉÊ ú¹énäùséé ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ. 83. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä +ÉÊhÉ ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä {Énù Ê úcié ½þÉähÉä É iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. 84. ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆxÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ {ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä Eò úhªééséé ËEò ÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú. 85. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ ËEò ÉÉ ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ +ÉÊhÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä. 87. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉä ºÉÊSÉ ÉɱɪÉ. EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÊ ÉhÉä 88. ºÉnùºªÉÉÆxÉÒ É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä.

12 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù 89. ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉvÉÒ±É ÉiÉnùÉxÉ, VÉÉMÉÉ Ê úcié +ºÉiÉÉxÉɽþÒ EòɪÉÇ Eò úhªééséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú É MÉhÉ{ÉÚiÉÔ. 90. VÉÉMÉÉ Ê úcié Eò úhéä. 9. ºÉnùºªÉi ÉÉ ÉÉ ÉiÉ +{ÉÉjÉiÉÉ. 92. ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ +{ÉÉjÉiÉä ÉÉ ÉiÉSªÉÉ É xééæ É úò±é ÊxÉhÉǪÉ. ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ +{ÉÉjÉiÉÉ 93. +xéösuäônù 88 +x ɪÉä É{ÉlÉ PÉähªÉÉ{ÉÚ ÉÔ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ +lé ÉÉ +{ÉÉjÉ ZÉɱªÉÉxÉÆiÉ ú ºlÉÉxÉÉ{ÉxxÉ ½þÉähªÉÉ Éqù±É É ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªéé Éqù±É ÉɺiÉÒ. úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³äý É iªééæséä ºÉnùºªÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú É =x ÉÖCiÉÒ 94. Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ +ÉÊhÉ iªééæséä ºÉnùºªÉ É ºÉÊ ÉiªÉÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú, <iªéénùò. 95. ºÉnùºªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä. 96. Ê ÉvÉäªÉEäò ɺiÉÖiÉ Eò úhéä É {ÉÉÊ úié Eò úhéä ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò. ÉèvÉÉÊxÉEò EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 97. véxé Ê ÉvÉäªÉEòÉƽÚþxÉ +xªé Ê ÉvÉäªÉEòÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê ÉvÉÉxÉ{ÉÊ ú¹énäùsªéé +ÊvÉEòÉ úéæ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. 98. véxé Ê ÉvÉäªÉEòÉÆ ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. 99. véxé Ê ÉvÉäªÉEäò ªÉÉÆSÉÒ ªÉÉJªÉÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉÆxÉÉ +xéö ÉiÉÒ. 20. Ê ÉSÉÉ úéléç úéjéúxé `äö ɱÉä±ÉÒ Ê ÉvÉäªÉEäò ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉ ÉÉ ÉiÉ Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉiÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Ê ÉvÉäªÉEäò {ÉÚ úeò, +ÊiÉÊ úcié ËEò ÉÉ +ÊvÉEò +xéönùéxéä ±ÉäJÉÉxÉÖnùÉxÉä, ÉiªÉªÉÉxÉÖnùÉxÉä É +{É ÉÉnùÉi ÉEò +xéönùéxéä Ê ÉkÉÒªÉ Ê ÉvÉäªÉEòɺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä ÊxÉªÉ É. Ê ÉkÉÒªÉ ÉÉ ÉÓ ÉvÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 209. Ê ÉkÉÒªÉ EòÉ ÉEòÉVÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ. 20. Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉiÉ ÉÉ{É úé ɪÉÉSÉÒ ÉɹÉÉ. 2. Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉiÉÒ±É SÉSÉæ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. 22. xªééªéé±éªééæxéò Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉ ÉÉ ÉiÉ SÉÉèEò ÉÒ xé Eò úhéä. ÉEò úhé SÉÉ ú---- úévªé{éé±ééséä ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ ú 23. Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ Ê É úé ÉEòɳýÉiÉ +vªéénäù É ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhªééséé úévªé{éé±ééséé +ÊvÉEòÉ ú. (xé>ð)

13 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù ÉEò úhé {ÉÉSÉ---- úévªééæ ÉvÉÒ±É =SSÉ xªééªéé±éªéä 24. úévªééæºéé`öò =SSÉ xªééªéé±éªéä. 25. =SSÉ xªééªéé±éªéä ½þÒ +Ê É±ÉäJÉ xªééªéé±éªéä +ºÉhÉä. 26. =SSÉ xªééªéé±éªéä PÉÊ]õiÉ Eò úhéä. 27. =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ É iªéé {ÉnùÉSªÉÉ ÉiÉÔ. 28. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ié úiéönùò =SSÉ xªééªéé±éªééæxéé ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. 29. =SSÉ xªééªéé±éªééæsªéé xªééªéévéò ÉÉÆxÉÒ É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä ºlÉɪÉÒ xªééªéévéò É ZÉɱªÉÉxÉÆiÉ ú ªÉ ɺÉɪÉÉ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. 22. xªééªéévéò ÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ, <iªéénùò xªééªéévéò ÉÉSÉÒ BEòÉ =SSÉ xªééªéé±éªééiéúxé nöùºé-ªéé =SSÉ xªééªéé±éªééié Énù±ÉÒ EòɪÉÇEòÉ úò ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ ÊiÉÊ úcié É EòɪÉÇEòÉ úò xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. 224Eò. =SSÉ xªééªéé±éªééæsªéé xªééªé{éò`öé ÉvªÉä ÊxÉ ÉÞkÉ xªééªéévéò ÉÉSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ Ê Ét ÉÉxÉ =SSÉ xªééªéé±éªééæséò +ÊvÉEòÉÊ úiéé Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉÊvɱÉäJÉ EòÉføhªÉÉSÉä =SSÉ xªééªéé±éªééæséä +ÊvÉEòÉ ú. 226Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 227. =SSÉ xªééªéé±éªééséé ºÉ ÉÇ xªééªéé±éªééæ É ú näùjé äújé Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéä =SSÉ xªééªéé±éªééeòbä ÉMÉÇ Eò úhéä. 228Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 229. =SSÉ xªééªéé±éªééséä +ÊvÉEòÉ úò É ºÉä ÉEò +ÉÊhÉ JÉSÉÇ =SSÉ xªééªéé±éªééæsªéé +ÊvÉEòÉÊ úiéäséé ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæ É ú Ê ÉºiÉÉ ú Eò úhéä. 23. nùéäxé ËEò ÉÉ +ÊvÉEò úévªééæºéé`öò BEòÉ ºÉÉ ÉÉ<ÇEò =SSÉ xªééªéé±éªééséò ºlÉÉ{ÉxÉÉ. ÉEò úhé ºÉ½þÉ----nÖùªªÉ É xªééªéé±éªéä 233. ÊVɱ½þÉ xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. 233Eò. Ê É ÉÊIÉiÉ ÊVɱ½þÉ xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ +ÉÊhÉ iªééæxéò Ênù±Éä±Éä xªééªéêxéhéçªé, <iªéénùò Ê ÉÊvÉOÉÉÁ +ºÉhÉä ÊVɱ½þÉ xªééªéévéò ÉÉÆ ªÉÊiÉÊ úcié +xªé ªÉCiÉÓSÉÒ xªééêªéeò ºÉä ÉäiÉÒ±É É úiéò nöùªªé É xªééªéé±éªééæ É úò±é ÊxɪÉÆjÉhÉ léç ±ÉÉ ÉhÉä næùb ÉÊvÉEòÉ-ªÉÉÆSªÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉMÉÉDZÉÉ ËEò ÉÉ ÉMÉÉÈxÉÉ ªÉÉ ÉEò úhéésªéé ié úiéönùò ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. (nù½þé)

14 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù ÉÉMÉ ºÉÉiÉ {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòsªéé ÉÉMÉ JÉ ÉvÉÒ±É úévªéä 238. [ÊxÉ úêºéié.] ÉÉMÉ +É`ö ºÉÆPÉ úévªéiéäjéä 239. ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæséä É ÉɺÉxÉ. 239Eò. Ê É ÉÊIÉiÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæºéé`öò ºlÉÉÊxÉEò Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆSÉÒ ËEò ÉÉ ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäséò ËEò ÉÉ nùéäx½þóséò ÊxÉÌ ÉiÉÒ. 239EòEò. Ênù±±ÉÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéönùò. 239EòJÉ. ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò ªÉÆjÉhÉÉ ÉÆnù {Éb ±ªÉÉºÉ ié úiéúnù. 239JÉ. Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ Ê É úé ÉEòɳýÉiÉ +vªéénäù É ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhªééséé É ÉɺÉEòÉSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú Ê É ÉÊIÉiÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæºéé`öò Ê ÉÊxÉªÉ É Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú. 24. ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæºéé`öò =SSÉ xªééªéé±éªéä [ÊxÉ úêºéié.] ÉÉMÉ xé>ð {ÉÆSÉɪÉiÉÒ 243. ªÉÉJªÉÉ. 243Eò. OÉÉ ÉºÉ ÉÉ. 243JÉ. {ÉÆSÉɪÉiÉÒ PÉÊ]õiÉ Eò úhéä. 243MÉ. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉÒ úséxéé. 243PÉ. VÉÉMÉÉÆSÉä +É úiéhé. 243Ró. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ, <iªéénùò. 243SÉ. ºÉnùºªÉi ÉÉ ÉÉ ÉiÉ +{ÉÉjÉiÉÉ. 243Uô. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉä +ÊvÉEòÉ ú, ÉÉÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ VÉ ÉÉ ÉnùÉ-ªÉÉ. 243VÉ. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉÉ Eò ú ±ÉÉnùhªÉÉSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉä ÊxÉvÉÒ. 243ZÉ. +ÉÌlÉEò κlÉiÉÒSÉä {ÉÖxÉÌ É±ÉÉäEòxÉ Eò úhªééºéé`öò Ê ÉkÉ +ɪÉÉäMÉ PÉÊ]õiÉ Eò úhéä. 243\É. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSªÉÉ ±ÉäJªÉÉÆSÉÒ ±ÉäJÉÉ{É úòiéé. 243]õ. {ÉÆSÉɪÉiÉÓSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòé. 243`ö. ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæxéé ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. 243b. Ê É ÉÊIÉiÉ IÉäjÉÉÆxÉÉ ½þÉ ÉÉMÉ ±ÉÉMÉÚ xéºéhéä. 243fø. Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉnäù É {ÉÆSÉɪÉiÉÒ +κiÉi ÉÉiÉ úé½þhéä. 243hÉ. ÊxÉ Éb héöeòòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä xªééªéé±éªééæxéò ½þºiÉIÉä{É Eò úhªééºé úéävé. (+Eò úé)

15 ( ÉÉ úé) +xéösuäônù 243iÉ. 243lÉ. 243nù. 243vÉ. 243xÉ. 243{É. 243 ò. 243 É. 243 É. 243 É. 243ªÉ. +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉÉMÉ xé>ð Eò xémé ú{ééê±éeòé ªÉÉJªÉÉ. xémé ú{ééê±éeòé PÉÊ]õiÉ Eò úhéä. xémé ú{ééê±éeòéæséò úséxéé. É ÉÉMÉ ºÉÊ ÉiªÉÉ PÉÊ]õiÉ Eò úhéä É iªééæséò úséxéé, <iªéénùò. VÉÉMÉÉÆSÉä +É úiéhé. xémé ú{ééê±éeòéæséé EòɱÉÉ ÉvÉÒ, <iªéénùò. ºÉnùºªÉi ÉÉ ÉÉ ÉiÉ +{ÉÉjÉiÉÉ. xémé ú{ééê±éeòé <iªéénùóséä +ÊvÉEòÉ ú, ÉÉÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ VÉ ÉÉ ÉnùÉ-ªÉÉ. xémé ú{ééê±éeòéæséé Eò ú ±ÉÉnùhªÉÉSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ xémé ú{ééê±éeòéæséä ÊxÉvÉÒ. Ê ÉkÉ +ɪÉÉäMÉ. xémé ú{ééê±éeòéæsªéé ±ÉäJªÉÉÆSÉÒ ±ÉäJÉÉ{É úòiéé. 243ªÉEò. xémé ú{ééê±éeòéæsªéé ÊxÉ Éb héöeòé. 243ªÉJÉö. ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæxéé ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. 243ªÉMÉ. Ê É ÉÊIÉiÉ IÉäjÉÉÆxÉÉ ½þÉ ÉÉMÉ ±ÉÉMÉÚ xéºéhéä. 243ªÉPÉø. ÊVɱ½þÉ ÊxɪÉÉäVÉxÉ ºÉÊ ÉiÉÒ. 243ªÉRó. ɽþÉxÉMÉ ú ÊxɪÉÉäVÉxÉ ºÉÊ ÉiÉÒ. 243ªÉSÉø. Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉnäù É xémé ú{ééê±éeòé +κiÉi ÉÉiÉ úé½þhéä. 243ªÉUôø. ÊxÉ Éb héöeòòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä xªééªéé±éªééæxéò ½þºiÉIÉä{É Eò úhªééºé úéävé. ÉÉMÉ xé>ð JÉ ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉ 243ªÉVÉ. ªÉÉJªÉÉ. 243ªÉZÉ. ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉÆSÉä Ê ÉÊvɺÉƺlÉÉ{ÉxÉ. 243ªÉ\É. ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSÉÒ É iªéésªéé {ÉnùÉÊvÉEòÉ-ªÉÉÆSÉÒ ºÉÆJªÉÉ É iªééæséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 243ªÉ]õ. ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSÉÒ ÊxÉ Éb héúeò. 243ªÉ`ö. ÉÆb ³ýÉSÉä Êxɹ É ÉÉ ÉxÉ É ÊxɱÉÆ ÉxÉ +ÉÊhÉ +ÆiÉÊ ú É ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉ. 243ªÉb. ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉäSªÉÉ ±ÉäJªÉÉÆSÉÒ ±ÉäJÉÉ{É úòiéé. 243ªÉfø. ºÉ ÉǺÉnùºªÉ ÉÆb ³ýÉSÉÒ ºÉ ÉÉ ÉÉä±ÉÉ ÉhÉä. 243ªÉhÉ. ºÉnùºªÉÉÆSÉÉ ÉÉʽþiÉÒ Ê É³ýhªÉÉSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú. 243ªÉiÉ. Ê É É úhéä. 243ªÉlÉ. +{É úévé É ÉɺiÉÒ. 243ªÉnù. ɽÖþ úévªéòªé ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉÆxÉÉ ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. 243ªÉvÉ. ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæxéé ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä. 243ªÉxÉ. Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉnäù {ÉÖfäø SÉɱÉÚ úé½þhéä.

16 (iéä úé) +xéösuäônù xéöºéúêséié IÉäjÉä É VÉxÉVÉÉÊiÉ IÉäjÉä ªÉÉÆSÉä É ÉɺÉxÉ. +xéögò ÉÊhÉEòÉ ÉÉMÉ nù½þé +xéöºéúêséié IÉäjÉä É VÉxÉVÉÉÊiÉ IÉäjÉä 244Eò. +ɺÉÉ É ÉvÉÒ±É Ê É ÉÊIÉiÉ VÉxÉVÉÉÊiÉ IÉäjÉä ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±Éä±Éä º ÉɪÉkÉ úévªé ÉxÉ ÉhÉä +ÉÊhÉ iªééeò úiéé ºlÉÉÊxÉEò Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉÒ ËEò ÉÉ ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäùséò ËEò ÉÉ nùéäx½þóséò ÊxÉÌ ÉiÉÒ. ÉÉMÉ +Eò úé ºÉÆPÉ úévªé +ÉÊhÉ úévªéä ªÉÉÆ ÉvÉÒ±É ºÉÆ ÉÆvÉ ÉEò úhé BEò---- ÉèvÉÉÊxÉEò ºÉÆ ÉÆvÉ ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ úéæséò Ê É ÉÉMÉhÉÒ 245. ºÉƺÉnäùxÉä +ÉÊhÉ úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆxÉÒ Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ{iÉÒ ºÉƺÉnäùxÉä +ÉÊhÉ úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆxÉÒ Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉÆSÉä Ê É¹ÉªÉ Ê É ÉÊIÉiÉ +ÊiÉÊ úcié xªééªéé±éªééæséò ºlÉÉ{ÉxÉÉ Eò úhªééºéé`öò ié úiéúnù Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉSÉä + ÉÊ É¹]õ +ÊvÉEòÉ ú úé¹]åõòªé ʽþiÉɺÉÉ`öÒ úévªé ºÉÚSÉÒiÉÒ±É ÉÉ ÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSÉÒ =nâùpééä¹éhéé VÉÉ úò +ºÉiÉÉxÉÉ úévªé ºÉÚSÉÒiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú. 25. ºÉƺÉnäùxÉä +xéösuäônù 249 +ÉÊhÉ 250 +x ɪÉä Eäò±Éä±Éä EòɪÉnäù +ÉÊhÉ úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆxÉÒ Eäò±Éä±Éä EòɪÉnäù ªÉÉÆ ÉvÉÒ±É Ê ÉºÉÆMÉiÉÒ nùéäxé ËEò ÉÉ +ÊvÉEò úévªééæeò úiéé iªééæsªéé ºÉÆ ÉiÉÒxÉä Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ + ÉÉ Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉSÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééeòbú xé +ÆMÉÒEòÉ ú ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé Eò úé úéæséò +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªééeòê úiéé Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±Éä±Éä EòɪÉnäù +ÉÊhÉ úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆxÉÒ Eäò±Éä±Éä EòɪÉnäù ªÉÉÆ ÉvÉÒ±É Ê ÉºÉÆMÉiÉÒ Ê É òé ú ÉÒ É {ÉÚ ÉÇ ÉÆVÉÖ úò ªÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ +É É ªÉEòiÉÉ Eäò ɳ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉÒ ÉÉxÉhÉä. ÉEò úhé nùéäxé---- É ÉɺÉÊxÉEò ºÉÆ ÉÆvÉ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé 256. úévªéä É ºÉÆPÉ úévªé ªÉÉÆSÉä ÉÊiÉnùÉʪÉi É Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò ºÉÆPÉ úévªééséä úévªééæ É ú ÊxɪÉÆjÉhÉ. 257Eò. [ÊxÉ úêºéié.] 258. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò úévªééæxéé +ÊvÉEòÉ ú, <iªéénùò ÉnùÉxÉ Eò úhªééséé ºÉÆPÉ úévªééséé +ÊvÉEòÉ ú. 258Eò. ºÉÆPÉ úévªééeòbä EòɪÉæ ºÉÉä{É ÉhªÉÉSÉÉ úévªééæséé +ÊvÉEòÉ ú [ÊxÉ úêºéié.] 260. ÉÉ úiéé Éɽäþ úò±é úévªéiéäjééæºéæ ÉÆvÉÒ ºÉÆPÉ úévªééséò +ÊvÉEòÉÊ úiéé. 26. ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò EÞòiÉÒ, +Ê É±ÉäJÉ +ÉÊhÉ xªééêªéeò EòɪÉÇ ÉɽþÒ.

17 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù {ÉÉhªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ iéæ]äõ ÉÆiÉ ú úévªéòªé xétéæsªéé ËEò ÉÉ xénùò-jééä-ªééæiéò±é {ÉÉhªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ iéæ]õ ÉÆSÉÉ +Ê ÉÊxÉhÉǪÉ. úévªéé--- úévªééæ ÉvÉÒ±É ºÉ Éx ÉªÉ ÉÆiÉ ú úévªéòªé {ÉÊ ú¹énäù ÉÉ ÉiÉSªÉÉ ié úiéönùò. ÉÉMÉ ÉÉ úé Ê ÉkÉ ªÉ ɺlÉÉ, ÉÉ±É ÉkÉÉ, ºÉÆÊ ÉnùÉ +ÉÊhÉ nùé Éä ÉEò úhé BEò---Ê ÉkÉ ªÉ ɺlÉÉ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé léç ±ÉÉ ÉhÉä EòɪÉtÉxÉä ÉÉÊvÉEòÉ ú Ênù±ªÉÉJÉä úòvé Eò ú xé ÉºÉ ÉhÉä ÉÉ úiééséä +ÉÊhÉ úévªééæséä BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ±ÉÉäEò ±ÉäJÉä ÉEòκ ÉEòiÉÉ ÊxÉvÉÒ. ºÉÆPÉ úévªé +ÉÊhÉ úévªéä ªÉÉÆSªÉÉ ÉvªÉä ɽþºÉÖ±ÉÉÆSÉä ÉÉ]õ{É 268. ºÉÆPÉ úévªééxéä +ÉEòÉ úhéò Eäò±Éä±ÉÒ {É ÆúiÉÖ úévªééæxéò ɺÉÚ±É Eäò±Éä±ÉÒ +ÉÊhÉ Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Eäò±Éä±ÉÒ ÉÖ±Eäò. 268Eò. ºÉÆPÉ úévªééxéä +ÉEòÉ úhéò Eäò±Éä±ÉÉ +ÉÊhÉ ºÉÆPÉ úévªé É úévªé ªÉÉÆxÉÒ ÉºÉÚ±É Eäò±Éä±ÉÉ É Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Eäò±Éä±ÉÉ ºÉä ÉÉ Eò ú ºÉÆPÉ úévªééxéä +ÉEòÉ úhéò É ÉºÉÚ±É Eäò±Éä±Éä {É ÆúiÉÖ úévªééæxéé xéä ÉÚxÉ Ênù±Éä±Éä Eò ú ÉEòÉ úhéò Eäò±Éä±Éä +ÉÊhÉ ºÉÆPÉ úévªé É úévªéä ªÉÉÆSªÉÉ ÉvªÉä Ê ÉiÉÊ úié Eò úhªééié ªÉähÉÉ äú Eò ú. 27. ºÉÆPÉ úévªéésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉƺÉÉ`öÒ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÖ±Eäò +ÉÊhÉ Eò ú ªÉÉÆ É ú +ÊvÉ ÉÉ ú [ÊxÉ úêºéié.] 273. iéémé +ÉÊhÉ iéémééäi{ééênié ɺiÉÚ ªÉÉÆ É úò±é ÊxɪÉÉÇiÉ ÉÖ±EòÉBä ÉVÉÒ +xéönùéxéä úévªéä VªÉÉiÉ Ê½þiɺÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ɽäþiÉ + ÉÉ Eò ú +ÉEòÉ úhéò É ú {ÉÊ úhéé É Eò úhéé-ªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉÆxÉÉ úé¹]åõ{éiéòséò {ÉÚ ÉÇÊ É òé úºé +É É ªÉEò Ê É ÉÊIÉiÉ úévªééæxéé ºÉÆPÉ úévªééeòbú xé +xéönùéxéä ªÉ ÉºÉɪÉ, ªÉÉ{ÉÉ ú, +ÉVÉÒÊ ÉEòÉ +ÉÊhÉ xééäeò-ªéé ªÉÉÆ É úò±é Eò ú ªÉÉ ÉÞkÉÒ [ÊxÉ úêºéié.] 279. ÊxÉ É³ý =i{ézé, <iªéénùóséò {ÉÊ úméhéxéé Ê ÉkÉ +ɪÉÉäMÉ. 28. Ê ÉkÉ +ɪÉÉäMÉÉSªÉÉ Ê É òé ú ÉÒ. ºÉÆEòÒhÉÇ Ê ÉkÉÒªÉ ié úiéönùò 282. ºÉÆPÉ úévªééxéä ËEò ÉÉ úévªééxéä +É{ɱªÉÉ É½þºÉÖ±ÉÉiÉÚxÉ ÉÉMÉÊ ÉhªÉÉVÉÉäMÉÉ JÉSÉÇ BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ, +ÉEòκ ÉEòiÉÉ ÊxÉvÉÒ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEò ±ÉäJªÉÉÆSªÉÉ JÉÉiÉÒ VÉ ÉÉ Eäò±Éä±Éä {ÉèºÉä ªÉÉÆSÉÒ +Ê É úiéé, <iªéénùò. (SÉÉènùÉ) 284. ±ÉÉäEòºÉä ÉEò +ÉÊhÉ xªééªéé±éªéä ªÉÉÆxÉÉ Ê É³ýɱÉ䱪ÉÉ ÉÉnù {ÉIÉEòÉ úéæsªéé `äö ÉÒ É <ié ú {ÉèºÉä ªÉÉÆSÉÒ +Ê É úiéé ºÉÆPÉ úévªéésªéé ÉÉ±É ÉkÉäºÉ úévªéésªéé Eò ú +ÉEòÉ úhéò{ééºéúxé ºÉÚ]õ. BSÉ

18 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù 286. ÉɱÉÉSÉÒ Ê ÉGòÒ ËEò ÉÉ JÉ äúnùò ªÉÉÆ É ú Eò ú ÉºÉ ÉhªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ Ê ÉVÉä É úò±é Eò úéæ{ééºéúxé ºÉÚ]õ {ÉÉhÉÒ ËEò ÉÉ ÉÒVÉ ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ úévªééæxéò Eäò±É䱪ÉÉ Eò ú +ÉEòÉ úhéò{ééºéúxé Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ºÉÚ]õ úévªééæséò ÉÉ±É ÉkÉÉ +ÉÊhÉ ÉÉ{iÉÒ ªÉÉÆxÉÉ ºÉÆPÉÒªÉ Eò ú +ÉEòÉ úhéò{ééºéúxé ºÉÚ]õ Ê É ÉÊIÉiÉ JÉSÉÇ +ÉÊhÉ {Éäx ÉxÉä ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ. ({ÉÆvÉ úé) 290Eò. Ê É ÉÊIÉiÉ näù ɺ É É ÊxÉvÉÓ ÉvªÉä ÉÉ̹ÉEò É úhéé. 29. [ÊxÉ úêºéié.] ÉEò úhé nùéäxé---eòvéæ EòÉføhÉä 292. ÉÉ úié ºÉ úeòé úxéä EòVÉæ EòÉføhÉä úévªééæxéò EòVÉæ EòÉføhÉä. ÉEò úhé iéòxé---- ÉÉ±É ÉkÉÉ, ºÉÆÊ ÉnùÉ, ½þCEò, nùéêªéi Éä, ÉÊiÉnùÉʪÉi Éä +ÉÊhÉ nùé Éä 294. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhééæ ÉvªÉä ÉÉ±É ÉkÉÉ, ÉkÉÉ, ½þCEò, nùéêªéi Éä É ÉÊiÉnùÉʪÉi Éä ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉSÉÉ =ké úéêvéeòé ú xªé ÉEò úhééæ ÉvªÉä ÉÉ±É ÉkÉÉ, ÉkÉÉ, ½þCEò, nùéêªéi Éä É ÉÊiÉnùÉʪÉi Éä ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉSÉÉ =ié úéêvéeòé ú ºÉ úeòé úvé ÉÉ ËEò ÉÉ ªÉ{ÉMÉiÉ ZÉɱªÉÉxÉä +lé ÉÉ Éä ÉÉ ú ÉÒ ÉÉ±É ÉkÉÉ ½þhÉÚxÉ ={ÉÉÌVÉiÉ ½þÉähÉÉ úò ÉÉ±É ÉkÉÉ ÉÉ úiééséé IÉäjÉÒªÉ VɱÉvÉÒ ËEò ÉÉ ºÉÉMÉ ú ÉMxÉ JÉÆb ÉÚ ÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ +ÉiÉÒ±É ÉÉè±ªÉ ÉÉxÉ ÉºiÉÚ +ÉÊhÉ +xéxªéºéévéé úhé +ÉÌlÉEò {ÉÊ úiéäjééiéò±é ºÉÉvÉxɺÉÆ{ÉkÉÒ ºÉÆPÉ úévªéésªéé `öéªéò ÊxÉʽþiÉ ½þÉähÉä ªÉÉ{ÉÉ ú, <iªéénùò Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú ºÉÆÊ ÉnùÉ nùé Éä +ÉÊhÉ EòɪÉÇ ÉɽþÒ. ÉEò úhé SÉÉ ú---- ÉÉ±É ÉkÉäSÉÉ ½þCEò 300Eò. EòɪÉtÉxÉä ÉÉÊvÉEòÉ ú Ênù±ªÉÉ ÉÉSÉÚxÉ ªÉCiÉÓxÉÉ ÉÉ±É ÉkÉä{ÉɺÉÚxÉ ÉÆÊSÉiÉ xé Eò úhéä. ÉÉMÉ iéä úé ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéò±é ªÉÉ{ÉÉ ú, ÉÉÊhÉVªÉ +ÉÊhÉ ªÉ ɽþÉ úºéæ ÉÆvÉ 30. ªÉÉ{ÉÉ ú, ÉÉÊhÉVªÉ +ÉÊhÉ ªÉ ɽþÉ úºéæ ÉÆvÉ ªÉÉÆSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ ªÉÉ{ÉÉ ú, ÉÉÊhÉVªÉ +ÉÊhÉ ªÉ ɽþÉ úºéæ ÉÆvÉ ªÉÉ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ PÉɱÉÉ ÉªÉÉSÉÉ ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú ªÉÉ{ÉÉ ú +ÉÊhÉ ÉÉÊhÉVªÉ ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ºÉÆPÉ úévªéésªéé É úévªééæsªéé ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ úéæ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ úévªéé- úévªééæ ÉvÉÒ±É ªÉÉ{ÉÉ ú, ÉÉÊhÉVªÉ +ÉÊhÉ ªÉ ɽþÉ úºéæ ÉÆvÉ ªÉÉÆ É ú ÊxÉ ÉÈÆvÉ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉnäù +ÉÊhÉ úévªéésªéé BEòÉÊvÉEòÉ úéséò ié úiéúnù Eò úhéé äú EòɪÉnäù ªÉÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ [ÊxÉ úêºéié.] iéä 304 ªÉÉ +xéösuäônùéæséò ɪÉÉäVÉxÉä {ÉÉ ú {ÉÉb hªééeò úiéé ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. ÉÉMÉ SÉÉènùÉ ºÉÆPÉ úévªé +ÉÊhÉ úévªéä ªÉÉÆSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ +ºÉ±É䱪ÉÉ ºÉä ÉÉ ÉEò úhé BEò ºÉä ÉÉ léç ±ÉÉ ÉhÉä ºÉÆPÉ úévªé ËEò ÉÉ úévªé ªÉÉÆSªÉÉ ºÉä ÉäiÉ +ºÉhÉÉ-ªÉÉ ªÉCiÉÓSÉÒ É úiéò +ÉÊhÉ iªééæsªéé ºÉä ÉÉ ÉiÉÔ. 30. ºÉÆPÉ úévªé ËEò ÉÉ úévªé ªÉÉÆSªÉÉ ºÉä ÉäiÉ +ºÉhÉÉ-ªÉÉ ªÉCiÉÓSÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 3. ºÉÆPÉ úévªé ËEò ÉÉ úévªé ªÉÉÆSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ +ºÉ±É䱪ÉÉ xéémé úò {ÉnùÉÆ É ú ºÉä ÉÉÊxɪÉÖCiÉÒ Eäò±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÓxÉÉ Éb ié Çò Eò úhéä, {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä ËEò ÉÉ {ÉnùÉ ÉxÉiÉ Eò úhéä. BSÉ

19 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù 32. +ÊJÉ±É ÉÉ úiéòªé ºÉä ÉÉ. 32Eò. Ê É ÉÊIÉiÉ ºÉä ÉÉÆ ÉvÉÒ±É +ÊvÉEòÉ-ªÉÉÆSªÉÉ ºÉä ÉÉ ÉiÉÔ Énù±ÉhªÉÉSÉÉ ËEò ÉÉ úqù Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú. 33. ºÉÆGò ÉhÉEòɱÉÒxÉ ié úiéönùò. 34. [ÊxÉ úêºéié.] ÉEò úhé nùéäxé ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉ 35. ºÉÆPÉ úévªééeò úiéé +ÉÊhÉ úévªééæeò úiéé ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉ. 36. ºÉnùºªÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ +ÉÊhÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ. 37. ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä +ÉÊhÉ ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhéä ɪÉÉäMÉÉSÉÉ ºÉnùºªÉ +ÉÊhÉ Eò ÉÇSÉÉ úò ÉMÉÇ ªÉÉÆSªÉÉ ºÉä ÉÉ ÉiÉÕ ÉÉ ÉiÉ Ê ÉÊxÉªÉ É Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú ɪÉÉäMÉÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆxÉÒ, +ºÉä ºÉnùºªÉi É ºÉ ÉÉ{iÉ ZÉɱªÉÉ É ú {Énäù véé úhé Eò úhªéé ÉÉ ÉiÉ ÉxÉÉ<Ç ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉÆSÉÒ EòɪÉæ. 32. ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉÆSªÉÉ EòɪÉÉÇSÉÉ Ê ÉºiÉÉ ú Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉÆSÉÉ JÉSÉÇ ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉÆSÉä +½þ ÉɱÉ. 323Eò. 323JÉ. É ÉɺÉEòÒªÉ xªééªééêvéeò úhéä. +xªé ÉÉ ÉÓºÉÉ`öÒ xªééªééêvéeò úhéä. ÉÉMÉ SÉÉènùÉ-Eò xªééªééêvéeò úhéä ÉÉMÉ {ÉÆvÉ úé ÊxÉ Éb héöeòé 324. ÊxÉ Éb héöeòéæ ÉÉ ÉiÉSÉä +véòiéhé, ÊxÉnäù ÉxÉ É ÊxɪÉÆjÉhÉ ÊxÉ Éb héúeò +ɪÉÉäMÉÉSªÉÉ `öéªéò ÊxÉʽþiÉ Eò úhéä EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ ËEò ÉÉ Ë±ÉMÉ ªÉÉ EòÉ úhééæ É üxé ÉiÉnùÉ ú ªÉÉnùÒiÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ ½þÉähªÉÉºÉ +{ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò ËEò ÉÉ iªéé EòÉ úhéé É üxé ÊiɱÉÉ JÉÉºÉ ÉiÉnùÉ ú ªÉÉnùÒiÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä VÉÉhªÉÉSÉÒ ÉÉMÉhÉÒ Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ É úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòé ÉÉèfø ÉiÉÉÊvÉEòÉ úésªéé +ÉvÉÉ äú ½þÉähÉä Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòéæ ÉÉ ÉiÉ ié úiéúnù Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉÉ + ÉÉ Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòéæ ÉÉ ÉiÉ ié úiéúnù Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú ÊxÉ Éb héúeòê ɹɪÉEò ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä xªééªéé±éªééæxéò ½þºiÉIÉä{É Eò úhªééºé úéävé. 329Eò. [ÊxÉ úêºéié.] ÉÉMÉ ºÉÉä³ýÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉMÉÉȺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò 330. ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉ +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉEò úiéé VÉÉMÉÉ úéjéúxé `äö ÉhÉä. 33. ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉ +ÉÆM±É ÉÉ úiéòªé ºÉ ÉÉVÉÉSÉä ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉÆ ÉvªÉä +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉEò úiéé VÉÉMÉÉ úéjéúxé `äö ÉhÉä úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉÆ ÉvªÉä +ÉÆM±É ÉÉ úiéòªé ºÉ ÉÉVÉÉSÉä ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É úéjéò É VÉÉMÉÉ É Ê É Éä¹É ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É ºÉkÉ ú ɹÉÉÈxÉÆiÉ ú ºÉ ÉÉ{iÉ ½þÉähÉä ºÉä ÉÉ É {Énäù ªÉÉÆ É ú +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSÉä ½þCEò. (ºÉÉä³ýÉ)

20 +xéögò ÉÊhÉEòÉ +xéösuäônù 336. Ê É ÉÊIÉiÉ ºÉä ÉÉÆ ÉvªÉä +ÉÆM±É ÉÉ úiéòªé ºÉ ÉÉVÉÉEò úiéé Ê É Éä¹É ié úiéúnù ÉÆM±É ÉÉ úiéòªé ºÉ ÉÉVÉÉSªÉÉ ±ÉÉ ÉÉEò úiéé ÉèIÉÊhÉEò +xéönùéxééæ ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ úé¹]åõòªé +ɪÉÉäMÉ. 338Eò. +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ úé¹]åõòªé +ɪÉÉäMÉ xéöºéúêséié IÉäjÉÉÆSÉä É ÉɺÉxÉ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒSÉä Eò±ªÉÉhÉEòɪÉÇ ªÉÉÆ É ú ºÉÆPÉ úévªééæséä ÊxɪÉÆjÉhÉ ÉÉMÉÉºÉ ÉMÉÉÈSªÉÉ ÎºlÉiÉÒSÉä +x Éä¹ÉhÉ Eò úhªééºéé`öò +ɪÉÉäMÉÉSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ. ÉÉMÉ ºÉiÉ úé úévé ÉɹÉÉ ÉEò úhé BEò ºÉÆPÉ úévªééséò ÉɹÉÉ 343. ºÉÆPÉ úévªééséò úévé ÉɹÉÉ úévé ÉɹÉäºÉÉ`öÒ +ɪÉÉäMÉ É ºÉƺÉnùÒªÉ ºÉÊ ÉiÉÒ. ÉEò úhé nùéäxé ÉÉnäùÊ ÉEò ÉɹÉÉ 345. úévªééséò ËEò ÉÉ úévªééæsªéé úévé ÉɹÉÉ úévªéé- úévªééæ ÉvÉÒ±É +lé ÉÉ úévªé É ºÉÆPÉ úévªé ªÉÉÆSªÉÉ ÉvÉÒ±É ªÉ ɽþÉ úéséò úévé ÉɹÉÉ úévªéésªéé ±ÉÉäEòºÉÆJªÉä{ÉèEòÒ BJÉÉtÉ ÉMÉÉÇEòbÚ xé ÉÉä±É±ªÉÉ VÉÉhÉÉ-ªÉÉ ÉɹÉäÊ É¹ÉªÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. ÉEò úhé iéòxéò ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé, =SSÉ xªééªéé±éªé, <iªéénùóséò ÉɹÉÉ 348. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééié É =SSÉ xªééªéé±éªééæ ÉvªÉä +ÉÊhÉ +ÊvÉÊxÉªÉ É, Ê ÉvÉäªÉEäò, <iªéénùóeòê úiéé ÉÉ{É úé ɪÉÉSÉÒ ÉɹÉÉ ÉɹÉÉÊ É¹ÉªÉEò Ê É ÉÊIÉiÉ EòɪÉnäù Eò úhªééeòê úiéé Ê É Éä¹É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. ÉEò úhé SÉÉ Ê É Éä¹É ÊxÉnäù ÉEò iék Éä 350. MÉÉ-½ÉhªÉÉÆSªÉÉ ÊxÉ ÉÉ úhééºéé`öò Eäò±É䱪ÉÉ +Ê É ÉänùxÉÉÆ ÉvªÉä ÉÉ{É úé ɪÉÉSÉÒ ÉɹÉÉ. 350Eò. ÉÉlÉÊ ÉEò ºiÉ úé É ú ÉÉiÉÞ ÉɹÉäiÉÚxÉ Ê ÉIÉhÉÉSªÉÉ ºÉÉäªÉÒ. 350JÉ. ÉÉʹÉEò +±{ɺÉÆJªÉÉEò ºÉ ÉÉVÉÉÆEòÊ úiéé Ê É Éä¹É +ÊvÉEòÉ úò. 35. ˽þnùÒ ÉɹÉäSªÉÉ Ê ÉEòɺÉɺÉÉ`öÒ ÊxÉnäù ÉEò iék É. ÉÉMÉ +`ö úé +ÉhÉÒ ÉÉhÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSÉÒ =nâùpééä¹éhéé ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSªÉÉ =nâùpééä¹éhéäséé {ÉÊ úhéé É ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSÉÒ =nâùpééä¹éhéé +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ É½þºÉÖ±ÉÉÆSªÉÉ ÉÉ]õ{ÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ié úiéönùò ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉä {É úségò É +ÆiÉMÉÇiÉ + ÉÉÆiÉiÉÉ ªÉÉ{ÉɺÉÚxÉ úévªééséä ºÉÆ úiéhé Eò úhéä ½äþ ºÉÆPÉ úévªééséä EòiÉÇ ªÉ úévªééæiéò±é ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò ªÉÆjÉhÉÉ ÉÆnù {Éb ±ªÉÉºÉ iªéé ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò xéösuäônù 356 +x ɪÉä ɺÉÞiÉ Eäò±É䱪ÉÉ =nâùpééä¹éhéäxéöºéé ú ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ úéæséé ÉÉ{É ú ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ +xéösuäônù 9 SªÉÉ ié úiéönùò ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ +ºÉhÉä ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ ÉÉMÉ iéòxé +x ɪÉä ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆSÉÒ ÉVÉÉ ÉhÉÒ ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ +ºÉhÉä. 359Eò. [ÊxÉ úêºéié.] ÉÌlÉEò +ÉhÉÒ ÉÉhÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò. (ºÉiÉ úé)

21 +xéögò ÉÊhÉEòÉ (+`ö úé) +xéösuäônù ÉÉMÉ BEòÉähÉÒºÉ ºÉÆEòÒhÉÇ 36. úé¹]åõ{éiéò, úévªé{éé±é É úévé É ÉÖJÉ ªÉÉÆxÉÉ ºÉÆ úiéhé. 36Eò. ºÉƺÉnäùSªÉÉ É úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉ ÉÞkÉÉÆSªÉÉ ÉʺÉrùÒºÉ ºÉÆ úiéhé. 36JÉ. ±ÉÉ ÉEòÉ úò úévéeòòªé {ÉnùÉ É ú ÊxɪÉÖCiÉÒ Eò úhªééºé +xé½çþiéé [ÊxÉ úêºéié.] 363. Ê É ÉÊIÉiÉ ié½þ, Eò úé ú, <iªéénùóiéúxé =nâù É ÉhÉÉ-ªÉÉ Ê É ÉÉnùÉÆ ÉvªÉä xªééªéé±éªééxéä ½þºiÉIÉä{É Eò úhªééºé úéävé. 363Eò. ÉÉ úiéòªé ºÉƺlÉÉxÉÉÆSªÉÉ +ÊvÉ{ÉiÉÓxÉÉ Ênù±Éä±ÉÒ ÉÉxªÉiÉÉ ºÉÆ{ÉÖ¹]õÉiÉ ªÉähÉä É JÉɺÉMÉiÉ iéxéjéä xé¹]õ Eò úhéä ÉÉä`öÒ ÉÆnù äú É Ê É ÉÉxÉiɳý ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò ºÉÆPÉ úévªééxéä Ênù±É䱪ÉÉ ÊxÉnäù ÉÉÆSÉä +xéö{éé±éxé Eò úhªééié ËEò ÉÉ iªééæséò +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªééié EòºÉÚ ú Eäò±ªÉÉSÉÉ {ÉÊ úhéé É ªÉÉJªÉÉ léç ±ÉÉ ÉhÉä. ÉÉMÉ ÉÒºÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé 368. ºÉƺÉnäùSÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉiÉ ºÉÖvÉÉ úhéé Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú É iªééºéæ ÉÆvÉÒSÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ. ÉÉMÉ BEò ÉÒºÉ +ºlÉɪÉÒ, ºÉÆGò ÉhÉEòɱÉÒxÉ É Ê É Éä¹É ié úiéönùò 369. úévªé ºÉÚSÉÒiÉÒ±É Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉ ÉÒ VÉhÉÚ EòɽþÒ ºÉ É ÉiÉÔ ºÉÚSÉÒiÉÒ±É ÉÉ ÉÒ +ºÉÉ ªÉÉiÉ iªéé É ÉÉhÉä iªéé ÉÉ ÉiÉ EòɪÉnäù Eò úhªééséé ºÉƺÉnäù±ÉÉ +ºlÉɪÉÒ +ÊvÉEòÉ ú VÉ ÉÚ É EòÉ ÉÒ ú úévªéé ÉÉ ÉiÉ +ºlÉɪÉÒ ié úiéúnù. 37. ɽþÉ úé¹]åõ É MÉÖVÉ úéié ªÉÉ úévªééæ ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37Eò. xééméé±éäb úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37JÉ. +ɺÉÉ É úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37MÉ. ÉÊhÉ{ÉÚ ú úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37PÉ. +ÉÆwÉ Énäù É úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéönòù. 37Ró. +ÉÆwÉ Énäù ÉÉiÉ EåòpùÒªÉ Ê ÉtÉ{ÉÒ`öÉSÉÒ ºlÉÉ{ÉxÉÉ. 37SÉ. ʺÉCEòÒ É úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéönòù. 37Uô. Ê ÉZÉÉä ú É úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37VÉ. + ûhéésé±é Énäù É úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37ZÉ. MÉÉä ÉÉ úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéúnù. 37\É. EòxÉÉÇ]õEò úévªéé ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É ié úiéönùò Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉÆSÉÉ +Æ É±É SÉɱÉÚ úé½þhéä É iªééæséä +xéöeúò±éxé. 372Eò. EòɪÉtÉÆSÉä +xéöeúò±éxé Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ úù ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÓºÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ +Énäù É näùhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú äòb ú±é xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ É äòb ú±é xªééªéé±éªééié ËEò ÉÉ Ê½þVÉ ÉìVÉäº]õÒ-<xÉ-EòÉèÎxºÉ±ÉºÉ ÉÉä ú ɱÉÆÊ ÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòɪÉÇ ÉɽþÓ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé xªééªéé±éªéä, ÉÉÊvÉEòÉ úò É +ÊvÉEòÉ úò ªÉÉÆxÉÒ EòɪÉÉÇÊvÉEòÉ ú ÉVÉÉ ÉhªÉÉSÉä SÉɱÉÚ `äö ÉhÉä =SSÉ xªééªéé±éªééiéò±é xªééªéévéò ÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ié úiéönùò ÉÉ úiééséé ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò ªÉÉSªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ié úiéönùò ±ÉÉäEòºÉä ÉÉ +ɪÉÉäMÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò. 378Eò. +ÉÆwÉ Énäù É Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò [ÊxÉ úêºéié.] b SÉhÉÒ núù ú Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú.

22 393. ºÉÆÊIÉ{iÉ xéé É ÉÉ Æú É. 394Eò. ˽þnùÒ ÉɹÉäiÉÒ±É ÉÉÊvÉEÞòiÉ {ÉÉ`ö ÊxÉ úºéxéä. ÉÉMÉ ÉÉ ÉÒºÉ ºÉÆÊIÉ{iÉ xéé É, ÉÉ Æú É, ÉÉÊvÉEÞòiÉ Ë½þnùÒ {ÉÉ`ö É ÊxÉ úºéxéä +xéöºéúsªéé {Éʽþ±ÉÒ +xéöºéúséò BEò. úévªéä. nùéäxé. ºÉÆPÉ úévªéiéäjéä. nöùºé úò +xéöºéúséò ÉÉMÉ Eò. úé¹]åõ{éiéò É úévªééæséä úévªé{éé±é ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ÉÉMÉ JÉ. [ÊxÉ úêºéié.] ÉÉMÉ MÉ. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ +ÉÊhÉ úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ÉÊhÉ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ +ÉÊhÉ Ê ÉvÉÉxÉ{ÉÊ ú¹énäùséé ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ÉÉMÉ PÉ. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé É =SSÉ xªééªéé±éªééæsªéé xªééªéévéò ÉÉÆ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ÉÉMÉ Ró. ÉÉ úiééséé ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò ªÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ÊiÉºÉ úò +xéöºéúséò É{ÉlÉÉÆSÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉÆSÉä xé ÉÖxÉä. SÉÉèlÉÒ +xéöºéúséò úévªéºé ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉÉÆSÉÒ ÉÉ]õhÉÒ. {ÉÉSÉ ÉÒ +xéöºéúséò +xéöºéúêséié IÉäjÉä É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSÉä É ÉɺÉxÉ É ÊxɪÉÆjÉhÉ ªÉÉÆ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ÉÉMÉ Eò. ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé. ÉÉMÉ JÉ. +xéöºéúêséié IÉäjÉä É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSÉä É ÉɺÉxÉ É ÊxɪÉÆjÉhÉ. ÉÉMÉ MÉ. +xéöºéúêséié IÉäjÉä. ÉÉMÉ PÉ. +xéöºéúséòséò ºÉÖvÉÉ úhéé. ºÉ½þÉ ÉÒ +xéöºéúséò +ɺÉÉ É, ÉäPÉɱɪÉ, ÊjÉ{ÉÖ úé É Ê ÉZÉÉä ú É ªÉÉ úévªééæ ÉvÉÒ±É VÉxÉVÉÉÊiÉ IÉäjÉÉÆSªÉÉ É ÉɺÉxÉÉ ÉÉ ÉiÉ ié úiéönùò. ºÉÉiÉ ÉÒ +xéöºéúséò ºÉÚSÉÒ BEò. ºÉÆPÉ ºÉÚSÉÒ. ºÉÚSÉÒ nùéäxé. úévªé ºÉÚSÉÒ. ºÉÚSÉÒ iéòxé. ºÉ É ÉiÉÔ ºÉÚSÉÒ. +É`ö ÉÒ +xéöºéúséò ÉɹÉÉ. xé É ÉÒ +xéöºéúséò Ê É ÉÊIÉiÉ +ÊvÉÊxÉªÉ É É Ê ÉÊxÉªÉ É Ê ÉÊvÉOÉÉÁ Eò úhéä. nù½þé ÉÒ +xéöºéúséò {ÉIÉÉÆiÉ úésªéé EòÉ úhéé É üxé +{ÉÉjÉ ½þÉähªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò. +Eò úé ÉÒ +xéöºéúséò {ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉä +ÊvÉEòÉ ú, ÉÉÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ VÉ ÉÉ ÉnùÉ-ªÉÉ. ÉÉ úé ÉÒ +xéöºéúséò xémé ú{ééê±éeòé, <iªéénùóséä +ÊvÉEòÉ ú, ÉÉÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ VÉ ÉÉ ÉnùÉ-ªÉÉ. {ÉÊ úê ɹ]õ {ÉÊ úê ɹ]õ BEò ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (VÉ ÉÚ É EòÉ ÉÒ úºéé`öò ±ÉÉMÉÚ Eò úhéä) +Énäù É, 954. {ÉÊ úê ɹ]õ nùéäxé VªÉÉÆºÉ +véòxé úé½úþxé VÉ ÉÚ É EòÉ ÉÒ ú úévªééºé ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉäiÉä iªéé +{É ÉÉnùÉÆSÉä É äò ú Énù±ÉÉÆSÉä ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ Ê Ét ÉÉxÉ {ÉÉ`öÉSªÉÉ ºÉÆnù ÉÉÇiÉ {ÉÖxÉEÇòlÉxÉ. <ÆOÉVÉÒ - É úé`öò É nùºéúséò É úé`öò - <ÆOÉVÉÒ É nùºéúséò (BEòÉähÉÒºÉ)

23

24

25 =qäùê ÉEòÉ +É ½þÒ, ÉÉ úiééséä ±ÉÉäEò, ÉÉ úiééséä BEò [ºÉÉ ÉÇ ÉÉè É ºÉ ÉÉVÉ ÉÉnùÒ vé ÉÇÊxÉ ú{éäié ±ÉÉäEò ÉɽþÒ MÉhÉ úévªé] PÉb ÉhªÉÉSÉÉ É iªéésªéé ºÉ ÉÇ xééméê úeòéæºé : ºÉÉ ÉÉÊVÉEò, +ÉÌlÉEò É úévéxéèêiéeò xªééªé ; Ê ÉSÉÉ ú, +Ê É ªÉCiÉÒ, Ê É ÉɺÉ, ÉrùÉ É ={ÉɺÉxÉÉ ªÉÉÆSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ ; nùvééçséò É ºÉÆvÉÒSÉÒ ºÉ ÉÉxÉiÉÉ ; ÊxÉÎ SÉiÉ{ÉhÉä ÉÉ{iÉ Eò üxé näùhªééséé +ÉÊhÉ iªéé ºÉ ÉÉÈ ÉvªÉä ªÉCiÉÒSÉÒ ÉÊiɹ`öÉ É 2 [ úé¹]åõéséò BEòiÉÉ +ÉÊhÉ BEòÉi ÉiÉÉ] ªÉÉÆSÉä +É ÉɺÉxÉ näùhéé úò ÉÆvÉÖiÉÉ É ÉÌvÉiÉ Eò úhªééséé ºÉÆEò±{É{ÉÚ ÉÇEò ÊxÉvÉÉÇ ú Eò üxé ; +É ÉSªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉºÉ ÉäiÉ +ÉVÉ ÊnùxÉÉÆEò 26 xééä ½åþ É ú, 949 úéävéò ªÉÉuùÉ äú ½äþ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ +ÆMÉÒEÞòiÉ +ÉÊhÉ +ÊvÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eò üxé º ÉiÉ: ÉiÉ +{ÉÇhÉ Eò úòié +ɽþÉäiÉ.. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉÉ ÉÇ ÉÉè É ±ÉÉäEò ÉɽþÒ MÉhÉ úévªé ªÉÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ ùnùéjé±é Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äúú úé¹]åõéséò BEòiÉÉ ªÉÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). BSÉ

26 ÉÉMÉ BEò ºÉÆPÉ úévªé É iªééséä úévªéiéäjé 2. ºÉÆPÉ úévªééséä xéé É É úévªéiéäjé.---() <ÆÊb ªÉÉ, +lééçié ÉÉ úié, ½þÉ úévªééæséé ºÉÆPÉ +ºÉä±É. [(2) úévªé É iªééæséò úévªéiéäjéä {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä +ºÉiÉÒ±É.] (3) ÉÉ úiééséä úévªéiéäjé---- (Eò) úévªééæséò úévªéiéäjéä ; 2 [(JÉ) {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±Éä±ÉÒ ºÉÆPÉ úévªéiéäjéä ; +ÉÊhÉ] (MÉ) ºÉÆ{ÉÉÊnùiÉ Eäò±ÉÒ VÉÉiÉÒ±É + ÉÒ +xªé úévªéiéäjéä, Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉä±Éä +ºÉä±É. 2. xé ÉÒxÉ úévªéä nùéjé±é Eò üxé PÉähÉä ËEò ÉÉ ºlÉÉ{ÉxÉ Eò úhéä.---ºéæºénäù±éé, ÊiɱÉÉ ªÉÉäMªÉ ÉÉ]õiÉÒ±É, + ÉÉ +]õó É ú É ÉiÉÕ É ú EòɪÉtÉuùÉ äú xé ÉÒxÉ úévªéä ºÉÆPÉ úévªéé ÉvªÉä nùéjé±é Eò üxé PÉäiÉÉ ªÉäiÉÒ±É ËEò ÉÉ ºlÉÉ{ÉxÉ Eò úiéé ªÉäiÉÒ±É. 3 2Eò. [ʺÉCEòÒ É ½äþ ºÉÆPÉ úévªéé ÉÒ ºÉ½þªÉÉäMÉÒ Eò úhéä] ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (UôÊkɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 975, Eò±É É 5 uùé äú ÊxÉ úêºéié (26 BÊ É±É 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3. xé ÉÒxÉ úévªééæséò ÊxÉÌ ÉiÉÒ +ÉÊhÉ Ê Ét ÉÉxÉ úévªééæséò IÉäjÉä, ºÉÒ ÉÉ +lé ÉÉ xéé Éä ªÉÉÆiÉ äò ú òé ú.---ºéæºénäù±éé EòɪÉtÉuùÉ äú--- (Eò) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéé{ééºéúxé BJÉÉnäù úévªéiéäjé +±ÉMÉ Eò üxé +lé ÉÉ nùéäxé ËEò ÉÉ +ÊvÉEò úévªéä ËEò ÉÉ úévªééæséä ÉÉMÉ BEòjÉ VÉÉäbÚ xé +lé ÉÉ EòÉähÉiÉä½þÒ úévªéiéäjé EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé BJÉÉtÉ ÉÉMÉÉ ÉÒ VÉÉäbÚ xé xé ÉÒxÉ úévªééséò ÊxÉÌ ÉiÉÒ Eò úiéé ªÉä<Ç±É ; (JÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséä IÉäjÉ ÉÉfø ÉiÉÉ ªÉä<Ç±É ; (MÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséä IÉäjÉ PÉ]õ ÉiÉÉ ªÉä<Ç±É ; (PÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé ºÉÒ ÉÉÆ ÉvªÉä äò ú òé ú Eò úiéé ªÉä<Ç±É ; (Ró ) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé xéé ÉÉ ÉvªÉä äò ú òé ú Eò úiéé ªÉä<Ç±É : 4 [{É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉEò úiéé +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉvÉäªÉEòɱÉÉ úé¹]åõ{éiéòséò Ê É òé úºé +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé +ÉÊhÉ iªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ÉºiÉÉ ÉÉ ÉÖ³äý 5 * * * EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééæséä IÉäjÉ, ºÉÒ ÉÉ ËEò ÉÉ xéé É ªÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ úé¹]åõ{éiéòxéä iéä Ê ÉvÉäªÉEò iªéé úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉEòbä iªééxéä, ÊxÉnæù ÉxÉÉiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úhªééié +ɱÉä±ÉÉ +ºÉä±É + ÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ ËEò ÉÉ úé¹]åõ{éiéò {É ú ÉÉxÉMÉÒ näù<ç±é + ÉÉ ÉÉføÒ É EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ iªéé É ú +É{ɱÉä Ê ÉSÉÉ ú ªÉCiÉ Eò úé ÉäiÉ ªÉɺÉÉ`öÒ ÊxÉnæùÊ É±Éä±Éä xéºéä±é ié ú É ªÉÉ É ÉÉhÉä Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±Éä±ÉÉ ËEò ÉÉ ÉÉfø ÉÚxÉ Ênù±Éä±ÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱÉä±ÉÉ xéºéä±é ié ú, iéä Ê ÉvÉäªÉEò ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ {ÉÖ ú:ºlééê{éié Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò.] 6 [º{ɹ]õÒEò úhé BEò.----ªÉÉ +xéösuäônùéié, JÉÆb (Eò) iéä (Ró) ªÉÉÆ ÉvªÉä úévªé ªÉÉ É nùéié ºÉÆPÉ úévªéiéäjééséé ºÉ ÉÉ Éä É +ɽäþ. {É ÆúiÉÖ, {É ÆúiÉÖEòÉ ÉvÉÒ±É úévªé ªÉÉ É nùéié ºÉÆPÉ úévªéiéäjééséé ºÉ ÉÉ Éä É xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé nùéäxéò.----jéæb (Eò) uùé äú ºÉƺÉnäù±ÉÉ ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ +ÊvÉEòÉ úéæ ÉvªÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé ËEò ÉÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééséé BJÉÉnùÉ ÉÉMÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéé±éé ËEò ÉÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjéé±éé VÉÉäbÚ xé xé ÉÒxÉ úévªé ËEò ÉÉ xé ÉÒxÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjé ÉxÉ ÉhªÉÉSªÉÉ +ÊvÉEòÉ úéséé ºÉ ÉÉ Éä É +ɽä.þ] ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb (2) Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 2 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý ={ÉJÉÆb (JÉ) Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉκiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 974 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú +xéösuäônù 2Eò ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( ÉÉSÉÇ 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉÉSÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 955 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý {É ÆúiÉÖEòÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 5 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ Eò ËEò ÉÉ ÉÉMÉ JÉ ªÉÉiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ. 6 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (+`ö úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 966 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä.

27 ( ÉÉMÉ-BEò----ºÉÆPÉ úévªé É iªééséä úévªéiéäjé) 4. {Éʽþ±ªÉÉ É SÉÉèlªÉÉ +xéöºéúséòsªéé ºÉÖvÉÉ úhéäºéé`öò +ÉÊhÉ {ÉÚ úeò, +ÉxÉÖ¹ÉÆÊMÉEò É {ÉÊ úhéé ɺ É ü{é ÉÉ ÉÓEòÊ úiéé ié úiéúnù Eò úhªééºéé`öò +xéösuäônù 2 É 3 +x ɪÉä Eò úhªééié +ɱÉä±Éä EòɪÉnäù.---() +xéösuäônù 2 ËEò ÉÉ +xéösuäônù 3 ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉiÉ, iªéé EòɪÉtÉSªÉÉ ié úiéönùò ±ÉÉMÉÚ Eò úhªééºéé`öò +É É ªÉEò + ÉÉ, {Éʽþ±ÉÒ +xéöºéúséò É SÉÉèlÉÒ +xéöºéúséò ªÉÉiÉ ºÉÖvÉÉ úhéé Eò úhªééê ɹɪÉÒSªÉÉ ié úiéönùò +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉiÉÒ±É +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäù±ÉÉ +É É ªÉEò ÉÉ]õiÉÒ±É + ÉɽþÒ {ÉÚ úeò, +ÉxÉÖ¹ÉÆÊMÉEò É {ÉÊ úhéé ɺ É ü{é ié úiéönùò (+ ÉÉ EòɪÉtÉSÉÉ {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ-ªÉÉ úévªéésªéé ËEò ÉÉ úévªééæsªéé ºÉƺÉnäùiÉÒ±É É Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉiÉÒ±É ËEò ÉÉ Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉÆ ÉvÉÒ±É ÉÊiÉÊxÉÊvÉi ÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ié úiéönùóºé½þ) +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉÚ ÉEòiÉÒ±É. (2) +xéösuäônù 368 SªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEòÊ úiéé {ÉÚ ÉÉæCiÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 3

28 ÉÉMÉ nùéäxé xééméê úeòi É 4 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÒSÉä xééméê úeòi É.---ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÒ, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié VªÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ +ÊvÉ ÉÉºÉ +ɽäþ +ÉÊhÉ----- (Eò) VÉÒ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié VÉx ɱÉÒ ½þÉäiÉÒ ; ËEò ÉÉ (JÉ) ÊVÉSªÉÉ ÉÉiÉÉÊ{ÉiªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉÒ½þÒ BEò ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié VÉx ɱÉä ½þÉäiÉä ; ËEò ÉÉ (MÉ) VÉÒ + ÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ ÊEò ÉÉxÉ {ÉÉSÉ É¹Éæ <iéeòé Eòɳý ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ºÉÉ ÉÉxªÉiÉ: ÊxÉ ÉɺÉÒ +ɽäþ, + ÉÒ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ºÉä±É. 6. {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉÚxÉ ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé ÉÉ úiééié +ɱÉ䱪ÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò.---+xÉÖSUäônù 5 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, VÉÒ ªÉCiÉÒ, +ÉiÉÉ {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±É䱪ÉÉ úévªéiéäjééiéúxé ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié +ɱÉä±ÉÒ +ɽäþ iéò ªÉCiÉÒ, VÉ ú,-- (Eò) ÊiÉSÉÉ +lé ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÉiÉÉÊ{ÉiªÉÉÆ{ÉèEòÒ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ +ÉVÉÉ-+ÉVÉÓ{ÉèEòÒ EòÉähÉɽþÒ BEòÉSÉÉ MÉ ½þxÉÇ Éå]õ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉ +ìc]õ, 935 ( ÉÚ³ýÉiÉ +ÊvÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä) ªÉÉiÉ ªÉÉJªÉÉ Eäò±É䱪ÉÉ ÉÉ úiééié VÉx É ZÉɱÉÉ +ºÉä±É ié ú ; +ÉÊhÉ (JÉ) (BEò) + ÉÉ ªÉCiÉÒxÉä 9 VÉÖ±Éè 948 ªÉÉ Ênù ɺÉÉ{ÉÚ ÉÔ ªÉÉ É ÉÉhÉä ºlɱÉÉÆiÉ ú Eäò±Éä±Éä +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, +É{ɱªÉÉ ºlɱÉÉÆiÉ úésªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ iéò ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ºÉÉ ÉÉxªÉiÉ: ÊxÉ ÉɺÉÒ +ºÉä±É ié ú ; ËEò ÉÉ (nùéäxé) + ÉÉ ªÉCiÉÒxÉä 9 VÉÖ±Éè 948 ªÉÉ Ênù É ÉÒ ËEò ÉÉ iªééxéæié ú ªÉÉ É ÉÉhÉä ºlɱÉÉÆiÉ ú Eäò±Éä±Éä +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ÊiÉxÉä xééméê úeòi ÉɺÉÉ`öÒ b ÉäÊ ÉÊxÉ+xÉ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉSªÉÉ ºÉ úeòé úxéä xééånùhéòºéæ ÉÆvÉÉiÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉEòbä, iªéé ºÉ úeòé úxéä Ê ÉʽþiÉ Eäò±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉiÉ É úòiéòxéä ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉÚ ÉÔ Eäò±É䱪ÉÉ +VÉÉÇ É üxé, + ÉÉ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä ÊiÉSÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò ½þhÉÚxÉ xééånùhéò Eäò±Éä±ÉÒ +ºÉä±É ié ú, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ,EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ +É{ɱªÉÉ +VÉÉÇSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ ÊxÉnùÉxÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxÉä ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ÊxÉ ÉɺÉÒ +ºÉ±ªÉÉÊ É ÉÉªÉ ÊiÉSÉÒ ªÉÉ É ÉÉhÉä xééånùhéò Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 7. ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉ MÉä±É䱪ÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò.--+xÉÖSUäônù 5 É 6 ªÉÉ ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, VÉÒ ªÉCiÉÒ, ÉÉSÉÇ 947 ªÉÉ Ênù ɺÉÉxÉÆiÉ ú ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéúxé ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé ºÉvªÉÉ {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±É䱪ÉÉ úévªéiéäjééié MÉä±Éä±ÉÒ +ɽäþ, iéò ªÉCiÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ɽäþ +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, VÉÒ ªÉCiÉÒ, +ÉiÉÉ {ÉÉÊEòºiÉÉxÉÉiÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±É䱪ÉÉ úévªéiéäjééæié ªÉÉ É ÉÉhÉä ºlɱÉÉÆiÉ ú Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, {ÉÖx½þÉ ºlÉÉʪÉEò ½þÉähªÉɺÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ EòÉªÉ ÉSÉä {É ié ªÉähªÉɺÉÉ`öÒ, EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ úéuùé äú ËEò ÉÉ iénâùx ɪÉä Ênù±É䱪ÉÉ {É ú ÉÉxªÉÉJÉɱÉÒ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié {É úié±éä±éò +ɽäþ, ÊiɱÉÉ ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò É +xéösuäônù 6 JÉÆb (JÉ) SªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé, + ÉÒ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ 9 VÉÖ±Éè 948 ªÉÉ Ênù ɺÉÉxÉÆiÉ ú ºlɱÉÉÆiÉ ú Eò üxé ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié +ɱÉä±ÉÒ ªÉCiÉÒ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxÉhªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ.

29 ( ÉÉMÉ nùéäxé---xééméê úeòi É) 8. ÉÚ³ýSªÉÉ ÉÉ úiéòªé +ºÉ±É䱪ÉÉ, {ÉhÉ ÉÉ úiéé Éɽäþ ú úé½þhéé-ªéé Ê É ÉÊIÉiÉ ªÉCiÉÓSÉä xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò.--+xÉÖSUäônù 5 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, VÉÒ ªÉCiÉÒ ËEò ÉÉ ÊVÉSªÉÉ ÉÉiÉÉÊ{ÉiªÉÉÆ{ÉèEòÒ ËEò ÉÉ +ÉVÉÉ--+ÉVÉÓ{ÉèEòÒ EòÉähÉÒ½þÒ BEò MÉ ½þxÉÇ Éå]õ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉ +ìc]õ, 935 ( ÉÚ³ýÉiÉ +ÊvÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä) ªÉÉiÉ ªÉÉJªÉÉ Eäò±É䱪ÉÉ ÉÉ úiééié VÉx ɱÉä ½þÉäiÉä +ÉÊhÉ VÉÒ iªéé É ÉÉhÉä ªÉÉJªÉÉ Eäò±É䱪ÉÉ ÉÉ úiéésªéé Éɽäþ úò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ näù ÉÉiÉ ºÉÉ ÉÉxªÉiÉ: ÊxÉ ÉÉºÉ Eò úié +ɽäþ + ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, VÉ ú ÊiÉxÉä iªéé iªéé EòɳýÒ VªÉÉ näù ÉÉiÉ iéò úé½þéié +ºÉä±É iªéé näù ÉÉiÉÒ±É ÉÉ úiéésªéé úévénùéèêiéeò ËEò ÉÉ ÉÉÊhÉVªÉnùÉèÊiÉEò ÉÊiÉÊxÉvÉÒEòbä, b ÉäÊ ÉÊxÉ+xÉ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉSªÉÉ ºÉ úeòé úxéä ËEò ÉÉ ÉÉ úié ºÉ úeòé úxéä Ê ÉʽþiÉ Eäò±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉiÉ É úòiéòxéä ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉÚ ÉÔ ÉÉ xéæié ú xééméê úeòi ÉɺÉÉ`öÒ Eäò±É䱪ÉÉ +VÉÉÇ É üxé + ÉÉ úévénùéèêiéeò ËEò ÉÉ ÉÉÊhÉVªÉnùÉèÊiÉEò ÉÊiÉÊxÉvÉÒxÉä ÊiÉSÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò ½þhÉÚxÉ xééånùhéò Eäò±Éä±ÉÒ +ºÉä±É ié ú, ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ. 9. {É úeòòªé näù ÉÉSÉä xééméê úeòi É º ÉäSUäôxÉä ºÉÆ{ÉÉnùhÉÉ-ªÉÉ ªÉCiÉÒ xééméê úeò xéºéhéä.--eòéähéiªéé½þò ªÉCiÉÒxÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ {É úeòòªé näù ÉÉSÉä xééméê úeòi É º ÉäSUäôxÉä ºÉÆ{ÉÉÊnù±Éä +ºÉä±É ié ú, iéò ªÉCiÉÒ +xéösuäônù 5 SªÉÉ +ÉvÉÉ äú ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò, +lé ÉÉ +xéösuäônù 6 ËEò ÉÉ +xéösuäônù 8 SªÉÉ +ÉvÉÉ äú ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ɽäþ +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 0. xééméê úeòi ÉÉSÉä ½þCEò SÉɱÉÚ úé½þhéä.--ªéé ÉÉMÉÉiÉÒ±É {ÉÚ ÉÇMÉÉ ÉÒ ié úiéönùó{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ié úiéönùò+x ɪÉä VÉÒ ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ɽäþ ËEò ÉÉ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉiÉä + ÉÉ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒSÉä xééméê úeòi É, ºÉƺÉnù VÉÉä EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úò±é iªéésªéé ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé SÉɱÉÚ úé½þò±é.. ºÉƺÉnäùxÉä xééméê úeòi ÉÉSªÉÉ ½þCEòÉSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéä.--ªéé ÉÉMÉÉSªÉÉ {ÉÚ ÉÇMÉÉ ÉÒ ié úiéönùóiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÓ ÉÖ³ýä xééméê úeòi ÉÉSÉä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ É ºÉ ÉÉ{iÉÒ +ÉÊhÉ xééméê úeòi ÉÊ É¹ÉªÉEò +xªé ºÉ ÉÇ ÉÉ ÉÒ ªÉÉÆSªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù Eò úhªéésªéé ºÉƺÉnäùSªÉÉ +ÊvÉEòÉ úéséä xªéúxéòeò úhé ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 5

30 ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé 2. ªÉÉJªÉÉ.---ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉ, ºÉÆnù ÉÉÇxÉÖºÉÉ ú +xªéléé +É É ªÉEò xéºéä±é ié ú, úévªé ªÉÉ É nùéié, ÉÉ úiééséä ºÉ úeòé ú É ºÉƺÉnù +ÉÊhÉ úévªééæ{éèeòò ÉiªÉäEò úévªééséä ÉɺÉxÉ É Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ý +ÉÊhÉ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéò±é +lé ÉÉ ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É ºÉ ÉÇ ºlÉÉÊxÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEò úhéä ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ Éä É +ɽäþ. 3. ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEòÉÆ ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä +lé ÉÉ iªééæséä xªéúxéòeò úhé Eò úhéé äú EòɪÉnäù.---() ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä ºÉ ÉÇ EòɪÉnäù, iéä VÉälÉ É ú ªÉÉ ÉÉMÉÉSªÉÉ ié úiéönùó ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, iéä + ÉÉ Ê ÉºÉÆMÉiÉÒSªÉÉ ªÉÉ{iÉÒ{ÉÖ úiéä ÉÚxªÉ ÉiÉ +ºÉiÉÒ±É. (2) úévªé, ªÉÉ ÉÉMÉÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±Éä±Éä ½þCEò ʽþ úé ÉÚxÉ PÉähÉÉ úé ËEò ÉÉ iªééæséé ºÉÆEòÉäSÉ Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhéé ú xéé½þò +ÉÊhÉ ªÉÉ JÉÆb ÉSÉä =±±ÉÆPÉxÉ Eò üxé Eäò±Éä±ÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ iªéé =±±ÉÆPÉxÉÉSªÉÉ ªÉÉ{iÉÒ{ÉÖ úiéé ÉÚxªÉ ÉiÉ +ºÉä±É. (3) ªÉÉ +xéösuäônùéié, ºÉÆnù ÉÉÇxÉÖºÉÉ ú +xªéléé +É É ªÉEò xéºéä±é ié,---- (Eò) EòɪÉnùÉ ªÉÉiÉ, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié EòɪÉtÉ<iÉEòÉSÉ É ÉÉ ÉÒ +ºÉ±Éä±ÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ +vªéénäù É, +Énäù É, ={ÉÊ ÉvÉÒ, ÊxÉªÉ É, Ê ÉÊxÉªÉ É, +ÊvɺÉÚSÉxÉÉ, üføò ËEò ÉÉ {ÉÊ ú{éé`ö ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ Éä É +ɽäþ ; (JÉ) +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä EòɪÉnùä ªÉÉiÉ, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéò±é Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉxÉä ËEò ÉÉ +xªé ºÉIÉ É ÉÉÊvÉùEòÉ-ªÉÉxÉä ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉÚ ÉÔ {ÉÉÊ úié Eäò±É䱪ÉÉ ËEò ÉÉ Eäò±É䱪ÉÉ É {ÉÚ ÉÔ ÊxÉ úêºéié xé ZÉɱÉ䱪ÉÉ EòɪÉtÉSÉÉ ºÉ ÉÉ Éä É +ɽäþ---- ÉMÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ ËEò ÉÉ iªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ ÉÉMÉ iªéé Éä³ýÒ ÉÖ³ýÒSÉ ËEò ÉÉ Ê ÉÊ É¹]õ IÉäjÉÉÆ ÉvªÉä +Æ É±ÉÉiÉ xéºé±éé ié úò ½þ úeòié xéé½þò. [(4) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ +xéösuäônù 368 +x ɪÉä Eäò±É䱪ÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÖvÉÉ úhéäºé ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò.] ºÉ ÉÉxÉiÉäSÉÉ ½þCEò 4. EòɪÉtÉ{ÉÖfäø ºÉ ÉÉxÉiÉÉù.--- úévªé, EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié EòɪÉtÉ{ÉÖfäø ºÉ ÉÉxÉiÉÉ +lé ÉÉ EòɪÉtÉSÉä ºÉ ÉÉxÉ ºÉÆ úiéhé xééeòé úhéé ú xéé½þò. 5. vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ˱ÉMÉ ËEò ÉÉ VÉx ɺlÉÉxÉ ªÉÉ EòÉ úhééæ É üxé Éänù ÉÉ É Eò úhªééºé ÉxÉÉ<Çù.---() úévªé, EòÉähÉiªÉɽþÒ xééméê úeòé±éé ÉÊiÉEÚò±É ½þÉä<Ç±É + ÉÉ ÉEòÉ äú Eäò ɳý vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ˱ÉMÉ, VÉx ɺlÉÉxÉ ªÉÉ +lé ÉÉ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhéé É üxé Éänù ÉÉ É Eò úhéé ú xéé½þò. (2) Eäò ɳý vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ˱ÉMÉ, VÉx ɺlÉÉxÉ ªÉÉ +lé ÉÉ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhééæ É üxé EòÉähÉiÉɽþÒ xééméê úeò---- (Eò) nöùeòéxéä, ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ={ÉɽÉþ úméþ½äþ, ½þÉì]äõ±É +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò Eò ú ÉhÉÖEòÒSÉÒ ºlÉÉxÉä ªÉÉÆiÉ É Éä É Eò úhéä ; ËEò ÉÉ (JÉ) {ÉÚhÉÇiÉ: ËEò ÉÉ +Æ ÉiÉ: úévªéésªéé ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ näùjé ÉÉ±É Eò úhªééié ªÉähÉÉ-ªÉÉ {Éè ÉÉxÉä úéjé±é䱪éé +lé ÉÉ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé VÉxÉiÉäSªÉÉ ={ɪÉÉäMÉÉEò úiéésé JÉÉºÉ xéä ÉÚxÉ Ênù±É䱪ÉÉ + ÉÉ Ê Éʽþ úò, ié±éé É, ºxÉÉxÉPÉÉ]õ, úºiéä +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ÉÉ{É úésªéé VÉÉMÉÉ ªÉÉÆSÉÉ ÉÉ{É Eò úhéä, ªÉÉÆ ÉÉ ÉiÉÒiÉ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÊxÉ:ºÉ ÉlÉÇiÉÉ, nùéêªéi É, ÊxÉ ÉÈvÉ ËEò ÉÉ ÉiÉÇ ªÉÉÆSªÉÉ +véòxé +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, κjɪÉÉ É ÉɱÉEäò ªÉÉÆSªÉÉEò úiéé EòÉähÉiÉÒ½þÒ Ê É Éä¹É ié úiéúnù Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 6. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉäÊ ÉºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 97 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä.

31 ( ÉÉMÉ iéòxé---- ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) [(4) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é ËEò ÉÉ +xéösuäônù 29 SÉÉ JÉÆb (2) ªÉÉiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Òõ ÉÖ³äý, xééméê úeòéæsªéé ºÉÉ ÉÉÊVÉEò É ÉèIÉÊhÉEòoù¹]õ É ÉÉMÉɺɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉMÉÉÈSªÉÉ =zéiéòeòê úiéé +lé ÉÉ +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉEòÊ úiéé EòÉähÉiÉÒ½þÒ Ê É Éä¹É ié úiéúnù Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.] 2 [(5) ªÉÉ +xéösuäônùé ÉvÉÒ±É ËEò ÉÉ +xéösuäônù 9 SÉÉ JÉÆb (), ={ÉJÉÆb (Uô) ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Òõ ÉÖ³äý, xééméê úeòéæsªéé ºÉÉ ÉÉÊVÉEò É ÉèIÉÊhÉEòoù¹]õ É ÉÉMÉɺɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉMÉÉÈSªÉÉ =zéiéòeòê úiéé +lé ÉÉ +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ É +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉEòÊ úiéé, EòɪÉtÉuùÉ äú, EòÉähÉiÉÒ½þÒ Ê É Éä¹É ié úiéúnù Eò úhªééºé, VÉälÉ É ú + ÉÉ ié úiéönùò, +xéösuäônù 30 SªÉÉ JÉÆb () ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆJÉä úòvé, +xªé ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆ ÉvªÉä iéºéäsé JÉÉVÉMÉÒ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆ ÉvªÉä -- ÉMÉ iªéé úévªééeòbú xé +xéönùéxé ÉÉ{iÉ +ºÉÉäiÉ +MÉ ú +xéönùéxé ÉÉ{iÉ xéºééäié-- É Éä É näùhªéé ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.] 6. ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä ºÉ ÉÉxÉ ºÉÆvÉÒ.---() úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ {ÉnùÉ É úò±é ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉ ËEò ÉÉ ÊxɪÉÖCiÉÒ ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä ºÉ ÉÇ xééméê úeòéæºé ºÉ ÉÉxÉ ºÉÆvÉÒ +ºÉä±É. (2) EòÉähÉiÉɽþÒ xééméê úeò Eäò ɳý vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ˱ÉMÉ, EÚò³ý, VÉx ɺlÉÉxÉ, ÊxÉ ÉÉºÉ ªÉÉ ËEò ÉÉ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhééæ É üxé úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉ ËEò ÉÉ {Énù ªÉÉÆSªÉÉEòÊ úiéé +{ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò, +lé ÉÉ iªééæsªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ iªéé±éé ÉÊiÉEÚò±É +ºÉÉ Éänù ÉÉ É Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, 3 [BJÉÉnä úévªé ËEò ÉÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjé ªÉÉÆSªÉÉ ÉɺÉxÉÉSªÉÉ +lé ÉÉ iªééiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEò úhéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É BJÉÉtÉ ÉMÉÉÇSªÉÉ ËEò ÉÉ ÉMÉÉÈSªÉÉ {ÉnùÉ É úò±é ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉ ËEò ÉÉ ÊxɪÉÖCiÉÒ ªÉÉÆSªÉɺÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, + ÉÉ ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉÉSªÉÉ ËEò ÉÉ ÊxɪÉÖCiÉÒSªÉÉ{ÉÚ ÉÔ iªéé úévªééiéò±é ËEò ÉÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééiéò±é ÊxÉ ÉɺÉÉÊ É¹ÉªÉÒ BJÉÉnùÒ +É É ªÉEòiÉÉ Ê ÉʽþiÉ Eò úhéé úé] EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé ºÉƺÉnäù±ÉÉ ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (4) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Òõ ÉÖ³äý, úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É ºÉä ÉÉÆ ÉvªÉä xééméê úeòéæsªéé VªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉºÉ ÉMÉÉDZÉÉ, úévªéésªéé ÉiÉä, {ɪÉÉÇ{iÉ ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É Ê É³ýɱÉä±Éä xéé½þò + ÉÉ ÉÉMÉÉºÉ ÉMÉÉÇEòÊ úiéé ÊxɪÉÖCiªÉÉ ËEò ÉÉ {Énäù úéjéúxé `äö ÉhªÉɺÉÉ`öÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 4 [(4Eò) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Òõ ÉÖ³äý, úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É ºÉä ÉÉÆ ÉvªÉä VªÉÉ +xéöºéúêséié VÉÉiÉÓxÉÉ ËEò ÉÉ +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÓxÉÉ iªéé úévªéésªéé ÉiÉä {ɪÉÉÇ{iÉ ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É näùhªééié +ɱÉä±Éä xéºéä±é iªééæxéé úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É ºÉä ÉÉÆ ÉvÉÒ±É 5 [{ÉnùÉÆSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉMÉÉÇ ÉvªÉä ËEò ÉÉ ÉMÉÉÈ ÉvªÉä {ÉÊ úhéé ɺ É ü{é VªÉä¹`öiÉäºÉ½þ {ÉnùÉäzÉiÉÒ näùhªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ]+É úiéhé Eò úhªééºéé`öò EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.] 6 [(4JÉ) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Ò ÉÖ³äý úévªéé±éé, JÉÆb (4) ËEò ÉÉ JÉÆb (4Eò) +x ɪÉä +É úiéhééºéé`öò Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ié úiéönùòxéöºéé ú, BJÉÉtÉ É¹ÉÉÇiÉ É úhªééºéé`öò ½þhÉÚxÉ úéjéúxé `äö ɱÉ䱪ÉÉ {É ÆúiÉÖ iªéé ɹÉÉÇiÉ Ê úcié úéê½þ±é䱪éé VÉÉMÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, {ÉÖføÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ É¹ÉÉÇiÉ ËEò ÉÉ É¹ÉÉÈ ÉvªÉä É úé ɪÉÉSªÉÉ Ê úcié VÉÉMÉÉÆSÉÉ BEò º ÉiÉÆjÉ ÉMÉÇ ½þhÉÚxÉ Ê ÉSÉÉ úéié PÉähªÉÉºÉ úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ + ÉÉ ÉMÉÉÇiÉÒ±É Ê úcié VÉÉMÉÉ, VªÉÉ É¹ÉÉÇ ÉvªÉä iªéé É úhªééié ªÉäiÉÒ±É iªéé ɹÉÉÇiÉÒ±É Ê úcié VÉÉMÉÉÆSªÉÉ {ÉzÉÉºÉ ]õceäò <iéeòò +É úiéhééséò ɪÉÉÇnùÉ `ö úê ÉhªÉÉEòÊ úiéé, iªéé ɹÉÉÇiÉÒ±É <ié ú Ê úcié VÉÉMÉÉÆ É úéä É ú VÉ ÉäºÉ vé ú±ªéé VÉÉhÉÉ ú xéé½þòié.] (5) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]Òõ ÉÖ³äý, BJÉÉtÉ vééì ÉEò ËEò ÉÉ ºÉÉÆ ÉnùÉʪÉEò ºÉƺlÉäSªÉÉ EòÉ ú ÉÉ úé ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ {ÉnùÉSÉÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉɺÉEò ÉÆb ³ýÉSÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ºÉnùºªÉ ½þhÉVÉä Ê ÉÊ É¹]õ vé ÉÉÇSÉÒ +xéöªééªéò +ºÉhÉÉ úò ËEò ÉÉ BJÉÉtÉ Ê ÉÊ É¹]õ ºÉÆ ÉnùɪÉÉSÉÒ ªÉCiÉÒ +ºÉ±ÉÒ {ÉÉʽþVÉä, + ÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú VÉÉnùÉ nùéjé±éõ Eäò±Éä. 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (jªééhhé ÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2006 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (20 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 2006 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé ËEò ÉÉ iªéésªéé úévªéiéäjééiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEò úhéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É BJÉÉtÉ ÉEòÉ úséä ËEò ÉÉ +xéäeò ÉEòÉ úséä ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉ ËEò ÉÉ {ÉnùÊxɪÉÖCiÉÒ ªÉÉÆSªÉɺÉÆ ÉÆvÉÉiÉ + ÉÉ ºÉä ÉɪÉÉäVÉxÉÉSªÉÉ ËEò ÉÉ ÊxɪÉÖCiÉÒSªÉÉ {ÉÚ ÉÔ iªéé úévªééiéò±é ÊxÉ ÉɺÉÉÊ É¹ÉªÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ +É É ªÉEòiÉÉ Ê ÉʽþiÉ Eò úhéé úé ªÉÉSªÉÉBä ÉVÉÒ ½þÉ ÉVÉùEÚò ú nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉiªÉɽþkÉ úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 995 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ½þÉ JÉÆb ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ. 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉÆSÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 200 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ É nùéæbä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (7 VÉÚxÉ, 995 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 6. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (BCªÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2000 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (9 VÉÚxÉ, 2000 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 7

32 ( ÉÉMÉ iéòxé---- ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) 7. +º{ÉÞ ªÉiÉÉ xé¹]õ Eò úhéä.--- +º{ÉÞ ªÉiÉÉ xé¹]õ Eò úhªééié +ɱÉÒ +ɽäþ É ÊiÉSÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ º É ü{ééiéò±é +ÉSÉ úhé ÊxÉʹÉrù Eò úhªééié +ɱÉä +ɽäþ. +º{ÉÞ ªÉiÉäiÉÚxÉ =nâù É ÉhÉÉ úò EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÊxÉ:ºÉ ÉlÉÇiÉÉ ±ÉÉnùhÉä ½þÉ EòɪÉtÉxÉÖºÉÉ ú Ê ÉIÉÉ{ÉÉjÉ +{É úévé +ºÉä±É. 8. ÊEòiÉÉ É xé¹]õ Eò úhéä.--- () ºÉäxÉÉÊ É¹ÉªÉEò ËEò ÉÉ Ê ÉtÉÊ É¹ÉªÉEò ÉÉxÉÊ É Éä¹É xéºé±éä±éé +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ÊEòiÉÉ É úévªééeòbú xé ÉnùÉxÉ Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) ÉÉ úiééséé EòÉähÉiÉɽþÒ xééméê úeò EòÉähÉiªÉɽþÒ {É úeòòªé näù ÉÉEòbÚ xéú EòÉähÉiÉɽþÒ ÊEòiÉÉ É º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò. (3) ÉÉ úiééséò xééméê úeò xéºé±éä±éò EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, iéò úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ ÉÉSÉä ËEò ÉÉ Ê É ÉɺÉÉSÉä {Énù véé úhé Eò úié +ºÉiÉÉxÉÉ, úé¹]åõ{éiéòsªéé ºÉÆ ÉiÉÒÊ É ÉÉªÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ {É úeòòªé näù ÉÉEòbÚ xé EòÉähÉiÉɽþÒ ÊEòiÉÉ É º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò. (4) úévªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ ÉÉSÉä ËEò ÉÉ Ê É ÉɺÉÉSÉä {Énù véé úhé Eò úhéé úò EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, úé¹]åõ{éiéòsªéé ºÉÆ ÉiÉÒÊ É ÉÉªÉ {É úeòòªé näù ÉÉEòbÚ xé ËEò ÉÉ iªéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉEòÉ úséò EòÉähÉiÉÒ½þÒ Éä],õ Ê ÉkÉ±É véò ËEò ÉÉ {Énù º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò. º ÉÉiÉÆjªÉÉSÉÉ ½þCEò 9. ÉɹÉhɺ ÉÉiÉÆjªÉ, <iªéénùòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ½þCEòÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé.---() ºÉ ÉÇ xééméê úeòéæºé,----- (Eò) ÉɹÉhÉ É +Ê É ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ º ÉÉiÉÆjªÉÉSÉÉ ; (JÉ) ÉÉÆiÉiÉäxÉä É Ê ÉxÉÉ ÉºjÉ BEòjÉ VÉ ÉhªÉÉSÉÉ ; (MÉ) +ÊvɺÉÆPÉ ÉÉ ºÉÆPÉ [ËEò ÉÉ ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉ] ÉxÉÊ ÉhªÉÉSÉÉ ; (PÉ) ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ºÉ ÉÇjÉ ÉÖCiÉ{ÉhÉä ºÉÆSÉÉ ú Eò úhªééséé ; (Ró ) ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjéésªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉiÉ úé½þhªééséé É ºlÉÉʪÉEò ½þÉähªÉÉSÉÉ ; [+ÉÊhÉ ] 2 * * * * * (Uô ) EòÉähÉiÉɽþÒ {Éä ÉÉ +ÉSÉ úhªééséé +lé ÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ªÉ ɺÉɪÉ, ªÉÉ{ÉÉ ú ËEò ÉÉ véænùé SÉÉ±É ÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò +ºÉä±É. 3 [(2) JÉÆb () SÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, =CiÉ ={ÉJÉÆb ÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉSªÉÉ ÉÉ{É úé É ú VªÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú 4 [ ÉÉ úiééséò ºÉÉ ÉÇ ÉÉè ÉiÉÉ É BEòÉi ÉiÉÉ ], úévªééséò ºÉÖ úêiéiéiéé, {É úeòòªé näù ÉÉÆ ÉÒ ÉèjÉÒSÉä ºÉÆ ÉÆvÉ, ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ, ºÉ ªÉiÉÉ ËEò ÉÉ xéòêié ÉkÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ Ê½þiÉɺÉÉ`öÒ, +lé ÉÉ xªééªéé±éªééséé + É ÉÉxÉ, + ÉÚxÉÖEòºÉÉxÉÒ ËEò ÉÉ +{É úévééºé ÊSÉlÉÉ ÉhÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ VÉälÉ É ú ÉÉVÉ ÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ PÉÉiɱÉä +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.] (3) =CiÉ JÉÆb ÉSÉÉ ={ÉJÉÆb (JÉ) ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, =CiÉ ={ÉJÉÆb ÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉSªÉÉ ÉÉ{É úé É ú VªÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú, 4 [ ÉÉ úiééséò ºÉÉ ÉÇ ÉÉè ÉiÉÉ É BEòÉi ÉiÉÉ ËEò ÉÉ], ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ Ê½þiÉɺÉÉ`öÒ, VÉälÉ É ú ÉÉVÉ ÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ PÉÉiɱÉä +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (4) =CiÉ JÉÆb ÉSÉÉ ={ÉJÉÆb (MÉ) ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, =CiÉ ={ÉJÉÆb ÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉSªÉÉ ÉÉ{É úé É ú VªÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú [ ÉÉ úiééséò ºÉÉ ÉÇ ÉÉè ÉiÉÉ É BEòÉi ÉiÉÉ ËEò ÉÉ], ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ É xéòêié ÉkÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ Ê½þiÉɺÉÉ`öÒ, VÉälÉ É ú ÉÉVÉ ÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ PÉÉiɱÉä +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉkªÉÉhhÉ ÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 20 Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (2 VÉÉxÉä ÉÉ úò 202 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú JÉÆb (SÉ) MÉɳý±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb (2) Bä ÉVÉÒ nùéjé±éõ Eäò±ÉÉ ( ÉÚiɱÉIÉÒ É ÉÉ Éɺɽþ). 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉä³ýÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 963 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äúú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ. BSÉ

33 ( ÉÉMÉ iéòxé---- ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) (5) =CiÉ JÉÆb É ÉvÉÒ±É [={ÉJÉÆb (PÉ) É (b )] ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, =CiÉ ={ÉJÉÆb ÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ½þCEòÉSªÉÉ ÉÉ{É úé É ú VªÉÉ EòɪÉtÉÆuùÉ äú, ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé VÉxÉiÉäSªÉÉ Ê½þiÉɺÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒSªÉÉ Ê½þiɺÉÆ ÉÆvÉÉSªÉÉ ºÉÆ úiéhééºéé`öò VÉälÉ É ú ÉÉVÉ ÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ PÉÉiɱÉä +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (6) =CiÉ JÉÆb ÉSªÉÉ ={ÉJÉÆb (Uô) ªÉÉ ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, =CiÉ ={ÉJÉÆb ÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉSªÉÉ ÉÉ{É úé É ú VªÉÉ EòɪÉtÉÆuùÉ äú, ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé VÉxÉiÉäSªÉÉ Ê½þiÉɺÉÉ`öÒ VÉälÉ É ú ÉÉVÉ ÉÒ ÊxÉ ÉÈvÉ PÉÉiɱÉä +ºÉiÉÒ±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: 2 [=CiÉ ={ÉJÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, VÉÉä EòɪÉnùÉ,--- (BEò) EòÉähÉiÉɽþÒ {Éä ÉÉ +ÉSÉ úhªééeò úiéé +lé ÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ªÉ ɺÉɪÉ, ªÉÉ{ÉÉ ú ËEò ÉÉ véænùé SÉÉ±É ÉhªÉÉEò úiéé +É É ªÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ {Éä ÉÉÊ É¹ÉªÉEò ËEò ÉÉ iéæjéê ɹɪÉEò +½ÇþiÉÉ, ËEò ÉÉ (nùéäxé) xééméê úeòéæxéé {ÉÚhÉÇiÉ: ËEò ÉÉ +Æ ÉiÉ: ÉMɳÚýxÉ +lé ÉÉ +xªéléé, úévªééxéä +lé ÉÉ úévªééséä º ÉÉÊ Éi É ËEò ÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ É½þÉ ÉÆb ³ýÉxÉä EòÉähÉiÉɽþÒ ªÉÉ{ÉÉ ú, véænùé, =téämé ËEò ÉÉ ºÉä ÉÉ SÉÉ±É ÉhÉä, ªÉÉÆSªÉÉ ÉÒ VÉälÉ É ú ºÉÆ Érù +ºÉä±É iéälé É ú, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.] 20. +{É úévééæ Éqù±ÉSªÉÉ nùéä¹éêºérùò ÉÉ ÉiÉ ºÉÆ úiéhé.---() VÉä EÞòiªÉ +{É úévé +ºÉ±ªÉÉSÉÉ nùéä¹éé úéä{é Eò úhªééié +ɱÉÉ +ºÉä±É iéä EÞòiªÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒxÉä Eò úhªéésªéé Éä³ýÒ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉSÉÉ iªéé ÉÖ³äý ÉÆMÉ ZÉɱªÉÉJÉä úòvé + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +{É úévéé Éqù±É iéò ªÉCiÉÒ nùéä¹éò `ö ú ɱÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò iéºéäsé iééä +{É úévé Eò úhªéésªéé Éä³ýÒ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉJÉɱÉÒ VÉÒ Ê ÉIÉÉ Eò úiéé +ɱÉÒ +ºÉiÉÒ iªéé{éäiéé +ÊvÉEò Ê ÉIÉäºÉ iéò {ÉÉjÉ `ö ú ɱÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) BEòÉSÉ +{É úévéé Éqù±É BEòÉ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò Éä³ýÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ É ú JÉ]õ±ÉÉ SÉÉ±É É±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ ÊiɱÉÉ Ê ÉIÉÉ Ênù±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) EòÉähÉiªÉɽþÒ +{É úévééséé +É úéä{é +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ É ú º ÉiÉ:Ê É ûrù ºÉÉIÉÒnùÉ ú ½þÉähªÉÉSÉÒ ºÉCiÉÒ Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 2. VÉÒÊ ÉiÉ É ªÉÎCiÉMÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ ªÉÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé.---eòéªétéuùé äú ɺlÉÉÊ{ÉiÉ Eäò±Éä±ÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ +xéöºé ú±ªééjéä úòvé EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ, ÊiÉSÉä VÉÒÊ ÉiÉ ËEò ÉÉ ªÉÎCiÉMÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ ªÉÉ{ÉɺÉÚxÉ ÉÆÊSÉiÉ Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 3 [2Eò. Ê ÉIÉhÉÉSÉÉ ½þCEò.--- úévªé, ºÉ½þÉ iéä SÉÉènùÉ É¹Éæ ɪÉÉSªÉÉ ºÉ ÉÇ ÉɱÉEòÉƺÉÉ`öÒ, úévªééºé EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úiéé ªÉä<Ç±É + ÉÉ úòiéòxéä, ÉÉä òié É ºÉCiÉÒSªÉÉ Ê ÉIÉhÉÉSÉÒ ié úiéúnù Eò úò±é.] 22. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò +]õeò É ºlÉÉxÉ ÉrùiÉÉ ªÉÉÆ{ÉɺÉÚxÉ ºÉÆ úiéhé.---() +]õeò ZÉɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ, + ÉÉ +]õeäòséò EòÉ úhéä, ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú ÊiɱÉÉ Eò³ý ɱªÉÉÊ É ÉɪÉ, ½þ ÉɱÉÉiÉÒiÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié ªÉähÉÉ ú xéé½þò ËEò ÉÉ +É{ɱªÉÉ {ɺÉÆiÉÒSªÉÉ Ê ÉÊvÉ ªÉ ɺÉɪÉÒSÉÉ Ê ÉSÉÉ ú PÉähªÉÉSÉÉ É iªéésªééeò ú ÉÒ ÉSÉÉ É Eò úhªééséé ½þCEò ÊiɱÉÉ xééeòé ú±éé VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) ÊVɱÉÉ +]õeò Eäò±ÉÒ +ɽäþ É ½þ ÉɱÉÉiÉÒiÉ ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä +ɽäþ + ÉÉ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ±ÉÉ, +]õeäòsªéé Ê`öEòÉhÉÉ{ÉɺÉÚxÉ ºÉ ÉÉÇiÉ VÉ É³ýSªÉÉ næùb ÉÊvÉEòÉ-ªÉÉSªÉÉ xªééªéé±éªéé{éªéèiésªéé É ÉɺÉÉºÉ +É É ªÉEò +ºÉ±Éä±ÉÉ + ÉvÉÒ ÉMɳÚýxÉ + ÉÉ +]õeäò{ééºéúxé SÉÉä ÉÒºÉ iééºééæsªéé EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ iªéé næùb ÉÊvÉEòÉ-ªÉÉ{ÉÖfäø ½þVÉ ú Eäò±Éä VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ næùb ÉÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eäò±ªÉÉÊ É ÉɪÉ, =CiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒxÉÆiÉ ú +ÊvÉEò Eòɳý ½þ ÉɱÉÉiÉÒiÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié ªÉähÉÉ ú xéé½þò. (3) (Eò) VÉÒ ªÉCiÉÒ iªéé Éä³ýÒ ÉjÉÚnäù ÉÒªÉ +ºÉä±É + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ; ËEò ÉÉ (JÉ) VªÉÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉJÉɱÉÒ +]õeò Eäò±ÉÒ +ɽäþ ËEò ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä +ɽäþ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ, JÉÆb () É (2) ªÉÉiÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ ±ÉÉMÉÚ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò.. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ={ÉJÉÆb (PÉ), (Ró) É (SÉ) ªÉÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ, 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÚ³ý É nùéæbä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 3. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ɽþÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2002 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äúú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( BÊ É±É 200 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). BSÉ

34 0 ( ÉÉMÉ iéòxé---- ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) *(4) ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ, (Eò) VªÉÉ ªÉCiÉÒ, =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò É +ɽäþiÉ, ËEò ÉÉ xªééªéévéò É ZÉɱÉ䱪ÉÉ +ºÉiÉÒ±É, ËEò ÉÉ xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±ªÉÉ VÉÉhªÉÉºÉ {ÉÉjÉ +ɽäþiÉ, + ÉÉ ªÉCiÉÓxÉÒ Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉ䱪ÉÉ ºÉ±±ÉÉMÉÉ ú ÉÆb ³ýÉxÉä, =CiÉ iéòxé ÉʽþxªÉÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉhªÉÉ{ÉÚ ÉÔ, iªéésªéé ÉiÉä + ÉÉ ºlÉÉxÉ ÉrùiÉä±ÉÉ {ÉÖ äúºéä EòÉ úhé +ɽäþ, +ºÉÉ +½þ ÉÉ±É Ênù±Éä±ÉÉ xéºéä±é ié : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ ={ÉJÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ, JÉÆb (7) SªÉÉ ={É-JÉÆb (JÉ) +x ɪÉä ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉʽþiÉ Eäò±É䱪ÉÉ Eò ÉÉ±É EòɱÉÉ ÉvÉÒSªÉÉ {ÉʱÉEòbä EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä VÉÉhªÉÉºÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhéé ú xéé½þò ; ËEò ÉÉ (JÉ) + ÉÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ, JÉÆb (7) SªÉÉ ={É-JÉÆb (Eò) É (JÉ) +x ɪÉä ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ié úiéönùóxéöºéé ú ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä xéºéä±é ié ú, iéòxé ÉʽþxªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä VÉÉhªÉÉºÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhéé ú xéé½þò. (5) VÉä ½þÉ ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉ+x ɪÉä Ênù±É䱪ÉÉ +Énäù ÉÉxÉÖºÉÉ ú EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié +ɱÉä +ºÉä±É iéä ½þÉ, +Énäù É näùhéé úé ÉÉÊvÉEòÉ úò, VªÉÉ EòÉ úhééæ É ûxé iééä +Énäù É Ênù±ÉÉ MÉä±ÉÉ +ɽäþ iéò EòÉ úhéä, ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú, + ÉÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ Eò³ý ÉÒ±É +ÉÊhÉ iªéé +Énäù ÉÉÊ É ûrù +É{ɱÉä +Ê É ÉänùxÉ Eò úhªééséò ÊiɱÉÉ ±É ÉEò úéié ±É ÉEò ú ºÉÆvÉÒ näù<ç±é. (6) JÉÆb (5) ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, iªéé JÉÆb ÉiÉ ÊxÉÌnù¹]õ Eäò±Éä±ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ +Énäù É näùhéé-ªéé ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉɺÉ, VÉÒ iélªéä ÉEò]õ Eò úhéä ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ʽþiÉÉSªÉÉ Ê É úéävéò ÉÉ]äõ±É iéò iélªéä ÉEò]õ Eò úhªééºé + ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉºÉ ÉÉMÉ {ÉÉb hªééié ªÉähÉÉ ú xéé½þò. (7) ºÉƺÉnäùºÉ,---- * * (Eò) JÉÆb (4) SªÉÉ ={É-JÉÆb (Eò) SªÉÉ ié úiéönùóxéöºéé ú ºÉ±±ÉÉMÉÉ ú ÉÆb ³ýÉSÉä ÉiÉ xé PÉäiÉÉ, ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉx ɪÉä iéòxé ÉʽþxªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ VªÉÉ {ÉÊ úîºléiéòié +ÉÊhÉ ÉEò úhééæsªéé VªÉÉ ÉMÉÉÇiÉ ËEò ÉÉ ÉMÉÉÈ ÉvªÉä, BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒºÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úiéé ªÉä<DZÉ, iéò {ÉÊ úîºléiéò É ÉEò úhééséé ÉMÉÇ ËEò ÉÉ ÉEò úhééséä ÉMÉÇ ; * ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú JÉÆb (4) ½þÉ {ÉÖføÒ±É É ÉÉhÉä nùéjé±é Eò úhªééié ªÉä<Ç±É (iééä +té{é +Æ É±ÉÉiÉ +ɱÉä±ÉÉ xéºé±ªééxéä iªééséé ÊnùxÉÉÆEò xéæié ú +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ). (4) ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú, BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ nùéäxé ÉʽþxªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò Eòɳý ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééséé ÉÉÊvÉEòÉ ú, ºÉ ÉÖÊSÉiÉ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSªÉÉ Ê É òé ú ÉÓxÉÖºÉÉ ú PÉÊ]õiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ºÉ±±ÉÉMÉÉ ú ÉÆb ³ýÉxÉä, =CiÉ nùéäxé ÉʽþxªÉÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉhªÉÉ{ÉÚ ÉÔ, iªéésªéé ÉiÉä + ÉÉ ºlÉÉxÉ ÉrùiÉä±ÉÉ {ÉÖ äúºéä EòÉ úhé +ɽäþ, +ºÉÉ +½þ ÉÉ±É Ênù±Éä±ÉÉ xéºéä±é ié ú, Ênù±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ºÉ±±ÉÉMÉÉ ú ÉÆb ³ý ½äþ, +vªéié É ÊEò ÉÉxÉ nùéäxé +xªé ºÉnùºªÉ ªÉÉÆSÉä Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉä±Éä +ºÉä±É É +vªéié ½þÉ ºÉ ÉÖÊSÉiÉ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé ºÉä Éä ÉvªÉä +ºÉhÉÉ úé xªééªéévéò É +ºÉä±É +ÉÊhÉ +xªé ºÉnùºªÉ ½äþ, EòÉähÉiªÉɽþÒ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé ºÉä Éä ÉvªÉä +ºÉ±Éä±Éä ËEò ÉÉ iªééséä ºÉä ÉÉÊxÉ ÉÞkÉ xªééªéévéò É +ºÉiÉÒ±É : {É ÆúiÉÖ +ÉhÉJÉÒ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ, JÉÆb 7 SÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ªÉÉ+x ɪÉä ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉʽþiÉ Eäò±É䱪ÉÉ Eò ÉÉ±É EòɱÉÉ ÉvÉÒSªÉÉ {ÉʱÉEòbä EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eäò±Éä VÉÉhªÉɺÉ, ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhéé ú xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé.----ªéé JÉÆb É ÉvÉÒ±É ºÉ ÉÖÊSÉiÉ =SSÉ xªééªéé±éªé ªÉÉSÉÉ +léç,----- (BEò) ÉÉ úié ºÉ úeòé úxéä +lé ÉÉ iªéé ºÉ úeòé ú±éé nöùªªé É +ºÉhÉÉ-ªÉÉ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä ËEò ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä Ênù±É䱪ÉÉ ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSªÉÉ +Énäù ÉÉxÉÖºÉÉ ú BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié +ɱÉä +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, Ênù±±ÉÒ ªÉÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééséä =SSÉ xªééªéé±éªé, +ºÉÉ +ɽäþ ; (nùéäxé) (ºÉÆPÉ úévªé ºÉÉäbÚ xé) +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé ÉɺÉxÉÉxÉä Ênù±É䱪ÉÉ ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSªÉÉ +Énäù ÉÉxÉÖºÉÉ ú BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié +ɱÉä +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, iªéé úévªééséä =SSÉ xªééªéé±éªé, +ºÉÉ +ɽäþ ; +ÉÊhÉ (iéòxé) BJÉÉtÉ ºÉÆPÉ úévªéiéäjéésªéé É ÉɺÉEòÉxÉä +lé ÉÉ + ÉÉ É ÉɺÉEòɱÉÉ nöùªªé É +ºÉhÉÉ-ªÉÉ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä ËEò ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä Ênù±É䱪ÉÉ ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSªÉÉ +Énäù ÉÉxÉÖºÉÉ ú BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒ±ÉÉ ºlÉÉxÉ Érù Eò úhªééié +ɱÉä +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ºÉƺÉnäùxÉä iªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úhªééié ªÉä<Ç±É +ºÉä =SSÉ xªééªéé±éªé, +ºÉÉ +ɽäþ.. ** ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú JÉÆb (Eò) MÉɳýhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É (iééä +té{é +Æ É±ÉÉiÉ +ɱÉä±ÉÉ xéºé±ªééxéä iªééséé ÊnùxÉÉÆEò xéæié ú +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ.)

35 ( ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) * (JÉ) ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ºlÉÉxÉ ÉrùiÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉ+x ɪÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ BEòÉ ÉÉ +xéäeò ÉMÉÉÇiÉÒ±É ÉEò úhéò, EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ ÊVÉiÉEòÉ Eòɳý ºlÉÉxÉ Érù Eò úiéé ªÉä<Ç±É iééä Eò ÉÉ±É EòɱÉÉ ÉvÉÒ ; +ÉÊhÉ (MÉ) **[ JÉÆb (4) SªÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ] ªÉÉJÉɱÉÒ±É SÉÉèEò ÉÒiÉ ºÉ±±ÉÉMÉÉ ú ÉÆb ³ýÉxÉä +xéöºé úé ɪÉÉSÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ, EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉʽþiÉ Eò úiéé ªÉä<DZÉ. ÉÉä¹ÉhÉÉÊ É ürù ½þCEò 23. ÉÉhɺÉÉÆSÉÉ +{É ªÉÉ{ÉÉ ú +ÉÊhÉ Éä`öÊ ÉMÉÉ úò ªÉÉÆxÉÉ ÉxÉÉ<Ç. () ÉÉhɺÉÉÆSÉÉ +{É ªÉÉ{ÉÉ ú +ÉÊhÉ Ê ÉMÉÉ ú É iªééºéé újªéé +xªé º É ü{ééiéò±é Éä`öÊ ÉMÉÉ úòºé ÉxÉÉ<Ç Eò úhªééié +ɱÉÒ +ɽäþ +ÉÊhÉ ªÉÉ ié úiéönùòséä EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉEòÉ äú =±±ÉÆPÉxÉ Eò úhéä ½þÉ EòɪÉtÉxÉÖºÉÉ ú Ê ÉIÉÉ{ÉÉjÉ +{É úévé +ºÉä±É. (2) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé ºÉCiÉÒxÉä ºÉä ÉÉ Eò úéªé±éé ±ÉÉ ÉhªÉÉºÉ úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò É + ÉÒ ºÉä ÉÉ Eò úé ɪÉÉºÉ ±ÉÉ ÉiÉÉxÉÉ Eäò ɳý vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ ÉÉ ÉMÉÇ ªÉÉ +lé ÉÉ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhéé É üxé úévªé, EòÉähÉiÉɽþÒ Éänù ÉÉ É Eò úhéé ú xéé½þò. 24. EòÉ újééxéä, <iªéénùó ÉvªÉä ÉɱÉEòÉÆxÉÉ EòÉ ÉɱÉÉ `äö ÉhªÉÉºÉ ÉxÉÉ<Ç. SÉÉènùÉ É¹Éæ ɪÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉɱÉEòɺÉ, EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ újééxªééié ÉÉ JÉÉhÉÒiÉ EòÉ É Eò úhªééºéé`öò xééäeò úòié `äö ɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò +lé ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ vééäeòénùéªéeò EòÉ ÉÉ É ú iªééºé ±ÉÉ É±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. vé ÉǺ ÉÉiÉÆjªÉÉSÉÉ ½þCEò 25. ºÉnùºÉnùÊ É ÉäEò ÉÖrùÒSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ +ÉÊhÉ vé ÉÉÇSÉä ÉÖCiÉ ÉEò]õÒEò úhé, +ÉSÉ úhé É ÉºÉÉ ú. () ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ, xéòêié ÉkÉÉ É +É úéämªé ªÉÉÆSªÉÉ É ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉÒ±É +xªé ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉnùºÉnùÊ É ÉäEò ÉÖrùÒSªÉÉ º ÉÉiÉÆjªÉɱÉÉ +ÉÊhÉ vé ÉÇ ÉÖCiÉ{ÉhÉä ÉEò]õ Eò úhªéésªéé, +ÉSÉ úhªéésªéé É iªééséé ɺÉÉ ú Eò úhªéésªéé +ÊvÉEòÉ úé±éé ºÉ ÉÇ ªÉCiÉÒ ºÉÉ újªéésé ½þCEònùÉ ú +ɽäþiÉ. (2) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý, (Eò) vé ÉÉÇSÉ úhéé ÉÒ ÊxÉMÉÊb ié +ºÉä±É + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +ÉÌlÉEò, Ê ÉkÉÒªÉ, úévéxéèêiéeò ÉÉ +xªé vééì ÉEäòiÉ ú EòɪÉÉÇSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéé-ªéãé ËEò ÉÉ iªéé É ú ÊxÉ ÉÈvÉ PÉɱÉhÉÉ-ªÉÉ ; (JÉ) ºÉÉ ÉÉÊVÉEò Eò±ªÉÉhÉ É ºÉÖvÉÉ úhéé ªÉÉ ÉÉ ÉiÉ +lé ÉÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò º É ü{éésªéé ˽þnÚù vééì ÉEò ºÉƺlÉÉ, ˽þnÚùSÉä ºÉ ÉÇ ÉMÉÇ É {ÉÉä]õ- Éänù ªÉÉÆxÉÉ JÉÖ±ªÉÉ Eò úhªéé ÉÉ ÉiÉ ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé, EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉSªÉÉ É ÉiÉÇxÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò ËEò ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úhªééºé úévªéé±éé ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé BEò. EÞò{ÉÉhÉ véé úhé Eò úhéä É º ÉiÉ: É úéä É ú ÉɳýMÉhÉä ½äþ ÉÒJÉ vé ÉÉÇSªÉÉ ÉEò]õÒEò úhééié ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ. º{ɹ]õÒEò úhé nùéäxé. JÉÆb (2) SªÉÉ ={ÉJÉÆb (JÉ) ÉvªÉä ˽þnÚù ªÉÉ É nùéä±±éäjééié ÉÒJÉ, VÉèxÉ ÉÉ ÉÉèrù vé ÉÇ ÉEò]õ Eò úhéé-ªéé ªÉCiÉÓSÉÉ =±±ÉäJÉ ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ɽäþ, +ºÉÉ iªééséé +x ɪÉÉlÉÇ ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ Ë½þnÚù vééì ÉEò ºÉƺlÉÉÆSªÉÉ =±±ÉäJÉÉÆSÉÉ +x ɪÉÉlÉǽþÒ iénâùxéöºéé ú ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉ<DZÉ. 26. vééì ÉEò ªÉ ɽþÉ úéæséò ªÉ ɺlÉÉ {ÉɽþhªÉÉSÉä º ÉÉiÉÆjªÉ. ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ, xéòêié ÉkÉÉ É +É úéämªé ªÉÉÆºÉ +véòxé úé½úþxé, ÉiªÉäEò vééì ÉEò ºÉÆ ÉnùɪÉÉºÉ +lé ÉÉ iªééæsªéé{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉ]õɺÉ, (Eò) vééì ÉEò É vé ÉÉÇnùɪÉÒ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé ºÉƺlÉÉÆSÉÒ ºlÉÉ{ÉxÉÉ Eò üxé iªéé º ÉJÉSÉÉÇxÉä SÉɱÉÊ ÉhªÉÉSÉÉ ; (JÉ) vééì ÉEò ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä +É{ɱªÉÉ ªÉ ɽþÉ úéæséò ªÉ ɺlÉÉ {ÉɽþhªÉÉSÉÉ ; * ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ={ÉJÉÆb (JÉ) ªÉÉºÉ ={ÉJÉÆb (Eò) +ºÉÉ xé ÉÒxÉ Gò ÉÉÆEò näùhªééié ªÉä<Ç±É (iééä +té{é +Æ É±ÉÉiÉ +ɱÉä±ÉÉ xéºé±ªééxéä iªééséé ÊnùxÉÉÆEò xéæié ú +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ). ** É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú EÆòºÉÉiÉÒ±É É nù, +IÉ ú É +ÉEòbä JÉÆb 4 ½þhÉÚxÉ nùéjé±é Eò úhªééié ªÉä<Ç±É (iééä +té{é +Æ É±ÉÉiÉ +ɱÉä±ÉÉ xéºé±ªééxéä iªééséé ÊnùxÉÉÆEò xéæié ú +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ.)

36 2 ( ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) (MÉ) VÉÆMÉ É É ºlÉÉ É ú ÉÉ±É ÉkÉÉ ÉɱÉEòÒSÉÒ +ºÉhªÉÉSÉÉ É iéò ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhªééséé ; +ÉÊhÉ (PÉ) EòɪÉtÉxÉÖºÉÉ ú + ÉÉ ÉÉ±É ÉkÉäSÉä É ÉɺÉxÉ Eò úhªééséé, ½þCEò +ºÉä±É. 27. BJÉÉtÉ Ê ÉÊ É¹]õ vé ÉÉÇSªÉÉ ºÉÆ ÉvÉÇxÉÉEò úiéé Eò ú näùhªéé ÉÉ ÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ. VªÉÉSÉä =i{ézé BJÉÉtÉ Ê ÉÊ É¹]õ vé ÉÉÇSÉä +lé ÉÉ vééì ÉEò ºÉÆ ÉnùɪÉÉSÉä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò ËEò ÉÉ iééä SÉɱÉÚ `äö ÉhªÉɺÉÉ`öÒ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ{ÉhÉä Ê ÉÊxɪÉÉäÊVÉiÉ Eäò±Éä±Éä +ɽäþ, +ºÉä EòÉähÉiÉä½þÒ Eò ú näùhªééséò EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ É ú ºÉCiÉÒ Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 28. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆiÉ vééì ÉEò Ê ÉIÉhÉ +lé ÉÉ vééì ÉEò ={ÉɺÉxÉÉ ªÉÉÆxÉÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þùhªéé ÉÉ ÉiÉ º ÉÉiÉÆjªÉ. () {ÉÚhÉÇiÉ: úévªéésªéé ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ SÉÉ±É É±ªÉÉ VÉÉhÉÉ-ªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉäiÉ, EòÉähÉiÉä½þÒ vééì ÉEò Ê ÉIÉhÉ Ênù±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) VªÉÉ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉäSÉä É ÉɺÉxÉ úévªééeòbú xé Eäò±Éä VÉÉiÉ +ºÉä±É {É ÆúiÉÖ vééì ÉEò Ê ÉIÉhÉ näùhéä +É É ªÉEò Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ nùéxéêxévéò ËEò ÉÉ xªééºé ªÉÉJÉɱÉÒ iéò ºlÉÉ{ÉxÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É ÊiɱÉÉ JÉÆb () ÉvÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ ±ÉÉMÉÚ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (3) úévªééxéä ÉÉxªÉiÉÉ Ênù±É䱪ÉÉ ËEò ÉÉ úévªéésªéé ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ ºÉ½þɪªÉ Ê É³ýiÉ +ºÉhÉÉ-ªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉäiÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þhéé-ªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ, + ÉÉ ºÉƺlÉäiÉ Ênù±Éä VÉÉ<Ç±É + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ vééì ÉEò Ê ÉIÉhÉÉiÉ ÉÉMÉ PÉähªÉÉºÉ +lé ÉÉ + ÉÉ ºÉƺlÉäiÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÒ ºÉƱÉMxÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ VÉÉMÉäiÉ, VÉÒ EòɽþÒ vééì ÉEò ={ÉɺÉxÉÉ SÉɱÉÊ É±ÉÒ VÉÉ<Ç±É iªéé ={ÉɺÉxÉäºÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þhªééºé, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒxÉä, ËEò ÉÉ + ÉÒ ªÉCiÉÒ +YÉÉxÉ +ºÉ±ªÉɺÉ, ÊiÉSªÉÉ {ÉɱÉEòÉxÉä, +É{ɱÉÒ ºÉÆ ÉiÉÒ Ênù±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé +É É ªÉEò Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. ºÉÉƺEÞòÊiÉEò É ÉèIÉÊhÉEò ½þCEò 29. +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉMÉÉÇSªÉÉ Ê½þiɺÉÆ ÉÆvÉÉSÉä ºÉÆ úiéhé. () ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ËEò ÉÉ iªéésªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉiÉ úé½þhéé-ªéé VªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ xééméê úeò MÉ]õɱÉÉ +É{ɱÉÒ º ÉiÉ:SÉÒ ÉäMɳýÒ ÉɹÉÉ, ʱÉ{ÉÒ ÉÉ ºÉƺEÞòiÉÒ +ºÉä±É iªéé±éé iéò VÉiÉxÉ Eò úhªééséé ½þCEò +ºÉä±É. (2) úévªééeòbú xé SÉɱÉÊ É±ªÉÉ VÉÉhÉÉ-ªÉÉ ËEò ÉÉ úévªé ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ ºÉ½þɪªÉ Ê É³ýiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉäiÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ xééméê úeòéºé Eäò ɳý vé ÉÇ, ÉÆ É, VÉÉiÉ, ÉɹÉÉ ªÉÉ ËEò ÉÉ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhéé É üxé É Éä É xééeòé ú±éé VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 30. ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉ ºlÉÉ{ÉhªÉÉSÉÉ É iªééæséä É ÉɺÉxÉ Eò úhªééséé +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉMÉÉÇSÉÉ ½þCEò. () vé ÉÇ ËEò ÉÉ ÉɹÉÉ ªÉÉ ÊxÉEò¹ÉÉxÉÖºÉÉ ú +±{ɺÉÆJªÉÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ ºÉ ÉÇ ÉMÉÉÈxÉÉ +É{ɱªÉÉ {ɺÉÆiÉÒSªÉÉ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉ ºlÉÉ{ÉhªÉÉSÉÉ É iªééæséä É ÉɺÉxÉ Eò úhªééséé ½þCEò +ºÉä±É. [ ( Eò) JÉÆb () ÉvªÉä ÊxÉÌnù¹]õ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä BJÉÉtÉ +±{ɺÉÆJªÉÉEò ÉMÉÉÇxÉä ºlÉÉ{ÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ É iªéésªééeòbú xé É ÉɺÉxÉ Eäò±ªÉÉ VÉÉhÉÉ-ªÉÉ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉäSÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÉÉ±É ÉkÉÉ ºÉCiÉÒxÉä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhªééséò ié úiéúnù Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ Eò úiééxéé, úévªé, + ÉÉ ÉÉ±É ÉkÉäSªÉÉ ºÉÆ{ÉÉnùxÉÉ Éqù±É + ÉÉ EòɪÉtÉxÉä ÊxÉÎ SÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ËEò ÉÉ iªééjéé±éò `ö ú ɱÉ䱪ÉÉ úeò Éä ÉÖ³äý, iªéé JÉÆb Éx ɪÉä ½þ ÉÒ Ênù±Éä±ÉÉ ½þCEò ÊxÉ ÉÈÊvÉiÉ ËEò ÉÉ ÊxÉ úéeþòié ½þÉähÉÉ ú xéé½þò, + ÉÉ ÉEòÉ úséò iéò úceò É +ɽþä, ªÉÉ Éqù±É JÉÉjÉÒ Eò üxé PÉä<DZÉ. ] (2) ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉÆxÉÉ ºÉ½þɪªÉ näùiééxéé úévªé, BJÉÉnùÒ ÉèIÉÊhÉEò ºÉƺlÉÉ ½þÒ, vé ÉÇ ËEò ÉÉ ÉɹÉÉ ªÉÉ +ÉvÉÉ äú +±{ɺÉÆJªÉÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ BJÉÉtÉ ÉMÉÉÇSªÉÉ ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉÉJÉɱÉÒ +ɽäþ, ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé ÊiɱÉÉ ÉÊiÉEÚò±É ½þÉä<Ç±É + ÉÉ ÉEòÉ äú Éänù ÉÉ É Eò úhéé ú xéé½þò. 2 * * * * * 3. [ ÉÉ±É ÉkÉäSÉä ºÉCiÉÒxÉä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ ] ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 6 uùé äú ÊxÉ úêºéié. (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú ÉÉ±É ÉkÉäSÉÉ ½þCEò ½äþ ={É ÉÒ¹ÉÇ MÉɳý±Éä (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

37 ( ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) [ Ê É ÉÊIÉiÉ EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ ] 2 [ 3Eò. ºÉÆ{ÉnùÉÆSÉä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ, <iªéénùóeòê úiéé ié úiéúnù Eò úhéé-ªéé EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ. 3 [ () +xéösuäônù 3 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±Éä ié úò,---- (Eò) EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÆ{ÉnäùSÉä ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ ½þCEòÉÆSÉä, úévªééxéä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhéä +lé ÉÉ +ºÉä EòÉähÉiÉä½þÒ ½þCEò xé¹]õ Eò úhéä +lé ÉÉ iªééæsªééié äò ú Énù±É Eò úhéä, ËEò ÉÉ (JÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ±É ÉkÉäSÉä ªÉ ÉºlÉÉ{ÉxÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ʽþiÉɺÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ iªéé ÉÉ±É ÉkÉäSÉä ªÉÉäMªÉ ÉEòÉ äú ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉ ½þÉ Éä ªÉɺÉÉ`öÒ ÉªÉÉÇÊnùiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ{ÉÖ úiéä úévªééxéä +É{ɱªÉÉ ½þÉiÉÒ PÉähÉä ; ËEò ÉÉ (MÉ) nùéäxé ÉÉ +ÊvÉEò ɽþÉ ÉÆb ³ýÉÆSÉä, ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ʽþiÉɺÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ iªééæ{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ É½þÉ ÉÆb ³ýÉSÉä ªÉÉäMªÉ ÉEòÉ äú ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉ ½þÉ Éä ªÉɺÉÉ`öÒ BEòjÉÒEò úhé Eò úhéä ; ËEò ÉÉ (PÉ) ɽþÉ ÉÆb ³ýÉSÉä ªÉ ÉºlÉÉ{ÉxÉ BVÉÆ]õ, ºÉÊSÉ É É EòÉä¹ÉÉvªÉIÉ, ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉ ºÉÆSÉɱÉEò, ºÉÆSÉɱÉEò ÉÉ ªÉ ɺlÉÉ{ÉEò ªÉÉÆSÉä EòÉähÉiÉä½þÒ ½þCEò, +lé ÉÉ É½þÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ÉÉMÉvÉÉ úeòéæséä EòÉähÉiÉä½þÒ ÉiÉnùÉxÉÉSÉä ½þCEò xé¹]õ Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééié äò ú Énù±É Eò úhéä ; ËEò ÉÉ (Ró) EòÉähÉiÉä½þÒ JÉÊxÉVÉ ËEò ÉÉ JÉÊxÉVÉ iéä±é ÉÉävÉhªÉÉSªÉÉ ËEò ÉÉ iéä EòÉføhªÉÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉɺÉÉ`öÒ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Eò úé úésªéé, ÉÉbä {É]Âõ]õ ÉÆSªÉÉ ËEò ÉÉ ±ÉɪɺÉxÉSªÉÉ +ÉvÉÉ äú Ê É³ýhÉÉ äú EòÉähÉiÉä½þÒ ½þCEò xé¹]õ Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééæsªééié äò ú Énù±É Eò úhéä, +lé ÉÉ +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ Eò úé ú, ÉÉbä {É^õÉ ËEò ÉÉ ±ÉɪɺÉxÉ ÉÖnùiÉÒ{ÉÚ ÉÔ ºÉ ÉÉ{iÉ Eò úhéä ËEò ÉÉ úqù Eò úhéä, ªÉÉEòÊ úiéé ié úiéúnù Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ ½þÉ, 4 [ +xéösuäônù 4 ËEò ÉÉ +xéösuäônù 9 ] uùé äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ½þCEòÉ ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ɽäþ, +lé ÉÉ iªéé EòɪÉtÉ ÉÖ³äý +ºÉÉ ½þCEò ʽþ úé ɱÉÉ VÉÉiÉÉä ËEò ÉÉ iªéé ½þCEòÉSÉÉ ºÉÆEòÉäSÉ ½þÉäiÉÉä ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé iééä ÉÚxªÉ ÉiÉ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, +ºÉÉ EòɪÉnùÉ ½þÉ, BJÉÉtÉ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉxÉä Eäò±Éä±ÉÉ EòɪÉnùÉ +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, +ºÉÉ EòɪÉnùÉ úé¹]åõ{éiéòsªéé Ê ÉSÉÉ úéléç úéjéúxé `äö ɱÉÉ VÉÉ>ðxÉ iªééºé iªééséò +xéö ÉiÉÒ Ê É³ýɱªÉÉÊ É ÉɪÉ, ªÉÉ +xéösuäônùésªéé ié úiéönùò iªéé EòɪÉtÉºÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉähÉÉ ú xéé½þòié : ] 5 [ {É ÆúiÉÖ +ÉhÉJÉÒ +ºÉä EòÒ, VÉä ½þÉ BJÉÉtÉ EòɪÉtÉ ÉvªÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÆ{ÉnäùSÉä úévªééxéä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhªéé ÉÉ ÉiÉSÉÒ ié úiéúnù Eò úhªééié +ɱÉÒ +ºÉä±É +ÉÊhÉ iéò ÉvªÉä ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±Éä±ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ VÉ ÉÒxÉ, BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒxÉä VÉÉiÉÒxÉä EòºÉhªÉɺÉÉ`öÒ véé úhé Eäò±ÉÒ +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, + ÉÒ VÉ ÉÒxÉ +lé ÉÉ ÊiÉSªÉÉ É ú = ÉÒ +ºÉ±Éä±ÉÒ ËEò ÉÉ ÊiɱÉÉ ±ÉÉMÉÚxÉ +ºÉ±Éä±ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ < ÉÉ úié ËEò ÉÉ ÉÉÆvÉEòÉ É, ªÉÉÆSªÉÉ ºÉÆ{ÉÉnùxÉÉ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉ ÉvªÉä iªééæsªéé ÉÉVÉÉ ú ÉÚ±ªÉɽÚþxÉ Eò ÉÒ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò + ÉÉ nù úéxéä É ú{éé<ç näùhªéé ÉÉ ÉiÉ ié úiéúnù Eò úhªééié +ɱÉÒ xéºéä±é ié ú, iªéé iªéé Éä³ýÒ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉxÉÖºÉÉ ú iªéé ªÉCiÉÒ±ÉÉ ±ÉÉMÉÚ +ºÉ±É䱪ÉÉ Eò ÉÉ±É ÉªÉÉÇnäùSªÉÉ +ÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ + ÉÉ VÉÊ ÉxÉÒSÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ÉÉMÉ +lé ÉÉ + ÉÒ < ÉÉ úié ËEò ÉÉ ÉÉÆvÉEòÉ É ªÉÉÆSÉä úévªééxéä ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhéä EòɪÉnäù ÉÒ ú `ö úhéé ú xéé½þò. ] (2) ªÉÉ +xéösuäônùéié, [ (Eò) EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò IÉäjÉÉ ÉvªÉä +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ VÉ ÉÒxÉvÉÉ úhéé {ÉrùiÉÒ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ + ÉÉ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉiÉ ºÉÆ{ÉnùÉ ½þÉ É nù ɪÉÉäMÉ ËEò ÉÉ iªééséé ºlÉÉÊxÉEò ºÉ ÉÉxÉÉlÉÔ É nù ªÉɱÉÉ VÉÉä +léç +ºÉä±É iééäsé +léç, iªéé IÉäjÉÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ iªéé É nù ɪÉÉäMÉÉºÉ +ºÉä±É +ÉÊhÉ iªéé ÉvªÉä---- (BEò) EòÉähÉiÉÒ½þÒ VɽþÉMÉÒ ú, <xéé É +lé ÉÉ ÉÖ+É òò ËEò ÉÉ ªÉɺÉÉ újéò +xªé näùhéméò +ÉÊhÉ 7 [ iééê ɳýxÉÉbÚ ] É Eäò ú³ý ªÉÉ úévªééæ ÉvªÉä EòÉähÉiÉɽþÒ VÉx É É ½þCEò ; (nùéäxé) úªéié ÉÉ úò VÉ ÉÉ ÉÆnùÒJÉɱÉÒ véé úhé Eäò±Éä±ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ VÉ ÉÒxÉ ; 3. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( ÉÚiɱÉIÉÒ É ÉÉ Éɺɽþ). 3. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉèlÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 955 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb () Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( ÉÚiɱÉIÉÒ É ÉÉ Éɺɽþ). 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 7 uùé äú +xéösuäônù 4, +xéösuäônù 9 ËEò ÉÉ +xéösuäônù 3 ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ, 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉiÉ úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 964 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ. 6. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ={ÉJÉÆb (Eò) Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( ÉÚiɱÉIÉÒ É ÉÉ Éɺɽþ). 7. ÉpùÉºÉ úévªé (xéé ÉÉÆiÉ ú) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 968(968 SÉÉ 53) ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ÉpùÉºÉ ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (4 VÉÉxÉä ÉÉ úò, 969 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

38 ( ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) (iéòxé) {Éb ÒiÉ VÉ ÉÒxÉ, ÉxÉVÉ ÉÒxÉ, MÉÉªÉ úéxé +lé ÉÉ VÉÊ ÉxÉÒSÉä ±ÉÉMÉ Éb nùé ú, ÉäiÉVÉ ÉÚ ú +ÉÊhÉ OÉÉ ÉÒhÉ EòÉ úéméò ú ªÉÉÆSªÉÉ iéé ªÉÉiÉÒ±É < ÉÉ úiéò É +xªé ÉÉÆvÉEòÉ Éä ªÉÉÆSªÉÉ VÉÉMÉÉ ªÉÉƺɽþ ÉäiÉÒSªÉÉ EòÉ ÉÉƺÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ ÉäiÉÒ±ÉÉ ºÉ½þɪªÉ ÉÚiÉ + ÉÉ EòÉ ÉÉƺÉÉ`öÒ véé úhé Eäò±Éä±ÉÒ ËEò ÉÉ ÉÉbä {É^õ ÉxÉä Ênù±Éä±ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ VÉ ÉÒxÉ, ªÉÉÆSÉɽþÒ ºÉ ÉÉ Éä É +ºÉä±É ; ] (JÉ) ºÉÆ{ÉnäùSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉÒ±É ½þCEò ªÉÉ É nù ɪÉÉäMÉÉiÉ º ÉÉ ÉÒ, ={ɺ ÉÉ ÉÒ, + É úº ÉÉ ÉÒ, ÉÚvÉÞÊiÉvÉÉ úeò, [ úªéié, + É ú úªéié ] ËEò ÉÉ +xªé ÉvªÉºlÉ ªÉÉÆSªÉÉEòbä ÊxÉʽþiÉ +ºÉ±Éä±Éä EòÉähÉiÉä½þÒ ½þCEò +ÉÊhÉ VÉ ÉÒxÉ É½þºÉÖ±ÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ½þCEò ËEò ÉÉ Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ Éä É +ºÉä±É. ] 2 [3JÉ. Ê É ÉÊIÉiÉ +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉÆSÉÒ É Ê ÉÊxÉªÉ ÉÉÆSÉÒ Ê ÉÊvÉOÉÉÁiÉÉ. +xéösuäônù 3Eò ÉvªÉä +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ié úiéönùósªéé ªÉÉ{ÉEòiÉä±ÉÉ ÉÉvÉ xé ªÉäiÉÉ, xé É ªÉÉ +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ{ÉèEòÒ EòÉähÉiÉɽþÒ +ÊvÉÊxÉªÉ É +ÉÊhÉ Ê ÉÊxÉªÉ É +lé ÉÉ iªééæsªéé ié úiéönùò{éèeòò EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù ½þÒ, ªÉÉ ÉÉMÉÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ié úiéönùóuùé äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ½þCEòÉ ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ɽäþ +lé ÉÉ iªéésªéé ÉÖ³äý iééä ½þCEò ʽþ úé ɱÉÉ VÉÉiÉÉä ËEò ÉÉ iªéé ½þCEòÉSÉÉ ºÉÆEòÉäSÉ ½þÉäiÉÉä ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé +ºÉÉ +ÊvÉÊxÉªÉ É, Ê ÉÊxÉªÉ É ËEò ÉÉ ié úiéúnù ÉÚxªÉ ÉiÉ +ɽäþ +lé ÉÉ EòvÉÒ EòɳýÒ ÉÚxªÉ ÉiÉ ½þÉäiÉÒ +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééséé ËEò ÉÉ xªééªééêvéeò úhééséé EòÉähÉiÉɽþÒ xªééªéêxéhéçªé, ½ÖþEÚò ÉxÉÉ ÉÉ ËEò ÉÉ +Énäù É Ê É ürù +ºÉ±ÉÉ ié úò, EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉIÉ É Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉºÉ =CiÉ +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉÆ{ÉèEòÒ +ÉÊhÉ Ê ÉÊxÉªÉ ÉÉÆ{ÉèEòÒ ÉiªÉäEò +ÊvÉÊxÉªÉ É +ÉÊhÉ Ê ÉÊxÉªÉ É ÊxÉ úêºéié Eò úhªééséé ËEò ÉÉ iªééié ºÉÖvÉÉ úhéé Eò úhªééséé VÉÉä +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É, iªééºé +véòxé úé½úþxé iªéé ÉiªÉäEòÉSÉÉ +Æ É±É SÉɱÉÚ úé½þò±é. ] 3 [3MÉ. Ê É ÉÊIÉiÉ ÊxÉnäù ÉEò iék Éä +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhÉhÉÉ-ªÉÉ EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ. +xéösuäônù 3 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±Éä ié úò 4 [SÉÉèlªÉÉ ÉÉMÉÉ ÉvªÉä PÉɱÉÚxÉ Ênù±Éä±ÉÒ ºÉ ÉÇ ËEò ÉÉ iªééæ{éèeòò EòÉähÉiÉÒ½þÒ iék Éä ] ºÉÖÊxÉÎ SÉiÉ Eò úhªééséä úévªééséä vééä úhé, +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhÉhÉÉ úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ ½þÉ, 5 [+xéösuäônù 4 ËEò ÉÉ +xéösuäônù 9 ] uùé äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ½þCEòÉ ÉÒ Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ɽäþ +lé ÉÉ iªéé EòɪÉtÉ ÉÖ³äý iééä ½þCEò ʽþ úé ɱÉÉ VÉÉiÉÉä ËEò ÉÉ iªéé ½þCEòÉSÉÉ ºÉÆEòÉäSÉ ½þÉäiÉÉä ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé iééä ÉÚxªÉ ÉiÉ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 6 +ÉÊhÉ BJÉÉnùÉ EòɪÉnùÉ +ºÉä vééä úhé +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhÉhªÉɺÉÉ`öÒ ªÉÉäVɱÉä±ÉÉ +ɽäþ, + ÉÒ PÉÉä¹ÉhÉÉ iªéé EòɪÉtÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉä±É ié ú, +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ, iééä +ºÉä vééä úhé +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhÉiÉ xéé½þò ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééié É xééº{énù Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : ] {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, +ºÉÉ EòɪÉnùÉ úévªé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉxÉä Eäò±Éä±ÉÉ +ºÉä±É iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, +ºÉÉ EòɪÉnùÉ, úé¹]åõ{éiéòsªéé Ê ÉSÉÉ úéléç úéjéúxé `äö ɱÉÉ VÉÉ>ðxÉ iªéé±éé iªééséò +xéö ÉiÉÒ Ê É³ýɱªÉÉÊ É ÉɪÉ, ªÉÉ +xéösuäônùésªéé ié úiéönùò iªéé±éé ±ÉÉMÉÚ ½þÉähÉÉ ú xéé½þòié. ] 7 [3PÉ. úé¹]åõê É úéävéò EòÉ ú ÉɪÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉÒ±É EòɪÉtÉÆSÉÒ ªÉÉ ÉÞkÉÒ ]. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (jéäsééê³ýºéé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 977 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÊxÉ úêºéié Eò úhªééié +ɱÉÉ (3 BÊ É±É, 978 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò ={ÉÉªÉ ªÉÉäVÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò 32. ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆSÉõÒ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªéésªéé ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ. () ªÉÉ ÉÉMÉÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆSÉÒ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªééeòê úúiéé ºÉ ÉÖÊSÉiÉ EòɪÉÇ ÉɽþÒuùÉ äú ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééºé +VÉÇ Ê ÉxÉÆiÉÒ Eò úhªéésªéé ½þCEòÉSÉÒ ½þ ÉÒ näùhªééié +ɱÉÒ +ɽäþ. 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉèlÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 955 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( ÉÚiɱÉIÉÒ É ÉÉ Éɺɽþ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ. 3. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉÆSÉÊ ÉºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 97 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (20 BÊ É±É 972 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). Ê ÉxÉ ½þÉÇ Ê É±ºÉ ʱÉ. +ÉÊhÉ +xªé Ê É ürù ÉÉ úié ºÉÆPÉ +ÉÊhÉ +xªé, (980) BºÉ 2. BºÉ. ºÉÒ. ºÉÒ. 59, ªÉÉ ÉEò úhééié ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééuùé äú Eò±É É 4 Ê ÉÊvÉ+OÉÉÁ +ºÉ±ªÉÉSÉä PÉÉäʹÉiÉ Eò úhªééié +ɱÉä. 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 8 uùé äú ÉÚ³ý ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 6. Eäò É ÉÉxÉÆnù ÉÉ úiéò Ê É ürù Eäò ú³ý úévªé, (973) BºÉ. ºÉÒ. +É ú. BEò. ªÉÉ ÉEò úhééié ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééxéä <]õé±é ÉvªÉä nù ÉÇÊ É±Éä±ÉÒ ½þÒ ié úiéúnù Ê ÉÊvÉ+OÉÉÁ +ºÉ±ªÉÉSÉÉ ÊxÉhÉÇªÉ Ênù±ÉÉ ½þÉäiÉÉ. 7. ºÉÆÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

39 ( ÉÉMÉ iéòxé ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) (2) ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiÉɽþÒ ½þCEò ÉVÉÉ ÉhªÉÉEò úiéé ºÉ ÉÖÊSÉiÉ +ºÉiÉÒ±É iéä iéä ÊxÉnäù É +lé ÉÉ +Énäù É +lé ÉÉ näù½þéä{éîºléiéò (½äþÊ ÉªÉºÉ EòÉì{ÉǺÉ), ɽþÉnäù É ( ÉÄbì ɺÉ), ÉÊiÉ ÉÆvÉ ( ÉÉäʽþÊ É ÉxÉ), C ÉÉÊvÉEòÉ ú (EòÉä ÉÉì Æú]Éä) É ÉÉEò¹ÉÇhÉ (ºÉÌ É+Éä úé úéªé) ªÉÉ º É ü{éésªéé ÉÉÊvɱÉäJÉÉƺɽþ ÉÉÊvɱÉäJÉ EòÉføhªÉÉSÉÉ ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééºé +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É. (3) JÉÆb () É (2) uùé äú ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééºé ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ +ÊvÉEòÉ úéæxéé ÉÉvÉ xé ªÉäiÉÉ, JÉÆb (2) +x ɪÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéé±éé ÉÉ{É úiéé ªÉäiÉÒ±É +ºÉä ºÉ ÉÇ ËEò ÉÉ iªéé{éèeòò EòÉähÉiÉä½þÒ +ÊvÉEòÉ ú +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªéé±éé +É{ɱªÉÉ +ÊvÉEòÉÊ úiéäsªéé ºlÉÉÊxÉEò ºÉÒ ÉÉÆSªÉÉ +ÉiÉ ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú +ÊvÉEòÉ ú ÉnùÉxÉ Eò ü ÉEäò±É. xéé½þò. (4) ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú +xªéléé ié úiéúnù Eäò±Éä±ÉÒ +ºÉä±É iéä ÉføÒ ÉMɳýiÉÉ, ªÉÉ +xéösuäônùéuùé äú ½þ ÉÒ Ênù±Éä±ÉÉ ½þCEò ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú [32Eò. úévªé EòɪÉtÉÆSÉÒ ºÉÉÆÊ ÉvÉÉÊxÉEò Ê ÉÊvÉOÉÉÁiÉÉ +xéösuäônù 32 JÉɱÉÒ±É EòɪÉÇ ÉɽþÒ ÉvªÉä Ê ÉSÉÉ úéié xé PÉähÉä ]. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (jéäsééê³ýºéé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É 977 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ÊxÉ úêºéié Eäò±ÉÉ (ÊnùxÉÉÆEò 3 BÊ É±É 978 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 [33. ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±Éä±Éä ½þCEò ½äþ ºÉäxÉÉ, <iªéénùóxéé ±ÉÉMÉÚ Eò úiééxéé iªéé ÉvªÉä äò ú Énù±É Eò úhªééséé ºÉƺÉnäùºÉ +ÊvÉEòÉ ú. ªÉÉ ÉÉMÉÉxÉä ÉnùÉxÉ Eäò±Éä±Éä ½þCEò, (Eò) ºÉ ɺjÉ ºÉäxÉÉnù±ÉÉÆSÉä ºÉnùºªÉ ; ËEò ÉÉ (JÉ) VªÉÉÆSªÉÉ É ú ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ úéjéhªééséò VÉ ÉÉ ÉnùÉ úò +ɽäþ + ÉÉ nù±ééæséä ºÉnùºªÉ ; ËEò ÉÉ (MÉ) úévªééxéä, MÉÖ{iÉ ÉÉiÉÉÇ ËEò ÉÉ ÉÊiÉMÉÖ{iÉ ÉÉiÉÉÇ ªÉÉÆSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, ºlÉÉ{ÉxÉ Eäò±Éä±ÉÉ ªÉÖ úéä ËEò ÉÉ <ié ú ºÉÆPÉ]õxÉÉ ªÉÉ ÉvªÉä xéä ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒ ; ËEò ÉÉ (PÉ) JÉÆb (Eò) iéä (MÉ) ªÉÉ ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eäò±Éä±Éä EòÉähÉiÉä½þÒ nù±é, ªÉÖ úéä ËEò ÉÉ ºÉÆPÉ]õxÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ EòÉ ÉɺÉÉ`öÒ = ÉÉ ú±é䱪éé núù úºéæséé ú ªÉÆjÉhÉä ÉvªÉä ËEò ÉÉ iªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ xéä ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒ, ªÉÉÆxÉÉ ±ÉÉMÉÚ Eò úiééxéé, ÊxÉÎ SÉiÉ{ÉhÉä iªééæsªéé EòiÉÇ ªÉÉÆSÉä ªÉÉäMªÉ ÉEòÉ äú {ÉɱÉxÉ ½þÉ Éä É iªééæsªéé ÉvªÉä Ê ÉºiÉ úéjé±éò VÉÉ ÉÒ ªÉɺÉÉ`öÒ iéä ½þCEò EòÉähÉiªÉÉ ªÉÉ{iÉÒ{ɪÉÈiÉ ÊxÉ ÉÈÊvÉiÉ ËEò ÉÉ ÊxÉ úéeþòié Eò úhªééié ªÉÉ ÉäiÉ, ½äþ ºÉƺÉnäù±ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úiéé ªÉä<DZÉ. ] 34. EòÉähÉiªÉɽþÒ IÉäjÉÉiÉ ±É¹Eò úò EòɪÉnùÉ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ ªÉÉ ÉÉMÉÉuùÉ äú ÉnùÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ½þCEòÉÆ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. ªÉÉ ÉÉMÉÉSªÉÉ {ÉÚ ÉÇMÉÉ ÉÒ ié úiéönùó ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjéé ÉvªÉä VÉälÉä ±É¹Eò úò EòɪÉnùÉ +Æ É±ÉÉiÉ ½þÉäiÉÉ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ IÉäjÉÉiÉ ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ úéjéhéä ËEò ÉÉ iéò {ÉÚ ÉÇ ÉiÉ ÉºlÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhéä ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ºÉÆPÉ úévªéésªéé ËEò ÉÉ úévªéésªéé ºÉä ÉäiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒxÉä ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EÞòiÉÒ Éqù±É ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ÊiÉSÉä ½þÉÊxÉ úiéhé Eò ü ÉEäò±É +lé ÉÉ + ÉÉ IÉäjÉÉiÉÒ±É ±É¹Eò úò EòɪÉtÉ+x ɪÉä Ênù±Éä±ÉÉ Ê ÉIÉÉnäù É, Eäò±Éä±ÉÒ Ê ÉIÉÉ, +ÉnäùÊ ÉiÉ ºÉ É{ɽþ úhé ËEò ÉÉ Eäò±Éä±ÉÒ +xªé EÞòiÉÒ Ê ÉÊvÉOÉÉÁ Eò ü ÉEäò±É. 35. ªÉÉ ÉÉMÉÉSªÉÉ ié úiéönùóséò +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒ Eò úhªééeò úiéé Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉ. ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉiÉ EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, (Eò) (BEò) +xéösuäônù 6 SÉÉ JÉÆb (3), +xéösuäônù 32 SÉÉ JÉÆb (3), +xéösuäônù 33 É +xéösuäônù 34 ªÉÉÆ+x ɪÉä ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú VªÉÉ ÉÉ ÉÓºÉÉ`öÒ ié úiéúnù Eò úiéé ªÉä<DZÉ, iªééæ{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ; +ÉÊhÉ 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 6 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉzÉɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 984 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý +xéösuäônù 33 Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ.

40 ( ÉÉMÉ iéòxé---- ÉÚ±É ÉÚiÉ ½þCEò) (nùéäxé) ªÉÉ ÉÉMÉÉJÉɱÉÒ VÉÒ EÞòiªÉä +{É úévé ½þhÉÚxÉ PÉÉäʹÉiÉ Eäò±Éä±ÉÒ +ɽäþiÉ, iªéé Éqù±É Ê ÉIÉÉ Ê ÉʽþiÉ Eò úhªééeòê úiéé, ACER-5 (H ) EòɪÉnäù Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú ºÉƺÉnäùºÉ +ºÉä±É, úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉºÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ ºÉƺÉnù, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉxÉÆiÉ ú ½þÉä<Ç±É ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú, ={É JÉÆb (nùéäxé) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EÞòiªÉÉÆ Éqù±É Ê ÉIÉÉ Ê ÉʽþiÉ Eò úhªééºéé`öò EòɪÉnùÉ Eò úò±é ; (JÉ) JÉÆb (Eò) SÉÉ ={É JÉÆb (BEò) ªÉÉ ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÓSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±Éä±ÉÉ +lé ÉÉ iªéé JÉÆb ÉSªÉÉ ={É JÉÆb (nùéäxé) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EÞòiªÉÉÆ Éqù±É Ê ÉIÉäSÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé úé EòÉähÉiÉɽþÒ EòɪÉnùÉ, iªééiéò±é +]õósªéé +ÉÊhÉ +xéösuäônù 372 +x ɪÉä iªééié VÉÒ +xéöeúò±éxéä É äò ú Énù±É Eäò±Éä VÉÉiÉÒ±É iªééæxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉƺÉnäùEòbÚ xé iªéé EòɪÉtÉiÉ äò ú òé ú Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ ËEò ÉÉ iééä ÊxÉ úêºéié Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ ÉÉ iªééié ºÉÖvÉÉ úhéé Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ, +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉhªÉÉSÉä SÉɱÉÚ úé½þò±é. º{ɹ]õÒEò úhé.---ªéé +xéösuäônùéiéò±é +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±Éä±ÉÉ EòɪÉnùÉ ªÉÉ É nù ɪÉÉäMÉÉºÉ +xéösuäônù 372 ÉvªÉä +ºÉ±Éä±ÉÉSÉ +léç +ɽäþ. 6 BSÉ

41 ÉÉMÉ SÉÉ ú úévªé vééä úhééæséò ÊxÉnäù ÉEò iék Éä ACER-5 (H ) 36. ªÉÉJªÉÉ.----ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉ ºÉÆnù ÉÉÇxÉÖºÉÉ ú +xªéléé +É É ªÉEò xéºéä±é ié ú, úévªé ªÉÉ É nùé±éé ÉÉMÉ iéòxé ÉvªÉä +ºÉ±Éä±ÉÉSÉ +léç +ɽäþ. 37. ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±Éä±ÉÒ iék Éä ±ÉÉMÉÚ Eò úhéä.----ªéé ÉÉMÉÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ié úiéönùò, EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééeò ú ÉÒ +Æ É±É ÉVÉÉ ÉhÉÒªÉÉäMªÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þòié, {ÉhÉ ié úòºéörùé iªééié PÉɱÉÚxÉ Ênù±Éä±ÉÒ iék Éä näù ÉÉSªÉÉ ÉɺÉxÉ ªÉ ɽþÉ úésªéé où¹]õòxéä ÉÚ±É ÉÚiÉ +ɽäþiÉ +ÉÊhÉ EòɪÉnäù Eò úiééxéé ½þÒ iék Éä ±ÉÉMÉÚ Eò úhéä, ½äþ úévªééséä EòiÉÇ ªÉ +ºÉä±É. 38. úévªééxéä ±ÉÉäEòEò±ªÉÉhÉÉSªÉÉ ºÉÆ ÉvÉÇxÉɺÉÉ`öÒ ºÉ ÉÉVÉ ªÉ ɺlÉÉ ÉºlÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhéä.--- [()] úévªé, iªééºé ÉCªÉ ½þÉä<Ç±É ÊiÉiÉCªÉÉ {ÉÊ úhéé ÉEòÉ úeò úòiéòxéä, ºÉÉ ÉÉÊVÉEò, +ÉÌlÉEò É úévéeòòªé xªééªééuùé äú úé¹]åõòªé VÉÒ ÉxÉÉSªÉÉ ºÉ ÉÇ PÉ]õEòÉÆ ÉvªÉä Éä úhéé ÊxÉ ÉÉÇhÉ Eò úò±é + ÉÒ ºÉ ÉÉVÉ ªÉ ɺlÉÉ ÉºlÉÉÊ{ÉiÉ Eò üxé É ÊiÉSÉä VÉiÉxÉ Eò üxé ±ÉÉäEòEò±ªÉÉhÉÉSÉä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. 2 [(2) úévªé ½äþ, Ê É Éä¹ÉiÉ: Eäò ɳý ªÉCiÉÒ- ªÉCiÉÓ ÉvªÉäSÉ xé ½äþ ié ú ÊxÉ úêxé úé³ É IÉäjÉÉ ÉvªÉä úé½þhéé-ªéé ËEò ÉÉ ÊxÉ úêxé úé³ É ªÉ ɺÉɪÉÉÆ ÉvªÉä MÉÖÆiɱÉ䱪ÉÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉÚ½þÉÆ ÉvªÉä näùjéò±é, =i{ézéésªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ +ºÉ±Éä±ÉÒ Ê É¹É ÉiÉÉ Eò ÉÒ Eò úhªééºéé`öò +É]õÉäEòÉ]õ ɪÉixÉ Eò úò±é +ÉÊhÉ nùvééç, ºÉÖÊ ÉvÉÉ É ºÉÆvÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ +ºÉ±Éä±ÉÒ Ê É¹É ÉiÉÉ xéé½þò ÉÒ Eò úhªééºéé`öò ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é.] 39. úévªééxéä +xéöºé úé ɪÉÉSªÉÉ vééä úhééséò Ê É ÉÊIÉiÉ iék Éä. úévªé ½äþ, Ê É Éä¹ÉiÉ: {ÉÖføÒ±É MÉÉä¹]õÒ ºÉÉvªÉ Eò úhªéésªéé Ênù ÉäxÉä +É{ɱÉä vééä úhé +ÉJÉÒ±É, (Eò) ={ÉVÉÒÊ ÉEäòSÉä {ÉÖ äúºéä ºÉÉvÉxÉ Ê É³ýhªÉÉSÉÉ ½þCEò ºjÉÒ É {ÉÖ û¹é xééméê úeòéæxéé ºÉÉ újéésé +ºÉÉ ÉÉ ; (JÉ) ºÉÉ ÉÚʽþEò ʽþiÉɱÉÉ ºÉ ÉÉÇÊvÉEò ={ÉEòÉ úeò ½þÉä<Ç±É + ÉÉ úòiéòxéä ºÉ ÉÉVÉÉSªÉÉ ÉÉèÊiÉEò ºÉÉvÉxɺÉÆ{ÉkÉÒSÉä º ÉÉÊ Éi É É ÊxɪÉÆjÉhÉ ªÉÉÆSÉÒ Ê É ÉÉMÉhÉÒ ½þÉ ÉÒ ; (MÉ) +ÉÌlÉEò ªÉÆjÉhÉÉ úé ÉÊ ÉhªÉÉSÉÉ {ÉÊ úhéé É ½þhÉÚxÉ ºÉÆ{ÉkÉÒSÉÉ É =i{éénùxé ºÉÉvÉxÉÉÆSÉÉ ºÉÆSÉªÉ ºÉÉ ÉÚʽþEò ʽþiÉÉºÉ ÉÉvÉEò ½þÉä<Ç±É + ÉÉ ÉEòÉ äú BEòÉSÉ Ê`öEòÉhÉÒ ½þÉä>ð xéªéä ; (PÉ) {ÉÖ û¹é É ÎºjɪÉÉ ªÉÉ nùéäpééæxéé½þò ºÉ ÉÉxÉ EòÉ ÉÉ Éqù±É ºÉ ÉÉxÉ ÉäiÉxÉ Ê É³ýÉ Éä ; (Ró) ºjÉÒ É {ÉÖ û¹é EòÉ ÉMÉÉ úéæséä +É úéämªé É iééeònù +ÉÊhÉ ÉɱÉEòÉÆSÉä EòÉä ɳäý ÉªÉ ªÉÉÆSÉÉ nöù ü{éªééämé Eò üxé PÉähªÉÉiÉ ªÉä>ð xéªéä +ÉÊhÉ xééméê úeòéæxéé +ÉÌlÉEò MÉ úvéä{ééä]õò iªééæséä ÉªÉ ËEò ÉÉ iééeònù ªÉÉºÉ xé {Éä±ÉhÉÉ-ªÉÉ ªÉ ɺÉɪÉÉiÉ Ê É úhéä ÉÉMÉ {ÉÉbÚ xéªéä ; 3 [(SÉ) ÉɱÉEòÉÆxÉÉ ÊxÉ úé ÉªÉ {ÉrùiÉÒxÉä +ÉÊhÉ ÉÖCiÉ É ÉÊiɹ`öÉ{ÉÚhÉÇ ÉÉiÉÉ É úhééié +É{ɱÉÉ Ê ÉEòÉºÉ Eò úhªééºéé`öò ºÉÆvÉÒ É ºÉÖÊ ÉvÉÉ Ênù±ªÉÉ VÉÉ ªÉÉiÉ +ÉÊhÉ ÉɱÉEäò É ªÉÖ ÉEò ªÉÉÆxÉÉ ÉÉä¹ÉhÉÉ{ÉɺÉÚxÉ +ÉÊhÉ xéèêiéeò É ÉÉèÊiÉEò MÉ úvééæsªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ ={ÉäIÉä{ÉɺÉÚxÉ ºÉÆ úiéhé Ênù±Éä VÉÉ Éä. ] 7 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 9 uùé äú +xéösuäônù 38 ªÉɱÉÉ iªééséé JÉÆb () +ºÉÉ xé ÉÒxÉ Gò ÉÉÆEò Ênù±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 9 uùé äú JÉÆÃb (2) ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 7 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb (SÉ) Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (ÊnùxÉÉÆEò 3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). BSÉ

42 ( ÉÉMÉ SÉÉ ú---- úévªé vééä úhééæséò ÊxÉnäù ÉEò iék Éä) ACER-5 (H ) [39Eò. ºÉ ÉÉxÉ xªééªé É EòɪÉnäùÊ É¹ÉªÉEò ÉÉä òié ºÉ½þɪªÉ.---- úévªé, ½äþ EòɪÉtÉSÉÒ ªÉÆjÉhÉÉ úé É ÉiÉÉxÉÉ ºÉ ÉÉxÉ ºÉÆvÉÒSªÉÉ iék ÉÉ É ú xªééªééséò +Ê É ÉÞrùÒ ½þÉä<Ç±É ªÉÉSÉÒ ºÉÖÊxÉÎ SÉiÉÒ Eò úò±é +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: +ÉÌlÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÊxÉ:ºÉ ÉlÉÇiÉÉÆ ÉÖ³äý EòÉähÉiªÉɽþÒ xééméê úeòé±éé xªééªé Ê É³ý ÉhªÉÉSÉÒ ºÉÆvÉÒ xééeòé ú±éò VÉÉhÉÉ ú xéé½þò, ªÉÉSÉÒ JÉÉiÉ úvé ÉÉ Eò úhªééºéé`öò +xéö ü{é Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú ËEò ÉÉ ªÉÉäVÉxÉÉÆuùÉ äú ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉÇxÉä EòɪÉnäùÊ É¹ÉªÉEò ºÉ½þɪªÉ ÉÉä òié ={É±É vé Eò üxé näù<ç±é.] 40. OÉÉ É{ÉÆSÉɪÉiÉÓSÉä ºÉÆPÉ]õxÉ.---- úévªé ½äþ, OÉÉ É{ÉÆSÉɪÉiÉÒ ºÉÆPÉÊ]õiÉ Eò úhªééºéé`öò ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ Eò úò±é É iªééæxéé º É úévªééséä ÉÚ±É PÉ]õEò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééºé ºÉ ÉlÉÇ Eò úhªééºéé`öò +É É ªÉEò +ºÉiÉÒ±É +ºÉä +ÊvÉEòÉ ú É ÉÉÊvÉEòÉ ú ɽþÉ±É Eò úò±é. 4. EòÉ ÉÉSÉÉ, Ê ÉIÉhÉÉSÉÉ +ÉÊhÉ Ê É ÉÊIÉiÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ±ÉÉäEòºÉ½þɪªÉÉSÉÉ ½þCEò.---- úévªé ½äþ, +É{ɱÉÒ +ÉÌlÉEò IÉ ÉiÉÉ É Ê ÉEòÉºÉ ªÉÉÆSªÉÉ ÉªÉÉÇnäùiÉ EòÉ ÉÉSÉÉ, Ê ÉIÉhÉÉSÉÉ ½þCEò +ÉÊhÉ ÉäEòÉ úò, ÉÉvÉÇCªÉ, +ÉVÉÉ ú É Ê ÉEò±ÉÉÆMÉiÉÉ ªÉÉÆxÉÒ {ÉÒÊb ié + ÉÉ ªÉCiÉÓSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ +ÉÊhÉ EòɽþÒ½þÒ +{É úévé xéºéiééxéé ½þ±ÉÉJÉÒSÉä ÊVÉhÉä VªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ]õ ɱÉÉ +ɱÉä +ɽäþ + ÉÉ +xªé ªÉCiÉÓSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ±ÉÉäEòºÉ½þɪªÉÉSÉÉ ½þCEò ={É±É vé Eò üxé näùhªééºéé`öò {ÉÊ úhéé ÉEòÉ úeò ié úiéúnù Eò úò±é. 42. EòÉ ÉÉ ÉÉ ÉiÉ xªé骪é É ÉÉxÉ ÉÒªÉ {ÉÊ úîºléiéò +ÉÊhÉ ÉºÉÚÊiÉÊ É¹ÉªÉEò ºÉ½þɪªÉ ªÉÉÆSÉÒ ié úiéúnù.---- úévªé ½äþ, EòÉ ÉÉ ÉÉ ÉiÉ xªé骪é É ÉÉxÉ ÉÒªÉ {ÉÊ úîºléiéò ÊxÉ ÉÉÇhÉ Eò úhªééºéé`öò É ÉºÉÚÊiÉÊ É¹ÉªÉEò ºÉ½þɪªÉɺÉÉ`öÒ ié úiéúnù Eò úò±é. 43. EòÉ ÉMÉÉ úéæxéé ÊxÉ ÉÉǽþ ÉäiÉxÉ, <iªéénùò.--- úévªé, +xéö ü{é Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú ËEò ÉÉ +ÉÌlÉEò ºÉÖºÉÆPÉ]õxÉ Eò üxé +lé ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉÇxÉä ÉäiÉEòÒ, +ÉètÉäÊMÉEò +lé ÉÉ +xªé ÉEòÉ úsªéé ºÉ ÉÇ EòÉ ÉMÉÉ úéæxéé EòÉ É, ÊxÉ ÉÉǽþ ÉäiÉxÉ, ºÉ ÉÖÊSÉiÉ VÉÒ ÉxÉ ÉÉxÉ +ÉÊhÉ Öò úºéiéòséé +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÉÊVÉEò É ºÉÉƺEÞòÊiÉEò ºÉÆvÉÒSÉÉ {ÉÚhÉÇ ={ɪÉÉäMÉ ªÉÉSÉÒ ÉÉ ÉiÉÒ näùhéé úò + ÉÒ EòÉ ÉÉSÉÒ {ÉÊ úîºléiéò ={É±É vé Eò üxé näùhªééºéé`öò ɪÉixÉ Eò úò±é +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: OÉÉ ÉÒhÉ IÉäjÉÉÆ ÉvªÉä ÉèªÉÎCiÉEò ËEò ÉÉ ºÉ½þEòÉ úò iék ÉÉ É ú EÖò]õÒ úéätéämééæséä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. 2 [43Eò. =téämévéætésªéé ªÉ ÉºlÉÉ{ÉxÉÉiÉ EòÉ ÉMÉÉ úéæséé ºÉ½þ ÉÉMÉ.---- úévªé, EòÉähÉiªÉɽþÒ =téämévéætéié MÉÖÆiɱÉä±Éä ={ÉGò É, +ɺlÉÉ{ÉxÉÉ ËEò ÉÉ +xªé ºÉÆPÉ]õxÉÉ ªÉÉÆSªÉÉ ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉÉÆ ÉvªÉä EòÉ ÉMÉÉ úéæxéé ºÉ½þ ÉÉMÉÒ ½þÉäiÉÉ ªÉÉ Éä ªÉɺÉÉ`öÒ, +xéö ü{é Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉÇxÉä ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ Eò úò±é. ] 3 [43JÉ. ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉÆSÉä É ÉiÉÇxÉ.----ºÉ½þEòÉ úò ºÉƺlÉÉÆSÉÒ º ÉäSUôÉ{ÉÚ ÉÇEò ÊxÉÌ ÉiÉÒ, º ÉɪÉkÉ EòÉ ú ÉÉ ú, ±ÉÉäEò ÉɽþÒ ÊxɪÉÆjÉhÉ +ÉÊhÉ ªÉÉ ÉºÉÉʪÉEò ªÉ ɺlÉÉ{ÉxÉ ªÉÉÆSÉä É ÉiÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò úévªé ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. ] 44. xééméê úeòéæeòê úúiéé BEò ü{é xéémé úò ºÉÆʽþiÉÉ.-----xÉÉMÉÊ úeòéæxéé ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ºÉ ÉÇjÉ BEò ü{é xéémé úò ºÉÆʽþiÉÉ ±ÉÉ ÉÉ ÉÒ ªÉɺÉÉ`öÒ úévªé ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. 4 [45. ºÉ½þÉ É¹ÉÉÈ{ÉäIÉÉ Eò ÉÒ ÉªÉÉSªÉÉ ÉɱÉEòÉÆSÉÒ ÉÉ ÆúÊ ÉEò ÉɱªÉÉ ÉºlÉäiÉÒ±É näùjé ÉÉ±É +ÉÊhÉ Ê ÉIÉhÉ ªÉÉÆEòÊ úiéé ié úiéúnù.--- úévªé, ºÉ ÉÇ ÉɱÉEòÉƺÉÉ`öÒ, iªééæsªéé ɪÉÉSÉÒ ºÉ½þÉ É¹Éæ {ÉÚhÉÇ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, ÉÉ ÆúÊ ÉEò ÉɱªÉÉ ÉºlÉäiÉÒ±É näùjé ÉÉ±É +ÉÊhÉ Ê ÉIÉhÉ ªÉÉƺÉÉ`öÒ ié úiéúnù Eò úhªééeòê úiéé ɪÉixÉ Eò úò±é.] 46. +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ, +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ +ÉÊhÉ <ié ú nöù ÉÇ±É PÉ]õEò ªÉÉÆSÉä ÉèIÉÊhÉEò É +ÉÌlÉEò ʽþiɺÉÆ ÉvÉÇxÉ.---- úévªé, VÉxÉiÉäiÉÒ±É nöù ÉÇ±É PÉ]õEò, +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: +xéöºéúêséié VÉÉiÉÒ, +xéöºéúêséié VÉxÉVÉÉiÉÒ ªÉÉÆSÉä ÉèIÉÊhÉEò É +ÉÌlÉEò ʽþiɺÉÆ ÉvÉÇxÉ Ê É Éä¹É EòɳýVÉÒ{ÉÚ ÉÇEò Eò úò±é +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÉÊVÉEò +xªééªé É ºÉ ÉÇ ÉEòÉ úséä ÉÉä¹ÉhÉ ªÉÉÆ{ÉɺÉÚxÉ iªééæséä úiéhé Eò úò±é. 47. {ÉÉä¹ÉhÉ ÉÉxÉ É úé½þhéò ÉÉxÉ =ÆSÉÉ ÉhÉä +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò +É úéämªé ºÉÖvÉÉ úhéä ½äþ úévªééséä EòiÉÇ ªÉ.---+É{ɱªÉÉ VÉxÉiÉäSÉä {ÉÉä¹ÉhÉ ÉÉxÉ É úé½þhéò ÉÉxÉ =ÆSÉÉ ÉhÉä +ÉÊhÉ ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò +É úéämªé ºÉÖvÉÉ úhéä ªÉÉ MÉÉä¹]õÒ úévªé +É{ɱªÉÉ ÉÉlÉÊ ÉEò EòiÉÇ ªÉÉÆ{ÉèEòÒ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxÉÒ±É +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: ÉÉnùEò {ÉäªÉä É +É úéämªééºé +{ÉɪÉEòÉ úeò + ÉÒ +Æ É±ÉÒpù ªÉä ªÉÉÆSÉä +Éè¹ÉvÉÒªÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉJÉä úòvé ºÉä ÉxÉ Eò úhªéé É ú ÉÆnùÒ +ÉhÉhªÉɺÉÉ`öÒ úévªé ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. 48. EÞòÊ¹É É {É ÉÖºÉ ÉÆvÉÇxÉ ªÉÉÆSÉÒ ºÉÖºÉÚjÉ ªÉ ɺlÉÉ ±ÉÉ ÉhÉä.----+ÉvÉÖÊxÉEò É ÉɺjÉÒªÉ úòiéòxéä EÞòÊ¹É É {É ÉÖºÉÆ ÉvÉÇxÉ ªÉÉÆSÉÒ ºÉÖºÉÚjÉ ªÉ ɺlÉÉ ±ÉÉ ÉhªÉɺÉÉ`öÒ úévªé ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ: MÉÉ<Ç É ÉÉºÉ äú +ÉÊhÉ <ié ú nöù ÉiÉÒ É VÉÖÆ{ÉhÉÒSÉÒ MÉÖ äú ªÉÉÆSªÉÉ VÉÉiÉÒSÉä VÉiÉxÉ Eò úhéä É iªéé ºÉÖvÉÉ úhéä +ÉÊhÉ iªééæsªéé EòkɱÉÒºÉ ÉxÉÉ<Ç Eò úhéä ªÉÉÆEò úiéé ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ Eò úò±é. 8 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 8 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 9 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉkªÉÉhhÉ ÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 20 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (2 VÉÉxÉä ÉÉ úò 202 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ɽþÉBäÆ ÉÓ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2002 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ÉÚ³ý ÉVÉEÖò úúébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( BÊ É±É 200 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

43 ( ÉÉMÉ SÉÉ ú---- úévªé vééä úhééæséò ÊxÉnäù ÉEò iék Éä) ACER-5 (H ) [48Eò. {ɪÉÉÇ É úhééséä ºÉÆ úiéhé É ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhéä +ÉÊhÉ ÉxÉä É ÉxªÉ VÉÒ ÉºÉÞ¹]õÒ ªÉÉÆSÉä úiéhé Eò úhéä.---- úévªé ½äþ, näù ÉÉSªÉÉ {ɪÉÉÇ É úhééséä ºÉÆ úiéhé É ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò +ÉÊhÉ ÉxÉä É ÉxªÉ VÉÒ ÉºÉÞ¹]õÒ ªÉÉÆSÉä úiéhé Eò úhªééºéé`öò ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é.] 49. úé¹]åõòªé ɽþk ÉÉSÉÒ º ÉÉ úeäò É ºlÉÉxÉä +ÉÊhÉ ÉºiÉÚ ªÉÉÆSÉä ºÉÆ úiéhé [ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä úé¹]åõòªé ɽþk ÉÉSÉä ½þhÉÚxÉ PÉÉäʹÉiÉ Eäò±Éä±Éä ]õ Eò±ÉÉoù¹]õ É ËEò ÉÉ BäÊiɽþÉʺÉEòoù¹]õ É EÖòiÉÚ½þ±ÉÊ É¹ÉªÉ +ºÉ±Éä±Éä ÉiªÉäEò º ÉÉ úeò ËEò ÉÉ ºlÉÉxÉ ËEò ÉÉ ÉºiÉÚ ªÉÉÆSÉä ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ±ÉÚ]õ, Ê ÉpÚù{ÉhÉ, xéé É, ºlɱÉÉÆiÉ úhé, Ê É±½äþ ÉÉ]õ ËEò ÉÉ ÊxɪÉÉÇiÉ ªÉÉÆ{ÉɺÉÚxÉ ºÉÆ úiéhé Eò úhéä, ½þÒ úévªééséò VÉ ÉÉ ÉnùÉ úò +ºÉä±É. 50. EòɪÉÇEòÉ úò ªÉÆjÉhÉä{ÉɺÉÚxÉ xªééªéªéæjéhéé +±ÉMÉ `äö ÉhÉä.---- úévªéésªéé ±ÉÉäEòºÉä ÉÉÆ ÉvªÉä EòɪÉÇEòÉ úò ªÉÆjÉhÉä{ÉɺÉÚxÉ xªééªéªéæjéhéé +±ÉMÉ `äö ÉhªÉÉEò úiéé úévªé ={ÉɪɪÉÉäVÉxÉÉ Eò úò±é. 5. +ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé ÉÉÆiÉiÉÉ É ºÉÖ úiéé ªÉÉÆSÉä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ.---- úévªé ½äþ,---- (Eò) +ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé ÉÉÆiÉiÉÉ É ºÉÖ úiéé ªÉÉÆSÉä ºÉÆ ÉvÉÇxÉ Eò úhªééºéé`öò ; (JÉ) úé¹]åõé úé¹]åõéæ ÉvªÉä xªééªéºéæméié É ºÉx ÉÉxÉ{ÉÚhÉÇ ºÉÆ ÉÆvÉ úéjéhªééºéé`öò ; (MÉ) ºÉÆPÉÊ]õiÉ VÉxÉºÉ ÉÉVÉÉÆSªÉÉ +É{ɺÉÉiÉÒ±É ªÉ ɽþÉ úéæ ÉvªÉä +ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé EòɪÉnùÉ É ié½þéæséò +É ÉÆvÉxÉä ªÉÉ Éqù±É +Énù ú ÉÉ ÉxÉÉ VÉÉä{ÉɺÉhªÉɺÉÉ`öÒ ; +ÉÊhÉ (PÉ) +ÉÆiÉ ú úé¹]åõòªé Ê É ÉÉnù ±É ÉÉnùÉuùÉ äú Ê É]õ ÉhªÉÉºÉ ÉÉäiºÉɽþxÉ näùhªééºéé`öò, ɪÉixÉ ÉÒ±É úé½þò±é. 9 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 0 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 27 uùé äú ÉÚ³ý ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä.

44 [ ÉÉMÉ SÉÉ ú-eò ACER-5 (H ) 20 ÉÚ±É ÉÚiÉ EòiÉÇ ªÉä 5Eò. ÉÚ±É ÉÚiÉ EòiÉÇ ªÉä.----(Eò) ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSÉä {ÉɱÉxÉ Eò úhéä +ÉÊhÉ iªééséä +Énù ÉÇ É ºÉƺlÉÉ, úé¹]åõv ÉVÉ É úé¹]åõméòié ªÉÉÆSÉÉ +Énù ú Eò úhéä ; (JÉ) VªÉÉÆ ÉÖ³äý +É{ɱªÉÉ úé¹]åõòªé º ÉÉiÉÆjªÉ ±Éfø ÉºÉ º ÚòiÉÔ Ê É³ýɱÉÒ iªéé =nùéké +Énù ÉÉÈSÉÒ VÉÉä{ÉɺÉxÉÉ Eò üxé iªééæséä +xéöºé úhé Eò úhéä ; (MÉ) ÉÉ úiééséò ºÉÉ ÉÇ ÉÉè ÉiÉÉ, BEòiÉÉ É BEòÉi ÉiÉÉ =zéié `äö ÉhÉä É iªééæséä ºÉÆ úiéhé Eò úhéä ; (PÉ) näù ÉÉSÉä ºÉÆ úiéhé Eò úhéä É +É ÉɽþxÉ Eäò±Éä VÉÉ<Ç±É iéä ½þÉ úé¹]åõòªé ºÉä ÉÉ ÉVÉÉ ÉhÉä ; (Ró) vééì ÉEò, ÉÉʹÉEò É ÉÉnäùÊ ÉEò ËEò ÉÉ ÉMÉﻃ ÉänùÉÆSªÉÉ {ɱÉÒEòbä VÉÉ>ðxÉ ÉÉ úiééiéò±é ºÉ ÉÇ VÉxÉiÉä ÉvªÉä ºÉÉ ÉÆVɺªÉ É ÉÆvÉÖ ÉÉ É ÉÉføÒ±ÉÉ ±ÉÉ ÉhÉä ; κjɪÉÉÆSªÉÉ ÉÊiɹ`äö±ÉÉ =héä{éhéé +ÉhÉhÉÉ-ªÉÉ ÉlÉÉÆSÉÉ iªéémé Eò úhéä ; (SÉ) +É{ɱªÉÉ ºÉÆÊ É É ºÉƺEÞòiÉÒSªÉÉ ºÉ ÉÞrù ÉÉ ú ÉÉSÉä ÉÉä±É VÉÉhÉÚxÉ iééä VÉiÉxÉ Eò úhéä ; (Uô) ÉxÉä, ºÉ úéä É äú, xété É ÉxªÉ VÉÒ ÉºÉÞ¹]õÒ ªÉÉƺɽþ xéèºéìméeò {ɪÉÉÇ É úhééséä úiéhé Eò üxé iªééié ºÉÖvÉÉ úhéé Eò úhéä +ÉÊhÉ ÉÉÊhÉ ÉÉjÉÉÆ Éqù±É nùªéé ÉÖrùÒ ÉɳýMÉhÉä ; (VÉ) Ê ÉYÉÉxÉÊxɹ`ö oùê¹]õeòéäxé, ÉÉxÉ ÉiÉÉ ÉÉnù +ÉÊhÉ ÉÉävÉEò ÉÖrùÒ É ºÉÖvÉÉ úhéé ÉÉnù ªÉÉÆSÉÉ Ê ÉEòÉºÉ Eò úhéä ; (ZÉ) ºÉÉ ÉÇVÉÊxÉEò ÉÉ±É ÉkÉäSÉä úiéhé Eò úhéä É Ë½þºÉÉSÉÉ úéséé ÊxÉOɽþ{ÉÚ ÉÇEò iªéémé Eò úhéä ; (\É) úé¹]åõ ºÉÉiÉiªÉÉxÉä, ={ÉGò É É ÊºÉrùÒ ªÉÉÆSªÉÉ SÉføiªÉÉ ÉähÉÒ MÉÉ`öiÉ VÉÉ<Ç±É + ÉÉ ÉEòÉ äú ªÉÊCiÉMÉiÉ É ºÉÉ ÉÖnùÉʪÉEò º É ü{éésªéé ºÉ ÉÇ EòɪÉÇIÉäjÉÉiÉ {É úéeòé¹`äöséä ªÉ É ºÉÆ{ÉÉnùxÉ Eò úhªééºéé`öò ZÉ]õhÉä ; ºÉÆvÉÒ näùhéä,] 2 [(]õ) ÉÉiÉÉÊ{ÉiªÉÉxÉä ËEò ÉÉ {ÉɱÉEòÉxÉä ºÉ½þÉ iéä SÉÉènùÉ É¹ÉÉÈnù ú ªÉÉxÉSÉä +É{ɱÉä +{ÉiªÉ ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, {ÉɱªÉ ªÉɱÉÉ Ê ÉIÉhÉÉSªÉÉ ½þÒ ÉiªÉäEò ÉÉ úiéòªé xééméê úeòéséò EòiÉÇ ªÉä +ºÉiÉÒ±É.]. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ɽþÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2002 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( BÊ É±É 200 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

45 ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé ÉEò úhé BEò----EòɪÉÇEòÉ úò ªÉÆjÉhÉÉ úé¹]åõ{éiéò É ={É úé¹]åõ{éiéò 52. ÉÉ úiééséé úé¹]åõ{éiéò. ÉÉ úiééséé BEò úé¹]åõ{éiéò +ºÉä±É. 53. ºÉÆPÉ úévªééséé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ ú () ºÉÆPÉ úévªééséé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ ú, úé¹]åõ{éiéòeòbä ÊxÉʽþiÉ +ºÉä±É +ÉÊhÉ iªéésªééeòbú xé ÉiªÉIÉ{ÉhÉä ËEò ÉÉ iªéésªéé ½þÉiÉÉJÉɱÉÒ±É +ÊvÉEòÉ-ªÉÉÆÆ ÉÉ ÇòiÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉxÉÖºÉÉ ú iªééséé ÉÉ{É ú Eäò±ÉÉ VÉÉ<DZÉ. (2) {ÉÚ ÉÇMÉÉ ÉÒ ié úiéönùósªéé ªÉÉ{ÉEòiÉä±ÉÉ ÉÉvÉ xé ªÉä>ð näùiéé, ºÉÆPÉ úévªéésªéé ºÉÆ úiéhé nù±ééæséä ºÉ ÉÉæSSÉ +ÊvÉ{ÉiªÉ úé¹]åõ{éiéòeòbä ÊxÉʽþiÉ +ºÉä±É +ÉÊhÉ iªééséé ÉÉ{É ú EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eäò±ÉÉ VÉÉ<DZÉ. (3) ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý,----- (Eò) EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê Ét ÉÉxÉ EòɪÉtÉuùÉ äú EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé ÉɺÉxÉɱÉÉ ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉɱÉÉ ÉnùÉxÉ Eò úhªééié +ɱÉä±Éä EòÉähÉiÉä½þÒ EòɪÉÉÇÊvÉEòÉ ú úé¹]åõ{éiéòeòbä ½þºiÉÉÆiÉÊ úié ½þÉäiÉÉiÉ, +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò ; ËEò ÉÉ (JÉ) úé¹]åõ{éiéò ªÉÊiÉÊ úcié +xªé ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉºÉ EòɪÉtÉuùÉ äú EòɪÉÉÇÊvÉEòÉ ú ÉnùÉxÉ Eò úhªééºé ºÉƺÉnäù±ÉÉ ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 54. úé¹]åõ{éiéòséò ÊxÉ Éb héúeò.---- úé¹]åõ{éiéò,---- (Eò) ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉä ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉä±Éä ºÉnùºªÉ ; +ÉÊhÉ (JÉ) úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉÆSÉä ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉä±Éä ºÉnùºªÉ ; ªÉÉÆxÉÒ Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉ䱪ÉÉ ÊxÉ ÉÉÇSÉEòMÉhÉÉÆSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆEòbÚ xé, ÊxÉ Éb ±ÉÉ VÉÉ<DZÉ. [º{ɹ]õÒEò úhé.----ªéé +xéösuäônùéiéò±é +ÉÊhÉ +xéösuäônù 55 ÉvÉÒ±É, úévªé ªÉÉiÉ, Ênù±±ÉÒSÉä úé¹]åõòªé úévévééxéò úévªéiéäjé +ÉÊhÉ *{ÉÉÄÊb SÉä úòséä ºÉÆPÉ úévªéiéäjé ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ Éä É +ɽäþ.] 55. úé¹]åõ{éiéòsªéé ÊxÉ Éb héöeòòséò úòié.-----() úé¹]åõ{éiéòsªéé ÊxÉ Éb héöeòòié, ÊxÉ úêxé ú鲪éé úévªééæsªéé ÉÊiÉÊxÉÊvÉi ÉÉSªÉÉ É ÉÉhÉÉiÉ, ÉCªÉ +ºÉä±É iéälé É ú BEò ü{éiéé +ºÉä±É. (2) úévªéé úévªééæ ÉvªÉä {É úº{é úéæié + ÉÒ BEò ü{éiéé, iéºéäsé ºÉ ÉÇ úévªéä Ê É³ÚýxÉ É ºÉÆPÉ úévªé ªÉÉÆSªÉÉiÉ ºÉ ÉiÉÉä±É ºÉÉvÉhªÉÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ É ÉiªÉäEò úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSªÉÉ ÉiªÉäEò ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉÉºÉ + ÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòié ÊVÉiÉEòÒ ÉiÉä näùhªééséé ½þCEò +ºÉä±É, iªéé ÉiÉÉÆSÉÒ ºÉÆJªÉÉ {ÉÖføÒ±É úòiéòxéä ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç±É :---- (Eò) úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSªÉÉ ÉiªÉäEò ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉɺÉ, iªéé úévªéésªéé ±ÉÉäEòºÉÆJªÉä±ÉÉ iªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSªÉÉ ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉÆJªÉäxÉä ÉÉMɱÉä +ºÉiÉÉ ªÉähÉÉ-ªÉÉ ÉÉMÉÉEòÉ úéié BEò ½þVÉÉ úésªéé ÊVÉiÉCªÉÉ {É]õÒ +ºÉiÉÒ±É ÊiÉiÉEòÒ ÉiÉä +ºÉiÉÒ±É ; (JÉ) VÉ ú BEò ½þVÉÉ úésªéé =CiÉ {É]õÒ Ê½þ Éä ÉÉiÉ PÉäiɱªÉÉxÉÆiÉ úséò Éä¹É ºÉÆJªÉÉ, {ÉÉSÉ Éä{ÉäIÉÉ Eò ÉÒ xéºé±ªééºé, ={ÉJÉÆb (Eò) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ ÉiªÉäEò ºÉnùºªÉÉSªÉÉ ÉiÉÉÆ ÉvªÉä +ÉhÉJÉÒ BEòÉ ÉiÉÉSÉÒ ÉÉfø Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç±É ; 2. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉkÉ úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 992 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä ( VÉÚxÉ 995 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). * {ÉÉÄbä SÉ úò (xéé ÉÉÆiÉ ú) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2006 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú +ÉiÉÉ {ÉÖbÖ SÉä úò +ºÉä xéé É +ɽäþ ( +ÉìC]õÉä É ú 2006 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

46 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) (MÉ) ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É ÉiªÉäEò ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉɺÉ, ={ÉJÉÆb (Eò) É (JÉ) +x ɪÉä úévªééæsªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉÉÆSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆxÉÉ xéä ÉÚxÉ Ênù±É䱪ÉÉ ÉiÉÉÆSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉÆJªÉäºÉ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉÆJªÉäxÉä ÉÉMɱÉä +ºÉiÉÉ VÉÒ ºÉÆJªÉÉ ªÉä<Ç±É ÊiÉiÉEòÒ ÉiÉä +ºÉiÉÒ±É. +vªééç½úþxé VÉɺiÉ +ºÉ±Éä±Éä +{ÉÚhÉÉÈEò ½äþ {ÉÚhÉÉÈEò ½þhÉÚxÉ MÉhɱÉä VÉÉiÉÒ±É É <ié ú +{ÉÚhÉÉÈEò nöù±éçêié±éä VÉÉiÉÒ±É. (3) úé¹]åõ{éiéòséò ÊxÉ Éb héúeò, É ÉÉhÉ ÉÒ ú ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É {ÉrùiÉÒxÉÖºÉÉ ú BEò±É ºÉÆGò ÉhÉÒªÉ ÉiÉÉuùÉ äú PÉäiɱÉÒ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ + ÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòiéò±é ÉiÉnùÉxÉ, MÉÖ{iÉ ÉiÉnùÉxÉ {ÉrùiÉÒxÉä ½þÉä<DZÉ. [º{ɹ]õÒEò úhé.----ªéé +xéösuäônùéiéò±é ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ ªÉÉ É nù ɪÉÉäMÉÉSÉÉ +x ɪÉÉlÉÇ, VªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ɽäþ + ÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÇ VÉxÉMÉhÉxÉä ÉvªÉä +VÉ ÉÉ É±Éä±ÉÒ ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ, +ºÉÉ +ɽäþ : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ º{ɹ]õÒEò úhééiéò±é VªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ɽäþ + ÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÇ VÉxÉMÉhÉxÉä ÉvªÉä ªÉÉ =±±ÉäJÉÉSÉÉ +x ɪÉÉlÉÇ, ºÉxÉ 2 [2026] xéæié ú ½þÉähÉÉ-ªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ 97 SªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉä ÉvªÉä +ºÉÉ ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉ<DZÉ] 56. úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ.-----() úé¹]åõ{éiéò, VªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úò±é iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ {ÉÉSÉ É¹ÉÉÈSªÉÉ + ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ iéä {Énù véé úhé Eò úò±é : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ,---- (Eò) úé¹]åõ{éiéò, ={É úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näù>ð ÉEäò±É ; (JÉ) úé¹]åõ{éiéòxéä ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSÉÉ ÉÆMÉ Eäò±ªÉÉ Éqù±É iªéé±éé +xéösuäônù 6 ÉvªÉä ié úiéúnù Eäò±É䱪ÉÉ úòiéòxéä ɽþÉÊ ÉªÉÉäMÉÉuùÉ äú {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úiéé ªÉä<Ç±É ; (MÉ) úé¹]åõ{éiéò, +É{ɱÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱÉÉ +ºÉ±ÉÉ ié úþò½þò, iªééséé =ké úéêvéeòé úò iªééséä {Énù OɽþhÉ Eò úò{éªéèié +É{ɱÉäú {Énù véé úhé Eò úhéä SÉɱÉÚ `äö ÉÒ±É. (2) ={É úé¹]åõ{éiéò, JÉÆb () SªÉÉ {É ÆúiÉÖEòÉSªÉÉ JÉÆb (Eò) +x ɪÉä iªééºé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ Ê±Éʽþ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévéòxéé ªÉÉSÉä ÉÞkÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ +vªéiééºé iééieòé³ý Eò³ý ÉÒ±É. 57. äò úêxé Éb héöeòòºé {ÉÉjÉiÉÉ.-----VÉÒ ªÉCiÉÒ, úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ {Énù véé úhé Eò úòié +ɽäþ +lé ÉÉ ÊVÉxÉä +ºÉä {Énù véé úhé Eäò±Éä±Éä +ɽäþ iéò ªÉCiÉÒ, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ +xªé ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé iªéé {ÉnùɺÉÉ`öÒ ½þÉähÉÉ-ªÉÉ äò úêxé Éb héöeòòºé {ÉÉjÉ +ºÉä±É. 58. úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÊxÉ Éb héöeòòºéé`öò +½ÇþiÉÉ.-----() EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ,---- (Eò) ÉÉ úiéòªé xééméê úeò ; (JÉ) {ɺiÉÒºÉ É¹Éæ {ÉÚhÉÇ ÉªÉÉSÉÒ ; +ÉÊhÉ (MÉ) ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ ÉbÚ xé ªÉähªÉÉºÉ +½ÇþiÉÉ ÉÉ{iÉ, +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÊxÉ Éb héöeòòºé {ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªé ÉɺÉxÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É +lé ÉÉ =CiÉ ºÉ úeòé úéæ{éèeòò EòÉähÉÉSªÉɽþÒ ÊxɪÉÆjÉhÉÉvÉÒxÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEò úhéésªéé ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É, EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ ÉÉSÉä {Énù véé úhé Eò úié +ºÉä±É, ié ú, iéò ªÉCiÉÒ, úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ ÊxÉ ÉbÚ xé ªÉähªÉÉºÉ {ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé.----ªéé +xéösuäônùésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé, Eäò ɳý BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ ½þÒ ºÉÆPÉ úévªééséé úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò +lé ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé úévªé{éé±é 3 [* * *] +ɽäþ +lé ÉÉ ºÉÆPÉ úévªééséé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé ÉÆjÉÒ +ɽäþ, B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä iéò BJÉÉnäù ±ÉÉ ÉÉSÉä {Énù véé úhé Eò úiéä, +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 22. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý º{ɹ]õÒEò úhéébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. ºÉÆÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉè-ªÉÉBäÆÆ ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 200 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú " 2000 " ªÉÉ Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (2 äò ÉÖ ÉÉ úò 2002 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3. ºÉÆÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú " ËEò ÉÉ úévé É ÉÖJÉ ËEò ÉÉ ={É úévé É ÉÖJÉ " ½þÉ ÉVÉEÚò úméé³ý±éé.

47 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) 59. úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÉiÉÔ.-----() úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉÉ ié ú, iééä, úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úò±é iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ iªééxéä iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É +É{ɱÉÒ VÉÉMÉÉ Ê úcié Eäò±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxÉhªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ. (2) úé¹]åõ{éiéò, +xªé EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ É{Énù véé úhé Eò úhéé ú xéé½þò. (3) úé¹]åõ{éiéò, +É{ɱªÉÉ +ÊvÉEÞòiÉ ÊxÉ ÉɺɺlÉÉxÉÉSÉÉ, ÊxÉ ÉÉºÉ ÉÖ±Eò xé näùiéé ÉÉ{É ú Eò úhªééºé ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É +ÉÊhÉ ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú `ö ú ÉÒ±É + ÉÉ Ê ÉkÉ±É véò, ÉkÉä É Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú ªÉÉÆSÉɽþÒ ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É +ÉÊhÉ iªééºéææ ÉÆvÉÉiÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä ié úiéúnù Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ nöùºé-ªéé +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ + ÉÉ Ê ÉkÉ±É véò, ÉkÉä É Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú ªÉÉÆxÉÉ iééä ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É. (4) úé¹]åõ{éiéòséò Ê ÉkÉ±É véò +ÉÊhÉ ÉkÉä iªéésªéé {ÉnùÉ ÉvÉÒiÉ Eò ÉÒ Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þòié. 60. úé¹]åõ{éiéòxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä ÉiªÉäEò úé¹]åõ{éiéò É úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhéé úò ÊEÆò ÉÉ úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héé úò ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ, +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ, ÉÉ úiéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSªÉÉ ºÉ ÉIÉ ËEò ÉÉ iééä +xéö{éîºléié +ºÉä±É ié ú, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ={É±É vé VªÉä¹`öiÉ É xªééªé ÉÚiÉÔSªÉÉ ºÉ ÉIÉ {ÉÖføÒ±É xé ÉÖxªÉÉxÉÖºÉÉ ú É{ÉlÉ PÉä>ðxÉ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò üxé iªééjéé±éò ºÉ½þÒ Eò úò±é, iéò ½þhÉVÉä + ÉÒ---- <Ç É úºééié É{ÉlÉ PÉäiÉÉä EòÒ, ÉÒ, Eò.JÉ. ÉÒ ÉÉ úiééséé úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉä MÉÉÆ ÉÒªÉÇ{ÉÚ ÉÇEò ÉÊiÉYÉÉ Eò úiééä. Êxɹ`öÉ{ÉÚ ÉÇEò EòɪÉÇ{ÉɱÉxÉ Eò úòxé (ËEò ÉÉ ÉÒ ÉÉ úiéésªéé úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb ÒxÉ) +ÉÊhÉ ÉÉZªÉÉ ºÉÆ{ÉÚhÉÇ IÉ ÉiÉäÊxÉ ÉÒ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ É EòɪÉnùÉ ªÉÉÆSÉä VÉiÉxÉ, úiéhé É ºÉÆ úiéhé Eò úòxé +ÉÊhÉ ÉÒ º ÉiÉ:±ÉÉ ÉÉ úiéòªé VÉxÉiÉäSªÉÉ ºÉä ÉäºÉ É Eò±ªÉÉhÉÉºÉ ÉɽÚþxÉ PÉä<ÇxÉ. 6. úé¹]åõ{éiéò É úò±é ɽþÉÊ ÉªÉÉäMÉÉSÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ.-----() ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ =±±ÉÆPÉxÉÉ Éqù±É úé¹]åõ{éiéò É ú ɽþÉÊ ÉªÉÉäMÉ ±ÉÉ ÉÉ ÉªÉÉSÉÉ +ºÉä±É iéä ½þÉ, iªééºéæ ÉÆvÉÒSÉÉ nùéä¹éé úéä{é ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbÚ xé Eò úhªééié ªÉä<DZÉ. (2) (Eò) +ºÉÉ nùéä¹éé úéä{é Eò úhªééséé ɺiÉÉ É BJÉÉtÉ `ö úé ÉÉiÉ +ÆiÉ ÉÚÇiÉ Eò üxé, iééä `ö úé É ÉÉÆb hªééséé +É{ɱÉÉ =qäù É +ºÉ±ªÉÉ Éqù±É iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þúÉiÉÒ±É BEÚòhÉ ºÉnùºªÉºÉÆJªÉäSªÉÉ ÊEò ÉÉxÉ BEò-SÉiÉÖlÉÉÈ É ºÉnùºªÉÉÆxÉÒ º ÉÉIÉÊ úié Eäò±Éä±ÉÒ ÊxÉnùÉxÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSÉÒ ±ÉäJÉÒ xééä]õòºé Ênù±ÉÒ MÉ䱪ÉÉxÉÆiÉ ú iééä ÉÉÆb ±ÉÉ MÉ䱪ÉÉJÉä úòvé, +ÉÊhÉ (JÉ) +ºÉÉ `ö úé É iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉnùºªÉºÉÆJªÉäSªÉÉ ÊEò ÉÉxÉ nùéäxé-iéþiéòªééæ É ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié Eò úhªééié +ɱªÉÉJÉä úòvé, +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ nùéä¹éé úéä{é Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbÚ xé ªÉÉ É ÉÉhÉä nùéä¹éé úéä{é Eò úhªééié ªÉä<Ç±É iéä ½þÉ, nöùºé äú ºÉ ÉÉMÉÞ½þ, iªéé nùéä¹éé úéä{ééséä +x Éä¹ÉhÉ Eò úò±é ËEò ÉÉ Eò úhªééséò ªÉ ɺlÉÉ Eò úò±é +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéòºé + ÉÉ +x Éä¹ÉhÉÉSªÉÉ Éä³ýÒ ½þVÉ ú úé½þhªééséé É +É{ɱÉÒ ÉÉVÉÚ ÉÉÆb hªééséé ½þCEò +ºÉä±É. (4) VÉ ú +x Éä¹ÉhÉÉxiÉÒ, úé¹]åõ{éiéòsªéé Ê É ürù Eò úhªééié +ɱÉä±ÉÉ nùéä¹éé úéä{é ʺÉrù ZÉɱÉÉ +ɽäþ, +ºÉä PÉÉäʹÉiÉ Eò úhéé úé `ö úé É, VªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉxÉä nùéä¹éé úéä{ééséä +x Éä¹ÉhÉ Eäò±Éä ½þÉäiÉä ËEò ÉÉ Eò úhªééséò ªÉ ɺlÉÉ Eäò±ÉÒ ½þÉäiÉÒ iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉnùºªÉºÉÆJªÉäSªÉÉ ÊEò ÉÉxÉ nùéäxéiéþiéòªééæ É ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱÉÉ ié ú, + ÉÉ `ö úé ÉÉSªÉÉ {ÉÊ úhéé ÉÒ úé¹]åõ{éiéòºé, iééä `ö úé É ªÉÉ É ÉÉhÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé nú ú Eäò±Éä VÉÉ<DZÉ. 62. úé¹]åõ{éiéòséä Ê úcié {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉSÉÒ ÉÖnùiÉ +ÉÊhÉ ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉähÉÉ äú {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ.-----() úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱªÉÉ ÉÖ³äý Ê úcié ½þÉähÉÉ äú {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ Éb héúeò PªÉÉ ÉªÉÉSÉÒ +ºÉä±É iéä ½þÉ, iééä + ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉhªÉÉ{ÉÚ ÉÔ iéò ÊxÉ Éb héúeò {ÉÚhÉÇ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ. (2) úé¹]åõ{éiéòséé ÉÞiªÉÚ ZÉɱÉÉ, iªééxéä úévéòxéé ÉÉ Ênù±ÉÉ ËEò ÉÉ iªééºé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eäò±Éä MÉä±Éä ªÉÉ EòÉ úhéé ÉÖ³äý ËEò ÉÉ +xªéléé Ê úcié ½þÉähÉÉ äú iªééséä {Énù É úhªééeòê úiéé, iéä {Énù Ê úcié ZÉɱªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉxÉÆiÉ ú ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú +ÉÊhÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ {ÉÊ úîºléiéòié iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉÆSªÉÉ +ÉiÉ, ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É +ÉÊhÉ Ê úcié {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉä±ÉÒ ªÉCiÉÒ, +xéösuäônù 56 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eäò±ªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ {ÉÉSÉ É¹ÉÉÈSªÉÉ {ÉÚhÉÇ + ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ, {Énù véé úhé Eò úhªééºé ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É. 23

48 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) 63. ÉÉ úiééséé ={É úé¹]åõ{éiéò ÉÉ úiééséé BEò ={É úé¹]åõ{éiéò +ºÉä±É. 64. ={É úé¹]åõ{éiéò úévªéºé ÉäSÉÉ {ÉnùʺÉrù ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ºÉhÉä.-----={É úé¹]åõ{éiéò ½þÉ, úévªéºé ÉäSÉÉ {ÉnùʺÉrù ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ºÉä±É É iééä EòÉähÉiÉä½þÒ +xªé ±ÉÉ É{Énù véé úhé Eò úhéé ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ={É úé¹]åõ{éiéò VÉä ½þÉ +xéösuäônù 65 +x ɪÉä úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úò±é ËEò ÉÉ úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É iéä ½þÉ, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ iééä úévªéºé ÉäSªÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ{ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb héé ú xéé½þò +ÉÊhÉ úévªéºé ÉäSªÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ±ÉÉ +xéösuäônù 97 +x ɪÉä ÉnäùªÉ +ºÉ±Éä±Éä EòÉähÉiÉä½þÒ ÉäiÉxÉ É ÉkÉÉ Ê É³ýhªÉÉºÉ ½þCEònùÉ ú +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. 65. úé¹]åõ{éiéòséä {Énù ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉä<Ç±É iªéé iªéé ɺÉÆMÉÒ ={É úé¹]åõ{éiéòxéä úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhéä +lé ÉÉ úé¹]åõ{éiéòsªéé +xéö{éîºléiéòié iªééséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä.-----() úé¹]åõ{éiéòséé ÉÞiªÉÚ ZÉɱÉÉ, iªééxéä úévéòxéé ÉÉ Ênù±ÉÉ ËEò ÉÉ iªééºé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eäò±Éä MÉä±Éä ªÉÉ EòÉ úhéé ÉÖ³äý ËEò ÉÉ +xªéléé iªééséä {Énù Eäò ½þɽþÒ Ê úcié ZÉɱªÉɺÉ, +ºÉä Ê úcié {Énù É úhªéé ÉÉ ÉiÉ ªÉÉ ÉEò úhééié +ºÉ±É䱪ÉÉ ié úiéönùóxéöºéé ú ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉä±ÉÉ xé ÉÒxÉ úé¹]åõ{éiéò +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úò±é iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ɪÉÈiÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ½þÉ úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úò±é. (2) VÉä ½þÉ +xéö{éîºléiéò, +ÉVÉÉ ú ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiÉä½þÒ EòÉ úhé ªÉÉ ÉÖ³äý úé¹]åõ{éiéò +É{ɱÉÒ EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb hªééºé +ºÉ ÉlÉÇ +ºÉä±É iéä ½þÉ, úé¹]åõ{éiéò +É{ɱÉÉ EòɪÉÇ ÉÉ ú {ÉÖx½þÉ ½þÉiÉÒ PÉä<Ç±É iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ɪÉÈiÉ ={É úé¹]åõ{éiéò iªééséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É. (3) ={É úé¹]åõ{éiéò, VªÉÉ Éä³ýÒ + ÉÉ ÉEòÉ äú úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úòié +ºÉä±É ËEò ÉÉ iªééséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb ié +ºÉä±É iªéé + ÉvÉÒiÉ É iªéé + ÉvÉÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, iªééºé úé¹]åõ{éiéòséä ºÉ ÉÇ +ÊvÉEòÉ ú É =x ÉÖCiÉÒ +ºÉiÉÒ±É É ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é + ÉÉ Ê ÉkÉ±É véò, ÉkÉä É Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú ªÉÉÆxÉÉ +ÉÊhÉ VÉÉä{ɪÉÈiÉ iªéé ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä ié úiéúnù Eò úhªééié ªÉäiÉ xéé½þò iééä{éªéèié, nöùºé-ªéé +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä Ê ÉkÉ±É véò, ÉkÉä É Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú ªÉÉÆxÉÉ, iééä ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É. 66. ={É úé¹]åõ{éiéòséò ÊxÉ Éb héúeò-----() ={É úé¹]åõ{éiéò, É ÉÉhÉ ÉÒ ú ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É {ÉrùiÉÒxÉÖºÉÉ ú BEò±É ºÉÆGò ÉhÉÒªÉ ÉiÉÉuùÉ äú [ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉä ºÉnùºªÉ Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉ䱪ÉÉ ÊxÉ ÉÉÇSÉEòMÉhÉÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆEòbÚ xé ÊxÉ Éb ±ÉÉ VÉÉ<DZÉ] +ÉÊhÉ + ÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòiéò±é ÉiÉnùÉxÉ MÉÖ{iÉ ÉiÉnùÉxÉ {ÉrùiÉÒxÉä ½þÉä<DZÉ. (2) ={É úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ, ={É úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉÉ ié ú, iééä ={É úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úò±é iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ iªééxéä iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É +É{ɱÉÒ VÉÉMÉÉ Ê úcié Eäò±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxÉhªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ. (3) EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ,---- (Eò) ÉÉ úiééséò xééméê úeò, (JÉ) {ɺiÉÒºÉ É¹Éæ {ÉÚhÉÇ ÉªÉÉSÉÒ, +ÉÊhÉ (MÉ) úévªéºé ÉäSÉÒ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ ÉbÚ xé ªÉähªÉÉºÉ +½ÇþiÉÉ ÉÉ{iÉ, +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé ={É úé¹]åõ{éêié{énùésªéé ÊxÉ Éb héöeòòºé {ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. 24. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (+Eò úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 96 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé ä " ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ ºÉjÉÉiÉ VÉ É±É䱪ÉÉ ºÉnùºªÉÉÆEòbÚ xé ÊxÉ Éb ±ÉÉ VÉÉ<Ç±É " ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. BSÉ

49 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) (4) BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªé ÉɺÉxÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É +lé ÉÉ =CiÉ ºÉ úeòé úéæ{éèeòò EòÉähÉÉSªÉɽþÒ ÊxɪÉÆjÉhÉÉvÉÒxÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ËEò ÉÉ +xªé ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ É{Énù véé úhé Eò úié +ºÉä±É ié ú, iéò ={É úé¹]åõ{éiéò {ÉnùÉSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòºé {ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé----ªéé +xéösuäônùésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé, Eäò ɳý BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ ½þÒ, ºÉÆPÉ úévªééséé úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò +lé ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé úévªé{éé±é [* * *] +ɽäþ +lé ÉÉ ºÉÆPÉ úévªééséé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé ÉÆjÉÒ +ɽäþ, B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä iéò BJÉÉnäù ±ÉÉ É{Énù véé úhé Eò úiéä, +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 67. ={É úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ.-----={É úé¹]åõ{éiéò, VªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úò±é iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ {ÉÉSÉ É¹ÉÉÆÇSªÉÉ + ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ iéä ú{énù véé úhé Eò úò±é : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ,---- (Eò) ={É úé¹]åõ{éiéò úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näù>ð ÉEäò±É ; (JÉ) úévªéºé ÉäSªÉÉ iªéé Éä³ýSªÉÉ ºÉ ÉÇ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱÉ䱪ÉÉ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä ºÉÆ ÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ `ö úé ÉÉuùÉ ä ={É úé¹]åõ{éiéòºé iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úiéé ªÉä<DZÉ; {É ÆúiÉÖ ªÉÉ JÉÆb ÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É ÉÉÆb hªééséé =qäù É +ºÉ±ªÉÉ Éqù±É ÊxÉnùÉxÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSÉÒ xééä]õòºé näùhªééié +ɱªÉÉJÉä úòvé iééä ÉÉÆb ±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò ; (MÉ) ={É úé¹]åõ{éiéò, +É{ɱÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱÉÉ +ºÉ±ÉÉ ié úò½þò, iªééséé =ké úéêvéeòé úò iªééséä {Énù OɽþhÉ Eò úò{éªéèié +É{ɱÉä {Énù véé úhé Eò úhéä SÉɱÉÚ `äö ÉÒ±É. 68. ={É úé¹]åõ{éiéòséä Ê úcié {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉSÉÒ ÉÖnùiÉ +ÉÊhÉ ÊxÉÊ ÉkÉ É ÉÉiÉÂ Ê úcié ½þÉähÉÉ äú {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ {ÉnùÉ ÉvÉÒ.----() ={É úé¹]åõ{éiéòséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱªÉÉ ÉÖ³äý Ê úcié {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ Éb héúeò PªÉÉ ÉªÉÉSÉÒ +ºÉä±É iéä ½þÉ, iééä + ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉhªÉÉ{ÉÚ ÉÔ iéò ÊxÉ Éb héúeò {ÉÚhÉÇ Eò úhªééié ªÉä<DZÉ. (2) ={É úé¹]åõ{éiéòséé ÉÞiªÉÚ ZÉɱÉÉ, iªééxéä úévéòxéé ÉÉ Ênù±ÉÉ ËEò ÉÉ iªééºé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eäò±Éä MÉä±Éä ªÉÉ EòÉ úhéé ÉÖ³äý ËEò ÉÉ +xªéléé Ê úcié ½þÉähÉÉ äú iªééséä {Énù É úhªééeòê úiéé, iéä {Énù Ê úcié ZÉɱªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉxÉÆiÉ ú ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú EòÉähÉiªÉɽþÒ {ÉÊ úîºléiéòié iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉÆSªÉÉ +ÉiÉ, ÊxÉ Éb héúeò PÉähªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ; +ÉÊhÉ Ê úcié {Énù É úhªééeòê úiéé ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉä±ÉÒ ªÉCiÉÒ, +xéösuäônù 67 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, +É{ɱÉä {Énù OɽþúhÉ Eäò±ªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ {ÉÉSÉ É¹ÉÉÈSªÉÉ {ÉÚhÉÇ + ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ, {Énù véé úhé Eò úhªééºé ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É. 69. ={É úé¹]åõ{éiéòxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä ÉiªÉäEò ={É úé¹]åõ{éiéò, +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ úé¹]åõ{éiéòsªéé ËEò ÉÉ iªééxéä iªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒSªÉÉ ºÉ ÉIÉ {ÉÖføÒ±É xé ÉÖxªÉÉxÉÖºÉÉ ú É{ÉlÉ PÉä>ðxÉ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò üxé iªééjéé±éò ºÉ½þÒ Eò úò±é, iéò ½þhÉVÉä + ÉÒ---- <Ç É úºééié É{ÉlÉ PÉäiÉÉä EòÒ, ÉÒ, Eò.JÉ. ÉÒ EòɪÉtÉuùÉ äú ɺlÉÉÊ{ÉiÉ ZÉɱÉ䱪ÉÉ + ÉÉ ÉÉ úiéésªéé MÉÉÆ ÉÒªÉÇ{ÉÚ ÉÇEò ÉÊiÉYÉÉ Eò úiééä. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉ Éqù±É JÉ úò ÉrùÉ É Êxɹ`öÉ ÉɳýMÉÒxÉ +ÉÊhÉ +ÉiÉÉ VÉä EòiÉÇ ªÉ ÉÒ +ÆMÉÒEòÉ úhéé ú +ɽäþ iéä ÉÒ Êxɹ`öÉ{ÉÚ ÉÇEò {ÉÉ ú {ÉÉb ÒxÉ. 70. <ié ú +ÉEòκ ÉEò ɺÉÆMÉÒ úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä.----ªéé ÉEò úhééié VªÉÉEò úiéé ié úiéúnù Eò úhªééié +ɱÉä±ÉÒ xéé½þò + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +ÉEòκ ÉEò ɺÉÆMÉÒ, úé¹]åõ{éiéòséò EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb hªééºéé`öò ºÉƺÉnäùºÉ, ÊiɱÉÉ ªÉÉäMªÉ ÉÉ]äõ±É + ÉÒ ié úiéúnù Eò úiéé ªÉä<DZÉ. 25. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 +ÉÊhÉ +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú " ËEò ÉÉ úévé É ÉÖJÉ ËEò ÉÉ ={É úévé É ÉÖJÉ " ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ. BSÉ

50 26 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ-ºÉÆPÉ úévªé) [7. úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ªÉÉÆSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÒ ÊxÉMÉÊb ié +ºÉ±É䱪ÉÉ ÉÉ ÉÒ.---() úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ªÉÉÆSªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòiéúxé =nâù É ÉhÉÉ äú ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÒ ÊxÉMÉÊb ié +ºÉä ºÉ ÉÇ ÉÆEòɺ{Énù ÉÖqäù É Ê É ÉÉnù ªÉÉÆSÉÒ SÉÉèEò ÉÒ É ÊxÉhÉǪÉ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééeòbú xé Eò úhªééié ªÉä<Ç±É +ÉÊhÉ iªééséé ÊxÉhÉÇªÉ +ÆÊiÉ É +ºÉä±É. (2) VÉ ú BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒSÉÒ úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ ZÉɱÉä±ÉÒ ÊxÉ Éb héúeò ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééxéä úqù ÉÉiÉ±É ½þhÉÚxÉ PÉÉäʹÉiÉ Eäò±ÉÒ ié ú, ÊiÉxÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ÊxÉhÉǪÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ ËEò ÉÉ iªéé{éú ÉÔ úé¹]åõ{éiéòsªéé ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ={É úé¹]åõ{éiéòsªéé {ÉnùÉSÉä +ÊvÉEòÉ ú ÉÉ{É úiééxéé É EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb iééxéé Eäò±É䱪ÉÉ EÞòiÉÒ, iªéé PÉÉä¹ÉhÉä ÉÖ³äý Ê ÉÊvÉ+OÉÉÁ `ö úhéé ú xéé½þòié. (3) ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉƺÉnäù±ÉÉ úé¹]åõ{éiéòsªéé ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéòsªéé ÊxÉ Éb héöeòòºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ ÉÒ ÊxÉMÉÊb ié +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úiéé ªÉä<DZÉ. (4) BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒSÉÒ úé¹]åõ{éiéò ËEò ÉÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ ZÉɱÉä±ÉÒ ÊxÉ Éb héúeò, ÊiɱÉÉ ÊxÉ ÉbÚ xé näùhéé-ªéé ÊxÉ ÉÉÇSÉEòMÉhÉÉ ÉvªÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhéé ÉÖ³äý ºÉnùºªÉÉSÉÒ BJÉÉnùÒ VÉÉMÉÉ Ê úcié +ºÉ±ªÉÉSªÉÉ EòÉ úhéé É üxé É xééº{énù Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò.] 72. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò IÉ ÉÉ, <iªéénùò Eò úhªééséé +ÉÊhÉ Ê ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééséé, iªééié ºÉÚ]õ näùhªééséé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú.---() EòÉähÉiªÉɽþÒ +{É úévéé Éqù±É nùéä¹éò `ö ú ÉhªÉÉiÉ +ɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ,----- (Eò) VÉä ½þÉ Ê ÉIÉÉ ËEò ÉÉ Ê ÉIÉÉnäù É ±É¹Eò úò xªééªéé±éªééxéä Ênù±ÉÉ +ºÉä±É, + ÉÉ ºÉ ÉÇ ÉEò úhéò ; (JÉ) VÉä ½þÉ Ê ÉIÉÉ ËEò ÉÉ Ê ÉIÉÉnäù É ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úésªéé ªÉÉ{iÉÒiÉÒ±É BJÉÉtÉ ÉÉ ÉÒ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉÊ É ûrù Eäò±É䱪ÉÉ +{É úévéé Éqù±É näùhªééié +ɱÉÉ +ºÉä±É, + ÉÉ ºÉ ÉÇ ÉEò úhéò ; (MÉ) VÉä ½þÉ Ê ÉIÉÉnäù É ½þÉ ÉÞiªÉÖÊ ÉIÉÉnäù É +ºÉä±É, + ÉÉ ºÉ ÉÇ ÉEò úhéò ; Ê ÉIÉä Éqù±É IÉ ÉÉ Eò úhªééséé, Ê ÉIÉäºÉ ié½þeöò ÉÒ näùhªééséé, Ê ÉIÉäºÉ ºlÉÊMÉiÉÒ näùhªééséé ËEò ÉÉ Ê ÉIÉäiÉ ºÉÚ]õ näùhªééséé +lé ÉÉ Ê ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééséé, iªééié ºÉÚ]õ näùhªééséé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòºé +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É. (2) ±É¹Eò úò xªééªéé±éªééxéä Ênù±Éä±ÉÉ Ê ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééséé, iªééié ºÉÚ]õ näùhªééséé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééséé VÉÉä +ÊvÉEòÉ ú EòɪÉtÉuùÉ äú ºÉÆPÉ úévªéésªéé ºÉ ÉºjÉ ºÉäxÉÉÆ ÉvÉÒ±É BJÉÉtÉ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉºÉ ÉnùÉxÉ Eò úhªééié +ɱÉÉ +ºÉä±É iªéé +ÊvÉEòÉ úé É ú, JÉÆb () SªÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒSÉÉ {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (3) iªéé iªéé Éä³ýÒ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉ+x ɪÉä ÉÞiªÉÖÊ ÉIÉÉnäù É ÊxɱÉÆÊ ÉiÉ Eò úhªééeò úiéé ËEò ÉÉ iééä ºÉÉè ªÉ Eò úhªééeò úiéé úévªéésªéé úévªé{éé±éé±éé 2 [* * *] VÉÉä +ÊvÉEòÉ ú ÉÉ{É úiéé ªÉähªÉɺÉÉ újéé +ºÉä±É iªéé +ÊvÉEòÉ úé É ú, JÉÆb () SªÉÉ ={ÉJÉÆb (MÉ) ÉvÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒSÉÉ {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 73. ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úéséò ªÉÉ{iÉÒú.---() ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úéséò ªÉÉ{iÉÒ, (Eò) VªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ºÉƺÉnäù±ÉÉ EòɪÉnäù Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ɽäþ iªéé ÉÉ ÉÒ{ÉÖ úiéò ; +ÉÊhÉ (JÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ ié½þésªéé ËEò ÉÉ Eò úé úésªéé +x ɪÉä ÉÉ úié ºÉ úeòé ú±éé ÉÉ{É úiéé ªÉähªÉɺÉÉ újéä ½þCEò, ÉÉÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ +ÊvÉEòÉÊ úiéé ªÉÉÆSÉÉ ÉÉ{É ú Eò úhªéé{éö úiéò +ºÉä±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉiÉ ËEò ÉÉ ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉiÉ º{ɹ]õ{ÉhÉä ié úiéúnù Eäò±ÉÒ +ºÉä±É iªéé ªÉÊiÉÊ úcié <ié ú ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ={ÉJÉÆb (Eò) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úésªéé ªÉÉ{iÉÒiÉ 3 [* * *] EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéé ÉvªÉä, VªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýɱÉɽþÒ EòɪÉnäù Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ɽäþ, + ÉÉ ÉÉ ÉÒ ªÉähÉÉ ú xéé½þòié. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (BEòÉähÉSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 975 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú (0 +ÉìMɺ]õ 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ) +ÉÊhÉ iénâùxéæié ú ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 0 uùé äú +xéösuäônù 7, É úò±é É ÉÉhÉä ºÉÖvÉÉÊ úié Eäò±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú ËEò ÉÉ úévé É ÉÖJÉɱÉÉ ½äþ É nù MÉɳý±Éä. 3 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ Eò ËEò ÉÉ ÉÉMÉ JÉ ªÉÉiÉ =±±ÉäÊJɱÉ䱪ÉÉ ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ.

51 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ-ºÉÆPÉ úévªé) 27 (2) ºÉƺÉnäùEòbÚ xé +xªéléé ié úiéúnù Eò úhªééié ªÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, VªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ºÉƺÉnäù±ÉÉ BJÉÉtÉ úévªééeò úiéé EòɪÉnäù Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ɽäþ + ÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉvªÉä, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ iéä úévªé +lé ÉÉ iªéé úévªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ +ÊvÉEòÉ úò ËEò ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ úò, VÉÉä EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ ú ËEò ÉÉ VÉä EòɪÉÉÇÊvÉEòÉ ú ÉÉ{É ü ÉEòiÉ +ºÉä, iªéé +ÊvÉEòÉ úéæséé ËEò ÉÉ EòɪÉÇEòÉ úò +ÊvÉEòÉ úéæséé ÉÉ{É ú iªéé úévªéé±éé +ÉÊhÉ iªéé +ÊvÉEòÉ-ªÉɱÉÉ ËEò ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉɱÉÉ, ªÉÉ +xéösuäônùéié EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, SÉɱÉÚ `äö ÉiÉÉ ªÉä<DZÉ. ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù 74. úé¹]åõ{éiéòºé ºÉ½þɪªÉ É ºÉ±±ÉÉ näùhªééºéé`öò ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énùú.--- [() úé¹]åõ{éiéòºé ºÉ½þɪªÉ É ºÉ±±ÉÉ näùhªééºéé`öò BEò ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù +ºÉä±É ÊVÉSªÉÉ É ÉÖJÉ{ÉnùÒ ÉvÉÉxÉ ÉÆjÉÒ +ºÉä±É +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéò +É{ɱÉÒ EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb iééxéé + ÉÉ ºÉ±±ªÉÉxÉÖºÉÉ ú ÉÉMÉä±É :] 2 [{É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, úé¹]åõ{éiéò, ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäù±éé + ÉÉ ºÉ±±ªÉÉSÉÉ ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé{éhéä ËEò ÉÉ +xªéléé äò úê ÉSÉÉ ú Eò úhªééºé ºÉÉÆMÉÚ ÉEäò±É, +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéò + ÉÉ äò úê ÉSÉÉ úéxéæié ú näùhªééié +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉ±±ªÉÉxÉÖºÉÉ ú ÉÉMÉä±É.] (2) ÉÆjªÉÉÆxÉÒ úé¹]åõ{éiéòºé EòɽþÒ ºÉ±±ÉÉ Ênù±ÉÉ ½þÉäiÉÉ EòÉªÉ +ÉÊhÉ +ºÉ±ªÉÉºÉ EòÉähÉiÉÉ, ªÉÉ É xéé ÉÉ ÉiÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééié SÉÉèEò ÉÒ Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò. 75. ÉÆjªÉÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ +xªé ié úiéönùòú.---() ÉvÉÉxÉ ÉÆjÉÒ úé¹]åõ{éiéòeòbú xé ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ <ié ú ÉÆjÉÒ úé¹]åõ{éiéòeòbú xé ÉvÉÉxÉ ÉÆjªÉÉSªÉÉ ºÉ±±ªÉÉ É üxé ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±Éä VÉÉiÉÒ±É. 3 [ (Eò) ÉvÉÉxÉ ÉÆjÉÒ iéºéäsé ÉÆjÉÒ ªÉÉÆSÉÒ BEÚòhÉ ºÉÆJªÉÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉÒ±É BEÚòhÉ ºÉnùºªÉºÉÆJªÉäSªÉÉ {ÉÆvÉ úé ]õccªééæ{éäiéé +ÊvÉEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (JÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ úévéeòòªé {ÉIÉÉ ÉvªÉä +ºÉ±Éä±ÉÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ BEòÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ, nù½þé ªÉÉ +xéöºéúséòsªéé {ÉÊ úsuäônù 2 +x ɪÉä iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ ½þÉähªÉÉºÉ +xé½çþ `ö ú ÉhªÉÉiÉ +ɱÉÉ +ºÉä±É ié ú, iééä, iªéésªéé +xé½çþiéäsªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ ºÉÖ ü ½þÉähÉÉ-ªÉÉ É +ºÉÉ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ VªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ iªééséé {ÉnùÉ ÉvÉÒ ºÉ ÉÉ{iÉ ½þÉä<Ç±É iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ɪÉÈiÉSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ ËEò ÉÉ +ºÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉ ÉÉ{iÉ ½þÉähªÉÉ{ÉÚ ÉÔ iªééxéä ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ÊxÉ Éb héúeò ±ÉføÊ É±ÉÒ +ºÉä±É ié ú, iééä VªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉºÉ ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱªÉÉSÉä PÉÉäʹÉiÉ Eò úhªééié ªÉä<Ç±É iªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ɪÉÈiÉSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ, ªÉÉÆ{ÉèEòÒ VÉÉä +MÉÉänù ú ªÉä<Ç±É iééä{éªéèiésªéé EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ, JÉÆb () +x ɪÉä, ÉÆjÉÒ ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±ÉÉ VÉÉhªÉÉºÉ näùjéò±é +xé½çþ +ºÉä±É.] (2) úé¹]åõ{éiéòséò ÉVÉÔ +ºÉä{ɪÉÈiÉ ÉÆjÉÒ {Énäù véé úhé Eò úiéò±é. (3) ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énù ±ÉÉäEòºÉ ÉäºÉ ºÉÉ ÉÖnùÉʪÉEò{ÉhÉä VÉ ÉÉ ÉnùÉ ú +ºÉä±É. (4) ÉÆjªÉÉxÉä +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ, ÊiɺÉ-ªÉÉ +xéöºéúséò ÉvªÉä iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ Ênù±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉÆxÉÖºÉÉ ú úé¹]åõ{éiéò iªééºé {ÉnùÉSÉÒ É MÉÉä{ÉxÉÒªÉiÉäSÉÒ É{ÉlÉ näù<ç±é. (5) VÉÉä ÉÆjÉÒ, EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ ºÉ±ÉMÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxÉä ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ xéºéä±é iªééséä ÉÆÊjÉ{Énù iééä EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉiÉÉSÉ ºÉÆ{ÉÖ¹]õÉiÉ ªÉä<DZÉ. (6) ÉÆjªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä, ºÉƺÉnù, EòɪÉtÉuùÉ äú Éä³ýÉä Éä³ýÒ ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é iªéé É ÉÉhÉä +ºÉiÉÒ±É +ÉÊhÉ ºÉƺÉnù ªÉÉ É ÉÉhÉä iéä ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò{éªéèié, nöùºé-ªéé +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±ªÉÉ É ÉÉhÉä +ºÉiÉÒ±É. ÉÉ úiééséé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ 76. ÉÉ úiééséé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ.---() úé¹]åõ{éiéò, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséé xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ ½þÉähªÉÉºÉ VÉÒ ªÉCiÉÒ +½þiÉÉÇ ÉÉ{iÉ +ºÉä±É + ÉÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒºÉ ÉÉ úiééséé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eò úò±é. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb () Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É uùé äú ½äþ {É ÆúiÉÖEò ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (BCªÉÉhhÉ ÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2003 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ½äþ JÉÆb ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eò úhªééié +ɱÉä ( VÉÉxÉä ÉÉ úò 2004 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

52 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ-ºÉÆPÉ úévªé) 28 (2) úé¹]åõ{éiéóeòbú xé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒEòbä Éä³ýÉää Éä³ýÒ ÊxÉnæùÊ É±ªÉÉ VÉÉiÉÒ±É + ÉÉ Ê ÉÊvÉÊ É¹ÉªÉEò ÉÉ ÉÓ É ú ÉÉ úié ºÉ úeòé ú±éé ºÉ±±ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé±éé xéä ÉÚxÉ Ênù±ÉÒ VÉÉiÉÒ±É + ÉÒ <ié ú Ê ÉÊvÉÊ É¹ÉªÉEò EòÉ Éä Eò úhéä +ÉÊhÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä ËEò ÉÉ iªéé iªéé Éä³ýÒ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä iªéésªééeòbä ºÉÉä{É ÉhªÉÉiÉ +ɱÉä±ÉÒ EòɪÉæ {ÉÉ ú {ÉÉb héä, ½äþ iªééséä EòiÉÇ ªÉ +ºÉä±É. (3) +É{ɱÉÒ EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb iééxéé, ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒºÉ ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéò±é ºÉ ÉÇ xªééªéé±éªééæ ÉvªÉä ºÉÖxÉÉ ÉhÉÒSÉÉ ½þCEò +ºÉä±É. (4) ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ, úé¹]åõ{éiéòséò ÉVÉÔ +ºÉä{ɪÉÈiÉ {Énù véé úhé Eò úò±é +ÉÊhÉ iªééºé, úé¹]õå{éiéò ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é +ºÉä {ÉÉÊ ú ÉÊ ÉEò Ê É³äý±É. ºÉ úeòé úò EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÊ ÉhÉä 77. ÉÉ úié ºÉ úeòé úséä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÊ ÉhÉäú.---() ÉÉ úié ºÉ úeòé úséò ºÉÆ{ÉÚhÉÇ ÉɺÉEòÒªÉ EòÉ ú ÉÉ<Ç úé¹]åõ{éiéòsªéé xéé ÉÉxÉä Eò úhªééié ªÉäiÉ +ɽäþ +ºÉä ½þ]õ±Éä VÉÉ<DZÉ. (2) úé¹]åõ{éiéòsªéé xéé ÉÉxÉä Eäò±Éä±Éä +Énäù É É Êxɹ{ÉÉÊnùiÉ Eäò±Éä±Éä <ié ú ºÉƱÉäJÉ, úé¹]åõ{éiéòuùé äú Eò úé ɪÉÉSªÉÉ ÊxÉªÉ ÉÉÆ ÉvªÉä Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úhªééié ªÉä<Ç±É + ÉÉ úòiéòxéä +ÊvÉ É ÉÉÊhÉiÉ Eäò±Éä VÉÉiÉÒ±É +ÉÊhÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä +ÊvÉ É ÉÉÊhÉiÉ Eò úhªééié +ɱÉä±ÉÉ +Énäù É ËEò ÉÉ ºÉƱÉäJÉ, iééä úé¹]åõ{éiéòxéä Eäò±Éä±ÉÉ ËEò ÉÉ Êxɹ{ÉÉÊnùiÉ Eäò±Éä±ÉÉ +Énäù É ËEò ÉÉ ºÉƱÉäJÉ xéé½þò, ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé iªééséò Ê ÉÊvÉOÉÉÁiÉÉ É xééº{énù Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò. (3) ÉÉ úié ºÉ úeòé úséä EòÉ ÉEòÉVÉ +ÊvÉEò ºÉÉäªÉÒºEò ú úòiªéé SÉɱÉÉ Éä ªÉɺÉÉ`öÒ +ÉÊhÉ =CiÉ EòÉ ÉEòÉVÉ ÉÆjªÉÉÆ ÉvªÉä ÉÉ]õÚxÉ näùhªééºéé`öò úé¹]åõ{éiéò ÊxÉªÉ É Eò úò±é. 2 * * * 78. úé¹]åõ{éiéòºé ÉÉʽþiÉÒ {ÉÖ úê ÉhÉä, <iªéénùó ÉÉ ÉiÉ ÉvÉÉxÉ ÉÆjªÉÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉäú.---(Eò) ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòÉ ú ÉÉ úésªéé É xééºéæ ÉÆvÉÒSÉä ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäùséä ºÉ ÉÇ ÊxÉhÉÇªÉ É Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉEòÊ úiéé +ɱÉä±Éä ºÉ ÉÇ ÉºiÉÉ É, úé¹]åõ{éiéòºé Eò³ý ÉhÉä ; (JÉ) ºÉÆPÉ úévªéésªéé EòÉ ú ÉÉ úésªéé É xééºéæ ÉÆvÉÒ É Ê ÉÊvÉÊ ÉvÉÉxÉÉEòÊ úiéé +ɱÉ䱪ÉÉ ÉºiÉÉ ÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ úé¹]åõ{éiéò ÉÉMÉ ÉÒ±É iéò ÉÉʽþiÉÒ {ÉÖ úê ÉhÉä ; +ÉÊhÉ (MÉ) VªÉÉ ÉÉ ÉÒ É ú BJÉÉtÉ ÉÆjªÉÉxÉä ÊxÉhÉÇªÉ PÉäiɱÉä±ÉÉ +ɽäþ, {ÉhÉ ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäùxéä ÊVÉSÉÉ Ê ÉSÉÉ ú Eäò±Éä±ÉÉ xéé½þò + ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÉÉ É, úé¹]åõ{éiéòxéä +É É ªÉEò Eäò±ªÉɺÉ, ÉÆÊjÉ{ÉÊ ú¹énäùsªéé Ê ÉSÉÉ úéléç ºÉÉnù ú Eò úhéä, ½äþ ÉvÉÉxÉ ÉÆjªÉÉSÉä EòiÉÇ ªÉ +ºÉä±É. ÉEò úhé nùéäxé---ºéæºénù ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé 79. ºÉƺÉnäùSÉÒ úséxéé.---ºéæpé úévªééeòê úiéé BEò ºÉƺÉnù +ºÉä±É +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéò É +xéögò Éä úévªéºé ÉÉ É ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ ½þhÉÚxÉ +Éä³ýJɱÉÒ VÉÉhÉÉ úò + ÉÒ nùéäxé ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ Ê É³ÚýxÉ iéò ÉxɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É. {ɽþÉ, Éä³ýÉä Éä³ýÒ ºÉÖvÉÉ úhéé Eäò±Éä±ÉÒ +ÊvɺÉÚSÉxÉÉ Gò ÉÉÆEò BºÉ. +Éä. 2297, ÊnùxÉÉÆEò 3 xééä ½åþ É,ú 958, ÉÉ úiééséä úévé{éjé, +ºÉÉvÉÉ úhé, 958 ÉÉMÉ nùéäxé, Ê É ÉÉMÉ 3(nùÉäxÉ), <Æ. {ÉÞ¹`ö ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ) ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä±ÉÉ JÉÆb (4) ½þÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉääSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú MÉɳý±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

53 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ-ºÉÆPÉ úévªé) úévªéºé ÉäSÉÒ úséxéé.---() [ 2 * * * úévªéºé ÉÉ] (Eò) JÉÆb (3) SªÉÉ ié úiéönùóxéöºéé ú úé¹]åõ{éiéòxéä xéé ÉÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eò úé ɪÉÉSÉä ÉÉ úé ºÉnùºªÉ; +ÉÊhÉ (JÉ) úévªééæséä 3 [ É ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæséä] nùéäxé Éä +b iéòºé{éäiéé+êvéeò xéºéiéò±é <iéeäò ÉÊiÉÊxÉvÉÒ, ªÉÉÆSÉÒ Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É. (2) úévªééæsªéé 4 [ É ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæsªéé] ÉÊiÉÊxÉvÉÓuùÉ äú É úé ɪÉÉSªÉÉ úévªéºé ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉÉÆSÉÒ ÉÉ]õhÉÒ SÉÉèlªÉÉ +xéöºéúséòié +ÆiÉ ÉÚ ÇiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ iªééºéæ ÉÆvÉÒSªÉÉ ié úiéönùósªéé +xéöºéé ú ½þÉä<DZÉ. (3) JÉÆb () SÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ªÉÉ+x ɪÉä úé¹]åõ{éiéòuùé äú xéé ÉÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eò úé ɪÉÉSÉä ºÉnùºªÉ ½þhÉVÉä {ÉÖfäø Ênù±É䱪ÉÉ ÉÉ ÉÓºÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É YÉÉxÉ ËEò ÉÉ ªÉÉ É½þÉÊ úeò +xéö É É +ºÉ±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÒ +ºÉiÉÒ±É, iªéé ÉÉ ÉÒ ½þhÉVÉä :----- ÉÉRó ɪÉ, ÉɺjÉ, Eò±ÉÉ É ºÉ ÉÉVɺÉä ÉÉ. (4) úévªéºé ÉäiÉÒ±É 5 [ * * * ] ÉiªÉäEò úévªééséä ÉÊiÉÊxÉvÉÒ, iªéé úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉºÉ ÉäSªÉÉ ÊxÉ ÉbÚ xé +ɱÉ䱪ÉÉ ºÉnùºªÉÉÆEòbÚ xé É ÉÉhÉ ÉÒ ú ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É {ÉrùiÉÒxÉÖºÉÉ ú BEò±É ºÉÆGò ÉhÉÒªÉ ÉiÉÉuùÉ äú ÊxÉ ÉbÚ xé Ênù±Éä VÉÉiÉÒ±É. (5) úévªéºé ÉäiÉÒ±É 6 [ ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæséä ] ÉÊiÉÊxÉvÉÒ, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉʽþiÉ Eò úò±é + ÉÉ úòiéòxéä ÊxÉ Éb ±Éä VÉÉiÉÒ±É. 7 [8. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÒ úséxéé.---() 8 [ +xéösuäônù 33 SªÉÉ 9 * * * ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé ] ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ---- (Eò) úévªééæ ÉvÉÒ±É IÉäjÉÒªÉ ÉiÉnùÉ úºéæpéé ÉvÉÚxÉ ÉiªÉIÉ ÊxÉ Éb héöeòòuùé äú ÊxÉ Éb ±Éä±Éä 0 [ {ÉÉSÉ Éä iéòºé ] {ÉäIÉÉ +ÊvÉEò xéºé±éä±éä ºÉnùºªÉ, +ÉÊhÉ (JÉ) ºÉÆPÉ úévªéiéäjééæséä ÉÊiÉÊxÉÊvÉi É Eò úhªééºéé`öò, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ié úiéúnù Eò úò±é + ÉÉ úòiéòxéä ÊxÉ Éb ±Éä±Éä [ ÉÒºÉ ] {ÉäIÉÉ +ÊvÉEò xéºé±éä±éä ºÉnùºªÉ, ªÉÉÆSÉÒ Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É. (2) JÉÆb () SÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) ªÉÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ,---- (Eò) ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉ ÉiªÉäEò úévªéé±éé + ÉÉ úòiéòxéä VÉÉMÉÉ ÉÉ]ÚõxÉ näùhªééié ªÉäiÉÒ±É EòÒ, iªéé VÉÉMÉÉÆSÉÒ ºÉÆJªÉÉ É iªéé úévªééséò ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ ªÉÉÆSÉä MÉÖhÉÉäkÉ ú ªÉ ɽþɪÉÇ +ºÉä±É iéälé É ú ºÉ ÉÇ úévªééæsªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ ºÉÉ újéäsé +ºÉä±É; +ÉÊhÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉκiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 974 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú úévªéºé ÉÉ ªÉÉ É nùébä ÉVÉÒ xé ÉÒxÉ ÉVÉEÚò ú nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( ÉÉSÉÇ 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (UôÊkɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 975 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú nù½þé ªÉÉ +xéöºéúséòsªéé {ÉÊ úsuäônù 4 ÉvÉÒ±É ié úiéönùósªéé +véòxéiéäxéä ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ (26 BÊ É±É 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ½äþ É nù VÉÉnùÉ nùéjé±é Eäò±Éä ( xééä ½åþ É ú 956 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä ( xééä ½åþ É ú 956 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 5 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ Eò ËEò ÉÉ ÉÉMÉ JÉ ªÉÉiÉ =±±ÉäÊJɱÉ䱪ÉÉ ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ. 6 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ MÉ ÉvªÉä =±±ÉäÊJɱÉ䱪ÉÉ úévªééséä ªÉÉ ÉVÉEÖò ÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 7 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ÉÚ³ý +xéösuäônù 8 É 82 ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 8 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉκiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 974 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú +xéösuäônù 33 SªÉÉ ié úiéönùósªéé +véòxéiéäxéä ªÉÉ ÉVÉEÖò ÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( ÉÉSÉÇ 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 9 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (UôÊkɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 975 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú +ÉÊhÉ nù½þé ªÉÉ +xéöºéúséòsªéé {ÉÊ úsuäônù 4 ÉvÉÒ±É ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ (26 BÊ É±É 975 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 0 MÉÉä ÉÉ, nù ÉhÉ +ÉÊhÉ nùò É {ÉÖxÉ ÇúSÉxÉÉ +ÊvÉÊxÉªÉ É, 987 (987 SÉÉ 8) ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 63 uùé äú {ÉÉSÉ Éä {ÉÆSÉ ÉÒºÉ ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ (30 Éäú 987 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (BEòÊiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 973 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú {ÉÆSÉ ÉÒºÉ ªÉÉ É nùébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ.

54 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) (JÉ) ÉiªÉäEò úévªé + ÉÉ úòúiéòxéä IÉäjÉÒªÉ ÉiÉnùÉ úºéæpéé ÉvªÉä Ê É ÉÉMÉhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É EòÒ, ÉiªÉäEò ÉiÉnùÉ úºéæpééséò ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ É iªééºé ÉÉ]ÚõxÉ Ênù±É䱪ÉÉ VÉÉMÉÉÆSÉÒ ºÉÆJªÉÉ ªÉÉÆSÉä MÉÖhÉÉäkÉ ú, ªÉ ɽþɪÉÇ +ºÉä±É iéälé É ú, úévªééié ºÉ ÉÇjÉ ºÉÉ újéäsé +ºÉä±É : [{É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, BJÉÉtÉ úévªééséò ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ ºÉ½þÉ nù ɱÉIÉÉÆ{ÉäIÉÉ VÉɺiÉ ½þÉäiÉ xéé½þò iééä É ú, iªéé úévªéé±éé ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉÉ ÉÉ]ÚõxÉ näùhªéésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, ªÉÉ JÉÆb ÉSªÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) SªÉÉ ié úiéönùò ±ÉÉMÉÚ ½þÉähÉÉ ú xéé½þòié.] (3) ªÉÉ +xéösuäônùéié ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ ªÉÉ É nù ɪÉÉäMÉÉSÉÉ +léç, VªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ɽäþ + ÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÇ VÉxÉMÉhÉxÉäiÉ +VÉ ÉÉ É±Éä±ÉÒ ±ÉÉäEòºÉÆJªÉÉ, +ºÉÉ +ɽäþ : 2 [{É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É VªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ɽäþ + ÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÇ VÉxÉMÉhÉxÉäiÉ ªÉÉ =±±ÉäJÉÉSÉÉ +x ɪÉÉlÉÇ, ºÉxÉ 3 [2026] xéæié ú ½þÉähÉÉ-ªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, 4 [(BEò) JÉÆb (2) SÉÉ ={ÉJÉÆb (Eò) +ÉÊhÉ iªéé JÉÆb ÉSÉä {É ÆúiÉÖEò ªÉÉÆSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉɺÉÉ`öÒ, 97 ºÉɱÉSªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäiÉ ; +ÉÊhÉ (nùéäxé) JÉÆb (2) SÉÉ ={ÉJÉÆb (JÉ) ªÉÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉƺÉÉ`öÒ 5 [200] ºÉɱÉSªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäiÉ,] +ºÉÉ ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉ<DZÉ.] 82. ÉiªÉäEò VÉxÉMÉhÉxÉäxÉÆiÉ ú {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ. ÉiªÉäEò VÉxÉMÉhÉxÉÉ {ÉÚhÉÇ ZÉɱªÉÉ É ú, úévªééæxéé ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉÉÆSÉÒ Eäò±Éä±ÉÒ ÉÉ]õhÉÒ +ÉÊhÉ ÉiªÉäEò úévªééséò IÉäjÉÒªÉ ÉiÉnùÉ úºéæpéé ÉvªÉä Eäò±Éä±ÉÒ Ê É ÉÉMÉhÉÒ ªÉÉÆSÉä, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é + ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉÆEòbÚ xé É + ÉÉ úòiéòxéä {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ Eäò±Éä VÉÉ<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, + ÉÉ {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉÉ ÉÖ³äý, iªéé Éä³ýÒ +κiÉi ÉÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä Ê ÉºÉVÉÇxÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É ÉÊiÉÊxÉÊvÉi ÉÉ É ú {ÉÊ úhéé É ½þÉähÉÉ ú xéé½þò : 6 [{É ÆúiÉÖ +ÉhÉJÉÒ +ºÉä EòÒ, +ºÉä {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ, úé¹]åõ{éiéò +Énäù ÉÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úò±é + ÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ É ÉÉ ÉÒ ½þÉä<Ç±É +ÉÊhÉ +ºÉä {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ É ÉÉ ÉÒ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÊxÉ Éb héúeò + ÉÉ {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉÉ{ÉÚ ÉÔ Ê Ét ÉÉxÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ IÉäjÉÒªÉ ÉiÉnùÉ úºéæpééæsªéé +ÉvÉÉ äú PÉäiÉÉ ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ iéºéäsé, ºÉxÉ 7 [2026] xéæié ú ½þÉähÉÉ-ªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSÉÒ ºÉÆ Érù +ÉEòbä ÉÉ úò ÉEòÉÊ ÉiÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, 8 [(BEò) 97 ºÉɱÉSªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSªÉÉ +ÉvÉÉ äú úévªééæxéé ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉÉÆSÉÒ Eäò±Éä±ÉÒ ÉÉ]õhÉÒ ; +ÉÊhÉ (nùéäxé) 9 [200] ºÉɱÉSªÉÉ VÉxÉMÉhÉxÉäSªÉÉ +ÉvÉÉ äú ÉiªÉäEò úévªééséò IÉäjÉÒªÉ ÉiÉnùÉ úºéæpéé ÉvªÉä ZÉɱÉä±ÉÒ Ê É ÉÉMÉhÉÒ, ªÉÉÆSÉä ªÉÉ +xéösuäônùé+x ɪÉä {ÉÖxÉ:ºÉ ÉɪÉÉäVÉxÉ Eò úhªééséò +É É ªÉEòiÉÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò]]]. 30 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (BEòÊiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 973 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä. 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉè-ªÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 200 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú 2000 Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 4 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 5 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉkªÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2003 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú 99 Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 6 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 6 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 7 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉè-ªÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 200 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú 2000 Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 8 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 9 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉkªÉÉBå ÉÒ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2003 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú 99 ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä.

55 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ. () úévªéºé ÉÉ Ê ÉºÉÌVÉiÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò, {ÉhÉ ºÉƺÉnäùxÉä EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉ ÉÞkÉÒºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ié úiéönùó+xéöºéé ú, ÊiÉSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆ{ÉèEòÒ ÉCªÉ ½þÉä<Ç±É ÊiÉiÉ{ÉiÉ BEò-iÉÞiÉÒªÉÉÆ É <iéeäò ºÉnùºªÉ, nù ú nöùºé-ªéé ɹÉÉÇSªÉÉ ºÉ ÉÉ{iÉÒxÉÆiÉ ú ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú ÊxÉ ÉÞkÉ ½þÉäiÉÒ±É. (2) ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ, iéi{éú ÉÔ iéò Ê ÉºÉÌVÉiÉ ZÉɱÉÒ xéé½þò ié ú, ÊiÉSªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ ºÉ ÉäEòÊ úiéé ÊxɪÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ [{ÉÉSÉ É¹ÉÉÈ{ɪÉÈiÉ] SÉɱÉÚ úé½þò±é, iªéé{éäiéé +ÊvÉEò Eòɳý xéé½þò +ÉÊhÉ [{ÉÉSÉ É¹ÉÉÈSÉÉ] =CiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱÉÉ EòÒ, iéä ºÉ ÉÉMÉÞ½þ Ê ÉºÉÌVÉiÉ ½þÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, +ÉhÉÒ ÉÉhÉÒSÉÒ =nâùpééä¹éhéé +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ, ºÉƺÉnäù±ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú =CiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ, BEòÉ Éä³ýÒ BEò ɹÉÉÇ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò xéºéä±é + ÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ ÉÉfø ÉiÉÉ ªÉä<Ç±É +ÉÊhÉ iééä EòÉähÉiªÉɽþÒ {ÉÊ úîºléiéòié, =nâùpééä¹éhéé +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉhªÉÉSÉä ÉÆnù ZÉɱªÉÉ{ÉɺÉÚxÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. 84. ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉnùºªÉi ÉÉEò úiéé +½ÇþiÉÉ. BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, 2 [(Eò) iéò ÉÉ úiééséò xééméê úeò +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé +ÉÊhÉ ÊxÉ Éb héúeò +ɪÉÉäMÉÉxÉä ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eäò±É䱪ÉÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒºÉ ÉÉä ú, iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé ÊiɺÉ-ªÉÉ +xéöºéúséòié Ênù±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉxÉÖºÉÉ ú ÊiÉxÉä É{ÉlÉ PÉä>ðxÉ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò üxé iªééjéé±éò ºÉ½þÒ Eäò±Éä±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé ;] (JÉ) úévªéºé ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉäSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, iéò ÊEò ÉÉxÉ iéòºé ɹÉæ ɪÉÉSÉÒ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉÒ±É VÉÉMÉäSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, iéò ÊEò ÉÉxÉ {ÉÆSÉ ÉÒºÉ É¹Éæ ɪÉÉSÉÒ +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé ; +ÉÊhÉ (MÉ) ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä iªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ Ê ÉʽþiÉ Eäò±ªÉÉ VÉÉiÉÒ±É + ÉÉ <ié ú +½ÇþiÉÉ ÊiÉSªÉÉ `öéªéò +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé, ºÉƺÉnäù ÉvÉÒ±É VÉÉMÉÉ É úhªééeò úiéé ½þÉähÉÉ-ªÉÉ ÊxÉ Éb héöeòòºé {ÉÉjÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. 3 [85. ºÉƺÉnäùSÉÒ ºÉjÉä, ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ É Ê ÉºÉVÉÇxÉ. () úé¹]åõ{éiéò, iªééºé ªÉÉäMªÉ ÉÉ]äõ±É + ÉÉ Éä³ýÒ É Ê`öEòÉhÉÒ, +ÊvÉ Éä ÉxÉɺÉÉ`öÒ ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉºÉ Éä³ýÉä Éä³ýÒ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eò úò±é, {ÉhÉ iªééséò BEòÉ ºÉjÉÉiÉÒ±É +ÆÊiÉ É Éè`öEò É {ÉÖføÒ±É ºÉjÉÉiÉÒ±É iªéésªéé {Éʽþ±ªÉÉ Éè`öEòÒEò úiéé ÊxɪÉiÉ Eäò±Éä±ÉÉ ÊnùxÉÉÆEò ªÉÉÆSªÉÉ nù ú ªÉÉxÉ, ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +ÊvÉEò +ÆiÉ ú +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) úé¹]åõ{éiéò±éé, Éä³ýÉä Éä³ýÒ (Eò) ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ËEò ÉÉ iªééæ{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ Eò úiéé ªÉä<Ç±É ; (JÉ) ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ Ê ÉºÉÌVÉiÉ Eò úiéé ªÉä<DZÉ.] 86. úé¹]åõ{éiéòséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +Ê É ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé +ÉÊhÉ ºÉÆnäù É {ÉÉ`ö ÉhªÉÉSÉÉ ½þCEò. () úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉºÉ ËEò ÉÉ BEòjÉ VÉ É±É䱪ÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +Ê É ÉɹÉhÉ Eò ü ÉEäò±É, +ÉÊhÉ iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé ºÉnùºªÉÉÆxÉÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þhéä +É É ªÉEò Eò ü ÉEäò±É. (2) úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ ºÉÆnäù É {ÉÉ`ö ÉÚ ÉEäò±É-- ÉMÉ iééä ºÉƺÉnäù ÉvªÉä iªéé Éä³ýÒ É±ÉÆÊ ÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ BJÉÉtÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉ ÉÉ ÉiÉ +ºÉÉäiÉ ËEò ÉÉ +xªé ÉEòÉ úséé +ºÉÉäiÉ--+ÉÊhÉ VªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ + ÉÉ ÉEòÉ äú EòÉähÉiÉɽþÒ ºÉÆnäù É {ÉÉ`ö ÉhªÉÉiÉ +ɱÉÉ +ɽäþ iéä ºÉ ÉÉMÉÞ½þ, iªéé ºÉÆnäù ÉÉxÉÖºÉÉ ú VÉÒ ÉÉ É Ê ÉSÉÉ úéié PÉähÉä +É É ªÉEò +ºÉä±É + ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÉÉ É ºÉÉäªÉÒxÉÖºÉÉ ú ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ i É äúxéä Ê ÉSÉÉ úéié PÉä<DZÉ. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 7 uùé äú {ÉÉSÉ É¹Éæ ªÉÉ ÉVÉÖEòÉ úébä ÉVÉÒ ºÉ½þÉ É¹Éæ ½þÉ ÉVÉEÚò ú nùéjé±é Eäò±ÉÉ ½þÉäiÉÉ (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äúú ºÉ½þÉ É¹Éæ ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉä³ýÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 963 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé ä JÉÆb (Eò) ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. 3 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 95 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 6 uùé äú ÉÚ³ý +xéösuäônù 85 ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ.

56 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) 87. úé¹]åõ{éiéòséä Ê É Éä¹É +Ê É ÉɹÉhÉ. () [±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉÉ ÉÇÊjÉEò ÊxÉ Éb héöeòòxéæié ú {Éʽþ±ªÉÉ ºÉjÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÒ +ÉÊhÉ ÉiªÉäEò ɹÉÉÇSªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ ºÉjÉÉSªÉÉ] ÉÉ Æú ÉÒ, úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ BEòjÉ VÉ É±É䱪ÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +Ê É ÉɹÉhÉ Eò úò±é +ÉÊhÉ ÊiɱÉÉ EòÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eäò±Éä iªéé EòÉ úhééæséò ÉÉʽþiÉÒ ºÉƺÉnäùºÉ näù<ç±é. (2) + ÉÉ +Ê É ÉɹÉhÉÉiÉ ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ ÉÉ ÉÓSªÉÉ SÉSÉæEò úiéé Éä³ý ÉÉ]ÚõxÉ näùhªééºéé`öò 2 [***] nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þúÉÆSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéé-ªéé ÊxÉªÉ ÉÉÆuùÉ äú ié úiéúnù Eäò±ÉÒ VÉÉ<DZÉ. 88. ÉÆjÉÒ É É½þÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒ ªÉÉÆSÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉÉ ÉiÉ ½þCEò. ÉiªÉäEò ÉÆjªÉÉºÉ É ÉÉ úiéésªéé ɽþÉxªÉÉªÉ ÉÉnùÒºÉ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒiÉ +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ VªÉÉ ºÉÊ ÉiÉÒiÉ iªééséä xéé É ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ PÉÉiɱÉä±Éä +ºÉä±É + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÊ ÉiÉÒiÉ, ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé +ÉÊhÉ +xªéléé iªééæsªéé EòÉ ÉEòÉVÉÉiÉ ÉÉMÉ PÉähªÉÉSÉÉ ½þCEò +ºÉä±É, {ÉhÉ ªÉÉ +xéösuäônùésªéé +ÉvÉÉ äú iªéé±éé ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªééséé ½þCEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. ºÉƺÉnäùSÉä +ÊvÉEòÉ úò 89. úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ. () ÉÉ úiééséé ={É úé¹]åõ{éiéò ½þÉ, úévªéºé ÉäSÉÉ {ÉnùʺÉrù ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ºÉä±É. (2) úévªéºé ÉÉ, ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú, úévªéºé ÉäSªÉÉ BJÉÉtÉ ºÉnùºªÉɺÉ, +É{ɱÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb Ò±É +ÉÊhÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä {Énù Ê úcié ½þÉä<Ç±É iªéé iªéé Éä³ýÒ, úévªéºé ÉÉ, +xªé BJÉÉtÉ ºÉnùºªÉɺÉ, +É{ɱÉÉ ={É ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb Ò±É. 90. ={ÉºÉ ÉÉ{ÉÊiÉ{Énù Ê úcié ½þÉähÉä, iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. úévªéºé ÉäSÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ {Énù véé úhé Eò úhéé-ªéé ºÉnùºªÉɺÉ, (Eò) iªééséä úévªéºé ÉäSÉä ºÉnùºªÉi É ºÉÆ{ÉÖ¹]õÉiÉ +ɱÉä ié ú, +É{ɱÉä {Énù Ê úcié Eò úé Éä ±ÉÉMÉä±É ; (JÉ) ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉÉ º ÉiÉ:SªÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näùiéé ªÉä<Ç±É ; +ÉÊhÉ (MÉ) úévªéºé ÉäSªÉÉ iªéé Éä³äýSªÉÉ ºÉ ÉÇ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱÉ䱪ÉÉ, úévªéºé ÉäSªÉÉ `ö úé ÉÉuùÉ äú iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úiéé ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, JÉÆb (MÉ) SªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ +ºÉhÉÉ úé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É, iééä ÉÉÆb hªééséé =qäù É +ºÉ±ªÉÉ Éqù±É ÊxÉnùÉxÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSÉÒ xééä]õòºé näùhªééié +ɱªÉÉJÉä úòvé, ÉÉÆb ±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 9. ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉÊiÉ{ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb hªééséé ËEò ÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú. () ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä {Énù Ê úcié +ºÉiÉÉxÉÉ, +lé ÉÉ VÉä ½þÉ ={É úé¹]åõ{éiéò ½þÉ úé¹]åõ{éiéò ½þhÉÚxÉ EòÉ É Eò úòié +ºÉä±É ËEò ÉÉ iªééséò EòɪÉæ Eò úòié +ºÉä±É + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉvªÉä, iªéé {ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä, ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä {Énù½þÒ Ê úcié +ºÉä±É ié ú, iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé úé¹]åõ{éiéò VªÉɱÉÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eò úò±é +ºÉÉ úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉnùºªÉ, {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É. (2) úévªéºé ÉäSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éè`öEòÒiÉ, ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +xéö{éîºléié +ºÉiÉÉxÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ, ËEò ÉÉ, iééä½þò +xéö{éîºléié +ºÉ±ªÉɺÉ, úévªéºé ÉäSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ ÊxÉªÉ ÉÉÆuùÉ äú `ö ú ÉhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É + ÉÒ ªÉCiÉÒ, ËEò ÉÉ + ÉÒ ªÉCiÉÒ ={ÉκlÉiÉ xéºé±ªééºé, úévªéºé ÉÉ `ö ú ÉÒ±É + ÉÒ +xªé ªÉCiÉÒ, ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úò±é. 92. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ ËEò ÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé Éú Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä. () úévªéºé ÉäSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éè`öEòÒiÉ, ={É úé¹]åõ{éiéòºé iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ, +lé ÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ, ={ÉκlÉiÉ +ºÉÚxɽþÒ, +vªéiéºlééxé º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò +ÉÊhÉ + ÉÉ ÉiªÉäEò Éè`öEòÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ +xéösuäônù 9 SªÉÉ JÉÆb (2) SªÉÉ ié úiéönùò, VÉ ÉÉ iªéé ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +xéö{éîºléié +ºÉ±É䱪ÉÉ Éè`öEòÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉäiÉÉiÉ, ié ÉÉSÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉäiÉÒ±É. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({Éʽþ±ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 98 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 7 uùé äú ÉiªÉäEò ºÉjÉÉSªÉÉ ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 2 É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 7 uùé äú +ÉÊhÉ + ÉÉ SÉSÉæ±ÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ +xªé EòÉ ÉEòÉVÉÉ{ÉäIÉÉ +OÉGò É näùhªééºéé`öò ½É ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ. BSÉ

57 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) 33 (2) ={É úé¹]åõõ{éiéòºé iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É úévªéºé ÉäiÉ Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ, iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒºÉ úévªéºé Éä ÉvªÉä ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé +ÉÊhÉ ÊiÉSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉiÉ +xªéléé ÉÉMÉ PÉähªÉÉSÉÉ ½þCEò +ºÉä±É, {ÉhÉ, +xéösuäônù 00 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, +ºÉä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÚ +ºÉiÉÉxÉÉ, + ÉÉ `ö úé ÉÉ É ú ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒ É ú ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªééséé iªéé±éé ÉÖ³ýÒSÉ ½þCEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. 93. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ. ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ, ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ nùéäxé ºÉnùºªÉÉÆxÉÉ +xéögò Éä +É{ɱÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb Ò±É +ÉÊhÉ +vªéiééséä ËEò ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉÉSÉä {Énù Ê úcié ½þÉä<Ç±É iªéé iªéé Éä³ýÒ iéä ºÉ ÉÉMÉÞ½þ, +xªé BJÉÉtÉ ºÉnùºªÉÉºÉ +vªéié, ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ={ÉÉvªÉIÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb Ò±É vªéié{énù É ={ÉÉvªÉIÉ{Énù Ê úcié ½þÉähÉä, iªééséé úévéòxéé ÉÉ näùhéä +ÉÊhÉ iªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhéä. ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié ËEò ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉ ½þhÉÚxÉ {Énù véé úhé Eò úhéé-ªéé ºÉnùºªÉÉºÉ (Eò) iªééséä ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä ºÉnùºªÉi É ºÉÆ{ÉÖ¹]õÉiÉ +ɱÉä ié ú, +É{ɱÉä {Énù Ê úcié Eò úé Éä ±ÉÉMÉä±É ; (JÉ) +ºÉÉ ºÉnùºªÉ ½þÉ +vªéié +ºÉ±ªÉɺÉ, ={ÉÉvªÉIÉÉºÉ +ÉÊhÉ +ºÉÉ ºÉnùºªÉ ½þÉ ={ÉÉvªÉIÉ +ºÉ±ªÉɺÉ, +vªéiééºé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ, EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉÉ +É{ɱªÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näùiéé ªÉä<Ç±É ; +ÉÊhÉ (MÉ) ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ iªéé Éä³äýSªÉÉ ºÉ ÉÇ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱÉ䱪ÉÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ `ö úé ÉÉuùÉ äú iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úiéé ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, JÉÆb (MÉ) SªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ +ºÉ±Éä±ÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É, iééä ÉÉÆb hªééséé =qäù É +ºÉ±ªÉÉ Éqù±É ÊxÉnùÉxÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSÉÒ xééä]õòºé näùhªééié +ɱªÉÉJÉä úòvé, ÉÉÆb ±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ÉhÉJÉÒ +ºÉä EòÒ, ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ Ê ÉºÉÌVÉiÉ ½þÉä<Ç±É iªéé iªéé Éä³ýÒ, Ê ÉºÉVÉÇxÉÉxÉÆiÉ ú ½þÉähÉÉ-ªÉÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ {Éʽþ±ªÉÉ ºÉ ÉäSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ{ɪÉÈiÉ +vªéiéé±éé +É{ɱÉä {Énù Ê úcié Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò. 95. ={ÉÉvªÉIÉ ÊEÆò ÉÉ +xªé ªÉCiÉÒ ªÉÉÆSÉÉ +vªéié{énùéséò EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb hªééséé ËEò ÉÉ +vªéié ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú. () +vªéiééséä {Énù Ê úcié +ºÉiÉÉxÉÉ, iªéé {ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä ={ÉÉvªÉIÉ ËEò ÉÉ, ={ÉÉvªÉIÉÉSÉä {Énù½þÒ Ê úcié +ºÉä±É ié ú, iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé úé¹]åõ{éiéò ÊxɪÉÖCiÉ Eò úò±é +ºÉÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ ºÉnùºªÉ {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É. (2) ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éè`öEòÒiÉ +vªéié +xéö{éîºléié +ºÉiÉÉxÉÉ ={ÉÉvªÉIÉ ËEò ÉÉ, iééä½þò +xéö{éîºléié +ºÉ±ªÉɺÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ ÊxÉªÉ ÉÉÆuùÉ äú `ö ú ÉhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É + ÉÒ ªÉCiÉÒ, ËEò ÉÉ + ÉÒ ªÉCiÉÒ ={ÉκlÉiÉ xéºé±ªééºé, ±ÉÉäEòºÉ ÉÉ `ö ú ÉÒ±É + ÉÒ +xªé ªÉCiÉÒ, +vªéié ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úò±é vªéiééºé ËEò ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉÉºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ iªééxéä +vªéiéºlééxé xé º ÉÒEòÉ úhéä. () ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éè`öEòÒiÉ, +vªéiééºé iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ +vªéié, +lé ÉÉ ={ÉÉvªÉIÉÉºÉ iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ ={ÉÉvªÉIÉ, º ÉiÉ: ={ÉκlÉiÉ +ºÉ±ÉÉ ié úò, +vªéiéºlééxé º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò, +ÉÊhÉ +xéösuäônù 95 SªÉÉ JÉÆb (2) SªÉÉ ié úiéönùò, + ÉÉ ÉiªÉäEò Éè`öEòÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, VÉ ÉÉ iªéé +vªéié, ËEò ÉÉ ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ={ÉÉvªÉIÉ +xéö{éîºléié +ºÉ±É䱪ÉÉ Éè`öEòÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉäiÉÉiÉ, ié ÉÉSÉ ±ÉÉMÉÚ ½þÉäiÉÒ±É. BSÉ

58 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) (2) +vªéiééºé iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséé EòÉähÉiÉɽþÒ `ö úé É ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉ Ê ÉSÉÉ úévéòxé +ºÉiÉÉxÉÉ, iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ iªéé±éé ±ÉÉäEòºÉ Éä ÉvªÉä ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé É ÊiÉSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉiÉ +xªéléé ÉÉMÉ PÉähªÉÉSÉÉ ½þCEò +ºÉä±É +ÉÊhÉ +xéösuäônù 00 ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, +ºÉä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÚ +ºÉiÉÉxÉÉ, + ÉÉ `ö úé ÉÉ É ú ËEò ÉÉ +xªé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒ É ú òcié {Éʽþ±ªÉÉSÉ äò úòié ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªééséé iªéé±éé ½þCEò +ºÉä±É, {ÉhÉ ºÉ ÉºÉ ÉÉxÉ ÉiÉä {Éb ±ªÉÉºÉ +ºÉÉ ½þCEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. 97. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ÉÊhÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ ªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä. úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ªÉÉÆxÉÉ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ ªÉÉÆxÉÉ ÉiªÉäEòÒ, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉÎ SÉiÉ Eò úò±é +ºÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä näùhªééié ªÉäiÉÒ±É +ÉÊhÉ iªééºéæ ÉÆvÉÉiÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä ié úiéúnù Eò úhªééié ªÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, nöùºé-ªéé +xéöºéúséò ÉvªÉä Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±Éä±Éä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä näùhªééié ªÉäiÉÒ±É. 98. ºÉƺÉnäùSÉä ºÉÊSÉ ÉɱɪÉ. () ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ, º ÉiÉÆjÉ ºÉÊSÉ ÉɱɪÉÒxÉ Eò ÉÇSÉÉ úò ÉMÉÇ +ºÉä±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÉ ÉÉ<ÇEò + ÉÉ {ÉnùÉÆSÉÒ ÊxÉÌ ÉiÉÒ Eò úhªééºé ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý ÉÊiÉ ÉÆvÉ ½þÉäiÉÉä, +ºÉÉ ÊiÉSÉÉ +x ɪÉÉlÉÇ ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) ºÉƺÉnäù±ÉÉ, EòɪÉtÉuùÉ äú ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ºÉÊSÉ ÉɱɪÉÒxÉ Eò ÉÇSÉÉ úò ÉMÉÉÇiÉ Eò úé ɪÉÉSÉÒ É úiéò É iªééié ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÓSªÉÉ ºÉä ÉÉ ÉiÉÔ ªÉÉÆSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úiéé ªÉä<DZÉ. (3) JÉÆb (2) +x ɪÉä ºÉƺÉnù ié úiéúnù Eò úò{éªéèié, úé¹]åõ{éiéòºé, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié, ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ ÉÒ Ê ÉSÉÉ úê ÉÊxÉ ÉªÉ Eò üxé, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ ËEò ÉÉ úévªéºé ÉäSªÉÉ ºÉÊSÉ ÉɱɪÉÒxÉ Eò ÉÇSÉÉ úò ÉMÉÉÇiÉ Eò úé ɪÉÉSÉÒ É úiéò É iªééié ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÓSªÉÉ ºÉä ÉÉ ÉiÉÔ ªÉÉÆSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéé äú ÊxÉªÉ É Eò úiéé ªÉäiÉÒ±É +ÉÊhÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä Eäò±Éä±Éä EòÉähÉiÉä½þÒ ÊxÉªÉ É, =CiÉ JÉÆb Éx ɪÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé É ÉÉ ÉÒ +ºÉiÉÒ±É. EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhÉä 99. ºÉnùºªÉÉÆxÉÒ É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä. ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ÉiªÉäEò ºÉnùºªÉ, +É{ɱÉä ºlÉÉxÉ OɽþhÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ, úé¹]åõ{éiéòºé ÉÉä ú +lé ÉÉ iªééxéä É{ÉlÉ PÉähÉä ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhéä ªÉÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒºÉ ÉÉä ú ÊiɺÉ-ªÉÉ +xéöºéúséòié iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ Ênù±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉxÉÖºÉÉ ú É{ÉlÉ PÉä>ðxÉ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò üxé iªééjéé±éò ºÉ½þÒ Eò úò±é. 00. ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ ÉvÉÒ±É ÉiÉnùÉxÉ, VÉÉMÉÉ Ê úcié +ºÉiÉÉxÉɽþÒ EòɪÉÇ Eò úhªééséé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú É MÉhÉ{ÉÚiÉÔú. () ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉiÉ +xªéléé ié úiéúnù Eäò±ÉÒ +ºÉä±É iªéé ªÉÊiÉÊ úcié <ié ú ÉÉ ÉiÉÒiÉ, EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ Éè`öEòÒiÉÒ±É ËEò ÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒiÉÒ±É ºÉ ÉÇ É xé, +vªéiéésªéé +lé ÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ +vªéié ½þhÉÚxÉ EòɪÉÇ Eò úhéé-ªéé ªÉCiÉÒSªÉÉ ªÉÊiÉÊ úcié, +xªé ={ÉκlÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ É ÉiÉnùÉxÉ Eò úhéé-ªéé ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä ÊxÉhÉÔiÉ Eäò±Éä VÉÉiÉÒ±É. ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ +vªéié ËEò ÉÉ iªéé xééiªééxéä EòɪÉÇ Eò úhéé úò ªÉCiÉÒ, {Éʽþ±ªÉÉ äò úòié ÉiÉnùÉxÉ Eò úhéé ú xéé½þò, {ÉhÉ ºÉ ÉºÉ ÉÉxÉ ÉiÉä {Éb ±ªÉɺÉ, ÊiɱÉÉ ÊxÉhÉÉǪÉEò ÉiÉ näùhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É É iééä +ÊvÉEòÉ ú iéò ÉÉ{É úò±é. (2) ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ºÉnùºªÉi ÉÉSÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ VÉÉMÉÉ Ê úcié +ºÉ±ÉÒ ié úò, iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ EòɪÉÇ Eò úhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É, +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùiÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ EòÉ ÉEòÉVÉ, iªéé EòÉ ÉEòÉVÉÉSªÉÉ Éä³ýÒ iéäléä ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉähªÉÉSÉÉ ËEò ÉÉ ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªééséé ËEò ÉÉ +xªéléé ÉÉMÉ PÉähªÉÉSÉÉ ÊVɱÉÉ ½þCEò xé ½þiÉÉ + ÉÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒxÉä iéä Eäò±Éä +ɽäþ, +ºÉä ÉÉMÉɽÚþxÉ +Éfø³ÚýxÉ +ɱÉä ié úò½þò, Ê ÉÊvÉOÉÉÁ úé½þò±é. (3) ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú +xªéléé ié úiéúnù Eò úò{éªéèié, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ºÉ ÉÉ ½þÉähªÉɺÉÉ`öÒ MÉhÉ{ÉÚiÉÔ ½Ò iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉnùºªÉºÉÆJªÉäSªÉÉ BEò nù ÉÉÆ ÉÉ<iÉEòÒ +ºÉä±É. (4) BJÉÉtÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ºÉ ÉÉ SÉɱÉÚ +ºÉiÉÉxÉÉ BJÉÉtÉ Éä³ýÒ MÉhÉ{ÉÚiÉÔ ZÉɱÉä±ÉÒ xéºéä±é ié ú, ºÉ ÉÉMÉÞ½þ ié½þeúò É Eò úhéä ËEò ÉÉ MÉhÉ{ÉÚiÉÔ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ ºÉ ÉÉ ºlÉÊMÉiÉ Eò úhéä, ½äþ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉä ËEò ÉÉ +vªéiééséä ËEò ÉÉ iªéé xééiªééxéä EòɪÉÇ Eò úhéé-ªéé ªÉCiÉÒSÉä EòiÉÇ ªÉ +ºÉä±É. 34

59 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ----ºÉÆPÉ úévªé) ºÉnùºªÉÉÆSÉÒ +{ÉÉjÉiÉÉ 0. VÉÉMÉÉ Ê úcié Eò úhéä.---() EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ºÉnùºªÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ VÉÒ ªÉCiÉÒ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb ±ÉÒ MÉä±ÉÒ +ºÉä±É ÊiÉxÉä nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ BEòÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É ÊiÉSÉÒ VÉÉMÉÉ Ê úcié Eò úé ÉÒ ªÉɺÉÉ`öÒ ºÉƺÉnäùEòbÚ xé EòɪÉtÉuùÉ äú ié úiéúnù Eäò±ÉÒ VÉÉ<DZÉ. (2) EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnù É * * * * úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þ ªÉÉ nùéäx½þóséò ºÉnùºªÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnù É 2 [ BJÉÉtÉ úévªéésªéé] Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉSÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þ ªÉÉ nùéäx½þóséò ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb ±ÉÒ MÉ䱪ÉɺÉ, úé¹]åõ{éiéòxéä Eäò±É䱪ÉÉ 3 ÊxÉªÉ ÉÉÆiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç±É +ºÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉ ÉÉ{iÉ ½þÉäiÉÉSÉ VÉ ú ÊiÉxÉä iéi{éú ÉÔ iªéé úévªéésªéé Ê ÉvÉÉxÉ ÉÆb ³ýÉiÉÒ±É +É{ɱªÉÉ VÉÉMÉäSÉÉ úévéòxéé ÉÉ Ênù±ÉÉ xéºéä±é ié ú, ÊiÉSÉÒ ºÉƺÉnäùiÉÒ±É VÉÉMÉÉ Ê úcié ½þÉä<DZÉ. (3) ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ----- (Eò) 4 [+xéösuäônù 02 SÉÉ JÉÆb () ËEò ÉÉ JÉÆb (2)] ªÉÉ ÉvªÉä =±±ÉäÊJɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ úhéé ÉÖ³äý +{ÉÉjÉ ½þÉä<Ç±É ié ú, ËEò ÉÉ 5 [(JÉ) ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ±ÉÉ, ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, +vªéiéé±éé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +É{ɱªÉÉ VÉÉMÉäSÉÉ º ÉiÉ:SªÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näù<ç±é +ÉÊhÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ, ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, +vªéié iªééséé úévéòxéé ÉÉ º ÉÒEòÉ úò±é ié ú,] iénâùxéæié ú iªééséò VÉÉMÉÉ Ê úcié ½þÉä<Ç±É : 6 [{É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ={ÉJÉÆb (JÉ) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévéòxéé ªÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, Ê É³ýɱÉ䱪ÉÉ ÉÉʽþiÉÒ É üxé ËEò ÉÉ +xªéléé +ÉÊhÉ º ÉiÉ:±ÉÉ ªÉÉäMªÉ ÉÉ]äõ±É + ÉÒ SÉÉèEò ÉÒ Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú VÉ ú, +ºÉÉ úévéòxéé ÉÉ º ÉäSUôÉ{ÉÚ ÉÇEò ËEò ÉÉ ÉÉ ÉÉÊhÉEò{ÉhÉä Ênù±Éä±ÉÉ xéé½þò + ÉÒ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒSÉÒ, ËEò ÉÉ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, +vªéiééæséò JÉÉjÉÒ ZÉɱÉÒ ié ú, iééä +ºÉÉ úévéòxéé ÉÉ º ÉÒEòÉ úhéé ú xéé½þò.] (4) VÉ ú ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ +xéöyéäê É ÉÉªÉ ºÉÉ`ö Ênù ɺÉÉÆSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉvªÉä iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ºÉ ÉÇ ºÉ ÉÉÆxÉÉ +xéö{éîºléié úéê½þ±éé ié ú, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉºÉ iªééséò VÉÉMÉÉ Ê úcié ½þhÉÚxÉ PÉÉäʹÉiÉ Eò úiéé ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ºÉÉ`ö Ênù ɺÉÉÆSÉÉ =CiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉÉäVÉiÉÉxÉÉ, VªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ ZÉɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É ËEò ÉÉ ±ÉÉMÉÉä{ÉÉ`ö SÉÉ ú Ênù ɺÉÉƽÚþxÉ +ÊvÉEò Eòɳý iéä ié½þeúò É +ºÉä±É, +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒ Ê½þ Éä ÉÉiÉ PÉäiɱÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 02. ºÉnùºªÉi ÉÉ ÉÉ ÉiÉ +{ÉÉjÉiÉÉ.----() BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ÊxÉ Éb ±ÉÒ VÉÉhªÉÉºÉ +ÉÊhÉ iéºéé ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ úé½þhªééºé {ÉÖføÒ±É EòÉ úhééºié É +{ÉÉjÉ ½þÉä<Ç±É :--- (Eò) VÉä ±ÉÉ É{Énù iªéésªéé véé úeòéºé +{ÉÉjÉ Eò úhéé äú xéºé±ªééséä ºÉƺÉnäùxÉä EòɪÉtÉuùÉ äú PÉÉäʹÉiÉ Eäò±Éä +ɽäþ iªéé½úþxé +xªé +ºÉä, ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªéésªéé ÉɺÉxÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É EòÉähÉiÉä½þÒ ±ÉÉ É{Énù ÊiÉxÉä véé úhé Eäò±Éä +ºÉä±É ié ú ; (JÉ) iéò ÉxÉÉäÊ ÉEò±É +ºÉä±É É ºÉIÉ É xªééªéé±éªééeòbú xé ié ÉÒ PÉÉäʹÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É ié ú ; (MÉ) iéò +Ê É ÉÖCiÉ xéénùé ú +ºÉä±É ié ú ; (PÉ) iéò ÉÉ úiééséò xééméê úeò xéºéä±é +lé ÉÉ ÊiÉxÉä º ÉäSUäôxÉä {É úeòòªé näù ÉÉSÉä xééméê úeòi É ºÉÆ{ÉÉÊnù±Éä +ºÉä±É +lé ÉÉ iéò {É úeòòªé näù ÉɱÉÉ Êxɹ`öÉ ËEò ÉÉ < ÉÉxÉ näùhªééºé EòÉähÉiªÉɽþÒ Eò ÉÖ±ÉÒxÉä Érù +ºÉä±É ié ú ; (Ró) iéò ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ +x ɪÉä + ÉÉ ºÉnùºªÉi ÉɺÉÉ`öÒ +{ÉÉjÉ ZÉɱÉÒ +ºÉä±É ié ú,. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉuùÉ ä {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ Eò ËEò ÉÉ ÉÉMÉ JÉ ªÉÉiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ ½þÉ ÉVÉEÚò ú MÉɳý±ÉÉ. 2. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉuùÉ äú + ÉÉ BJÉÉtÉ úévªéésªéé ªÉÉ É nùébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 3. Ê ÉÊvÉ ÉÆjÉɱɪÉ, +ÊvɺÉÚSÉxÉÉ Gò. B ò 46/50-ºÉÒ, ÊnùxÉÉÆEò 26 VÉÉxÉä ÉÉ úò ÉÉ úiééséä úévé{éjé, +ºÉÉvÉÉ úhé, <ÆOÉVÉÒ {ÉÞ¹`ö 678 ªÉɺɽþ ÉEòÉÊ ÉiÉ ZÉɱÉä±ÉÉ BEòºÉ ɪÉÉ ÉSUäônùÒ ºÉnùºªÉi É ÉÊiÉ ÉÆvÉEò ÊxÉªÉ É, 950 {ɽþÉ. 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉÉ ÉzÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 985 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé ä ÉÚ³ý ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä ( ÉÉSÉÇ, 985 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 5. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (iéä½äþêiéºéé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 974 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý ={É JÉÆb (JÉ) Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä. 6. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä. 35

60 ÉÉMÉ {ÉÉSÉ - ºÉÆPÉ úévªé 36 [º{ɹ]õÒEò úhé.----ªéé JÉÆb ÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé,] BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ºÉÆPÉ úévªééséé ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úévªééséé ÉÆjÉÒ +ɽäþ B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä iéò ÉÉ úié ºÉ úeòé úsªéé ËEò ÉÉ + ÉÉ úévªé ÉɺÉxÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÆjÉhÉÉJÉɱÉÒ±É ±ÉÉ É{Énù véé úhé Eò úiéä +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 2 [(2) BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ úé½þhªééºé nù½þé ªÉÉ +xéöºéúséò+x ɪÉä +{ÉÉjÉ +ºÉä±É ié ú, iéò + ÉÉ ºÉnùºªÉi ÉɺÉÉ`öÒ +{ÉÉjÉ ½þÉä<DZÉ.] 3 [03. ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ +{ÉÉjÉiÉä ÉÉ ÉiÉSªÉÉ É xééæ É úò±é ÊxÉhÉǪÉ.----() ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ BJÉÉnùÉ ºÉnùºªÉ, +xéösuäônù 02 SªÉÉ JÉÆb () ÉvªÉä xé ÉÚnù Eäò±É䱪ÉÉ +{ÉÉjÉiÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ +{ÉÉjÉiÉäºÉ +véòxé ZÉɱÉÉ +ɽäþ ËEò ÉÉ EòºÉä ªÉÉ ÉÉ ÉiÉ EòÉähÉiÉɽþÒ É xé =nâù É É±ªÉɺÉ, iééä É xé ÊxÉhÉǪÉÉlÉÇ úé¹]åõ{éiéòeòbä ÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ iªééséé ÊxÉhÉÇªÉ +ÆÊiÉ É +ºÉä±É. (2) + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ É xéé É ú EòÉähÉiÉɽþÒ ÊxÉhÉÇªÉ näùhªéé{éú ÉÔ, úé¹]åõ{éiéò ÊxÉ Éb héúeò +ɪÉÉäMÉÉSÉä ÉiÉ PÉä<Ç±É +ÉÊhÉ + ÉÉ ÉiÉÉxÉÖºÉÉ ú EÞòiÉÒ Eò úò±é.] 04. +xéösuäônù 99 +x ɪÉä É{ÉlÉ PÉähªÉÉ{ÉÚ ÉÔ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ +lé ÉÉ {ÉÉjÉ xéºéiééxéé +lé ÉÉ +{ÉÉjÉ ZÉɱªÉÉxÉÆiÉ ú ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉähªÉÉ Éqù±É É ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªéé Éqù±É ÉɺiÉÒ.----VÉ ú BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒxÉä, +xéösuäônù 99 SªÉÉ +É É ªÉEòiÉÉÆSÉä +xéö{éé±éxé Eò úhªéé{éú ÉÔ +lé ÉÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ºÉnùºªÉi ÉÉºÉ +É{ÉhÉ {ÉÉjÉ xéé½þò ËEò ÉÉ +{ÉÉjÉ ZÉɱÉÉä +ɽþÉäiÉ, ËEò ÉÉ ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ié úiéönùósªéé +xéöºéé ú iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÉ ºÉnùºªÉ ½þhÉÚxÉ ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉähªÉÉSÉÒ ËEò ÉÉ ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªééséò +É{ÉhÉÉºÉ ÉxÉÉ<Ç +ɽäþ, ½äþ ÉɽþÒiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ iéºéä Eäò±Éä ié ú, VªÉÉ VªÉÉ Ênù É ÉÒ iéò ªÉCiÉÒ ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ZÉɱÉÒ +ºÉä±É ËEò ÉÉ ÊiÉxÉä ÉiÉnùÉxÉ Eäò±Éä +ºÉä±É iªéé ÉiªÉäEò Ênù ɺÉÉ Éqù±É {ÉÉSÉ Éä û{éªéä <iécªéé ÉɺiÉÒºÉ iéò {ÉÉjÉ ½þÉä<Ç±É É + ÉÒ ÉɺiÉÒ ºÉÆPÉ úévªéé±éé ªÉähÉä ½þhÉÚxÉ ÉºÉÚ±É Eäò±ÉÒ VÉÉ<DZÉ. ºÉƺÉnù É ÊiÉSÉä ºÉnùºªÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú É =x ÉÖCiÉÒ 05. ºÉƺÉnäùSÉÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ +ÉÊhÉ iªééæséä ºÉnùºªÉ É ºÉÊ ÉiªÉÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú, <iªéénùò.----() ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ié úiéönùò +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéé äú ÊxÉªÉ É É ºlÉɪÉÒ +Énäù É ªÉÉÆxÉÉ +véòxé úé½úþxé, ºÉƺÉnäùiÉ ÉɹÉhÉ º ÉÉiÉÆjªÉ +ºÉä±É. (2) ºÉƺÉnäùSÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ ºÉnùºªÉ, ºÉƺÉnäùiÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÊ ÉiÉÒiÉ iªééxéä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉCiÉ ªÉÉSªÉÉ ËEò ÉÉ iªééxéä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉiÉnùÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééié EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉÇ ÉɽþÒºÉ {ÉÉjÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ªÉCiÉÒ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ úéuùé äú ËEò ÉÉ iªéé+x ɪÉä EòÉähÉiÉɽþÒ +½þ ÉɱÉ, EòÉMÉnù{ÉjÉ, ÉiÉnùÉxÉ ËEò ÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉ ÉÞkÉ ªÉÉÆSªÉÉ ÉEòÉ ÉxÉÉ ÉÉ ÉiÉ + ÉÉ ÉEòÉ äú EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉÇ ÉɽþÒºÉ {ÉÉjÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (3) +xªé ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ºÉƺÉnäùSÉä ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þ +ÉÊhÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉä ºÉnùºªÉ É ºÉÊ ÉiªÉÉ ªÉÉÆSÉä +ÊvÉEòÉ ú, Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú É =x ÉÖCiÉÒ ªÉÉ, ºÉƺÉnäùEòbÚ xé EòɪÉtÉuùÉ äú Éä³ýÉä Éä³ýÒ ÊxÉÎ SÉiÉ Eò úhªééié ªÉäiÉÒ±É + ÉÉ +ºÉiÉÒ±É +ÉÊhÉ + ÉÉ ÉEòÉ äú ÊxÉÎ SÉiÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, 4 [ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSÉä Eò±É É 5 +Æ É±ÉÉiÉ ªÉähªÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ iªéé, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSªÉÉ +ÉÊhÉ iªéésªéé ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ +ÉÊhÉ ºÉÊ ÉiªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, VÉ ÉÉ ½þÉäiªÉÉ ié ÉÉSÉ +ºÉiÉÒ±É.] (4) JÉÆb (), (2) É (3) ªÉÉÆSªÉÉ ié úiéönùò, VÉ ÉÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ±ÉÉMÉÚ +ɽäþiÉ ié ÉÉSÉ iªéé, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ +ÉvÉÉ äú ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ ËEò ÉÉ ÊiÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÊ ÉiÉÒiÉ ÉɹÉhÉ Eò úhªééséé É ÊiÉSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉiÉ +xªéléé ÉÉMÉ PÉähªÉÉSÉÉ +ÊvÉEòÉ ú +ºÉ±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÓSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ±ÉÉMÉÚ +ºÉiÉÒ±É.. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉÉ ÉzÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 985 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé ä (2) ªÉÉ +xéösuäônùésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ ªÉÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( ÉÉSÉÇ 985 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2. É úò±é +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉSªÉÉ Eò±É É 3 uùé äú ½þÉ JÉÆb ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ ( ÉÉSÉÇ 985 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 3. +xéösuäônù 03 ½þÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ( ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 976 ªÉÉuùÉ äú (3 VÉÉxÉä ÉÉ úò 977 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ) +ÉÊhÉ iªééxéæié ú ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 4 uùé äú ºÉÖvÉÉ úhªééié ªÉä>ðxÉ É úò±é º É ü{ééié +ɱÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 4. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 5 uùé äú Ê É ÉÊIÉiÉ ÉVÉEÖò úébä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±Éä (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ).

61 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ----ºÉÆPÉ úévªé) ºÉnùºªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä.----ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉä ºÉnùºªÉ ½äþ, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú Éä³ýÉä Éä³ýÒ ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é +ºÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä Ê É³ýhªÉÉºÉ É iªéé ÉÉ ÉiÉ iªéé É ÉÉhÉä ié úiéúnù ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ b ÉäÊ ÉÊxÉ+xÉ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉSªÉÉ EòÉìÎxº]õ]õ Ú+Æ]õ +ºÉå ±ÉÒSªÉÉ ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ ±ÉÉMÉÚ +ºÉ±É䱪ÉÉ + ÉÉ nù úéæxéò É + ÉÉ ÉiÉÕ É ú ÉkÉä Ê É³ýhªÉÉºÉ ½þCEònùÉ ú +ºÉiÉÒ±É. ÉèvÉÉÊxÉEò EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 07. Ê ÉvÉäªÉEäò ɺiÉÖiÉ Eò úhéä É {ÉÉÊ úié Eò úhéä ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ié úiéönùò.----() véxé Ê ÉvÉäªÉEäò É +xªé Ê ÉkÉÒªÉ Ê ÉvÉäªÉEäò ªÉÉÆ ÉÉ ÉiÉ, +xéösuäônù 09 É 7 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉSÉÉ ÉÉ Æú É ½þÉä>ð ÉEäò±É. (2) +xéösuäônù 08 É 09 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ BJÉÉnäù Ê ÉvÉäªÉEò, ºÉÖvÉÉ úhéäê É ÉÉªÉ ËEò ÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉÆ ÉiÉ ZÉɱªÉÉ +ºÉiÉÒ±É + ÉÉSÉ ºÉÖvÉÉ úhééæºé½þ, ºÉÆ ÉiÉ Eäò±ªÉÉJÉä úòvé nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ iéä {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) ºÉƺÉnäù ÉvªÉä ɱÉÆÊ ÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä Ê ÉvÉäªÉEò, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ ZÉɱªÉÉEòÉ úhééxéä ªÉ{ÉMÉiÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (4) úévªéºé ÉäiÉ É±ÉÆÊ ÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä VÉä Ê ÉvÉäªÉEò ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä {ÉÉÊ úié Eäò±Éä±Éä xéºéä±é iéä Ê ÉvÉäªÉEò, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä Ê ÉºÉVÉÇxÉ ZÉɱÉä +ºÉiÉÉ ªÉ{ÉMÉiÉ ½þÉähÉÉ ú xéé½þò. (5) VÉä Ê ÉvÉäªÉEò ±ÉÉäEòºÉ ÉäiÉ É±ÉÆÊ ÉiÉ +ºÉä±É, ËEò ÉÉ VÉä ±ÉÉäEòºÉ ÉäEòbÚ xé {ÉÉÊ úié ½þÉä>ðxÉ úévªéºé ÉäiÉ É±ÉÆÊ ÉiÉ +ºÉä±É iéä Ê ÉvÉäªÉEò, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä Ê ÉºÉVÉÇxÉ ZÉɱÉä +ºÉiÉÉ, +xéösuäônù 08 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé ªÉ{ÉMÉiÉ ½þÉä<DZÉ. 08. Ê É ÉÊIÉiÉ ÉEò úhéò nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò.----() VÉ ú BJÉÉnäù Ê ÉvÉäªÉEò BEòÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉxÉä {ÉÉÊ úié Eò üxé nöùºé-ªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbä {ÉÉ`ö ɱªÉÉxÉÆiÉ ú,----- (Eò) iéä Ê ÉvÉäªÉEò nöùºé-ªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉxÉä äò]õé³ý±éä ié ú ; ËEò ÉÉ (JÉ) Ê ÉvÉäªÉEòÉiÉ Eò úé ɪÉÉSªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéäºéæ ÉÆvÉÒ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÉ +JÉä ú ÉiÉ Éänù ZÉɱÉÉ +ºÉä±É ié ú ; ËEò ÉÉ (MÉ) nöùºé-ªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ Ê ÉvÉäªÉEò Ê É³ýɱªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ iéä Ê ÉvÉäªÉEò iªééæsªééeòbú xé {ÉÉÊ úié xé ½þÉäiÉÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉƽÚþxÉ +ÊvÉEò Eòɳý ±ÉÉä]õ±ÉÉ ié ú, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä Ê ÉºÉVÉÇxÉ ZÉɱªÉÉ EòÉ úhééxéä Ê ÉvÉäªÉEò ªÉ{ÉMÉiÉ ZÉɱÉä xéºéä±é ié ú, Ê ÉvÉäªÉEòÉ É ú Ê ÉSÉÉ úê É É ÉÇ Eò úhªéésªéé É iªéé É ú ÉiÉnùÉxÉ Eò úhªéésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, BEò ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò É ú ÉhªÉÉºÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eò úhªééséé +É{ɱÉÉ =qäù É úé¹]åõ{éiéò, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉÒ Éè`öEò SÉɱÉÚ +ºÉ±ªÉÉºÉ ºÉÆnäù ÉÉuùÉ äú, ËEò ÉÉ Éè`öEò SÉɱÉÚ xéºé±ªééºé VÉɽþÒ ú +ÊvɺÉÚSÉxÉäuùÉ äú, iªééæxéé +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eò ü ÉEäò±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ, véxé Ê ÉvÉäªÉEòÉºÉ ±ÉÉMÉÚ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) JÉÆb () ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±Éä±ÉÉ +ºÉÉ ºÉ½þÉ ÉʽþxªÉÉÆSÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉÉäVÉiÉÉxÉÉ iªéé ÉvªÉä, VªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒiÉ iªéé JÉÆb ÉSªÉÉ ={ÉJÉÆb (MÉ) ÉvªÉä ÊxÉnæùÊ É±É䱪ÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ ºÉjÉºÉ ÉÉ{iÉÒ ZÉɱÉä±ÉÒ +ºÉä±É ËEò ÉÉ ±ÉÉMÉÉä{ÉÉ`ö SÉÉ ú½úþxé +ÊvÉEò Ênù ÉºÉ iéä ié½þeúò É ZÉɱÉä +ºÉä±É, +ºÉÉ EòÉähÉiÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒ Ê½þ Éä ÉÉiÉ PÉäiɱÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) úé¹]åõ{éiéòxéä JÉÆb () +x ɪÉä ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò É ú ÉhªÉÉºÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eò úhªééséé +É{ɱÉÉ =qäù É +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eäò±ÉÉ +ºÉä±É ié ú, EòÉähÉiÉä½þÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þ iªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉSÉä EòÉ É {ÉÖfäø SÉÉ±É ÉhÉÉ ú xéé½þò, {ÉhÉ, úé¹]åõ{éiéò, iªééxéä +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eäò±ªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉxÉÆiÉ ú Eäò ½þɽþÒ, iªééxéä iªééié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉEò úiéé ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò É ú ÉhªÉÉºÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eò ü ÉEäò±É É iªééxéä iéºéä Eäò±ªÉÉºÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ iénâùxéöºéé ú Éè`öEò É ú ÉiÉÒ±É. (4) VÉ ú, ªÉÉ nùéäxé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒiÉ ºÉÆ ÉiÉ ZÉɱÉ䱪ÉÉ +ºÉiÉÒ±É + ÉÉ EòɽþÒ ºÉÖvÉÉ úhéé +ºÉ±ªÉɺÉ, iªéé ºÉÖvÉÉ úhééæºé½þ iéä Ê ÉvÉäªÉEò, nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ ={ÉκlÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ É ÉiÉnùÉxÉ Eò úhéé-ªéé ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ BEÚòhÉ ºÉÆJªÉäSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉxÉä {ÉÉÊ úié ZÉɱÉä ié ú, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, iéä nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ:

62 {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒiÉ----- ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ----ºÉÆPÉ úévªé) (Eò) iéä Ê ÉvÉäªÉEò BEòÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbÚ xé {ÉÉÊ úié ZÉɱÉä±Éä +ºÉÚxÉ nöùºé-ªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆEòbÚ xé ºÉÖvÉÉ úhéæéºé½þ {ÉÉÊ úié ZÉɱÉä±Éä xéºéä±é +ÉÊhÉ VÉälÉä iªééséé ÉÉ Æú É ZÉɱÉÉ iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbä {É úié {ÉÉ`ö ÉhªÉÉiÉ +ɱÉä xéºéä±é ié ú, Ê ÉvÉäªÉEò {ÉÉÊ úié ½þÉähªÉÉEò úiéé ZÉɱÉ䱪ÉÉ Ê É±ÉÆ ÉÉ ÉÖ³äý Ê ÉvÉäªÉEòÉiÉ VªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéé Eò úhéä +É É ªÉEò ZÉɱÉä +ºÉä±É + ÉÉ EòɽþÒ ºÉÖvÉÉ úhéé +ºÉ±ªÉɺÉ, iªéé½úþxé +xªé EòÉähÉiÉÒ½þÒ ºÉÖvÉÉ úhéé Ê ÉvÉäªÉEòɱÉÉ ÉºiÉÉÊ ÉiÉ Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò ; (JÉ) VÉ ú iéä Ê ÉvÉäªÉEò ªÉÉ É ÉÉhÉä {ÉÉÊ úié ½þÉä>ðxÉ {É úié {ÉÉ`ö ɱÉä MÉä±Éä +ºÉä±É ié ú, Ê ÉvÉäªÉEòÉiÉ Eäò ɳý {ÉÚ ÉÉæCiÉ + ÉÉSÉ ºÉÖvÉÉ úhéé É VªÉÉÆSªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSÉä ÉiÉèCªÉ ZÉɱÉä xéºéä±é + ÉÉ ÉÉ ÉÓ ÉÒ ºÉÆ Érù + ÉÉ +xªé ºÉÖvÉÉ úhéé ɺiÉÉÊ ÉiÉ Eäò±ªÉÉ VÉÉiÉÒ±É ; +ÉÊhÉ ªÉÉ JÉÆb É+x ɪÉä EòÉähÉiªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéé OÉÉÁ +ɽäþiÉ iªééºéæ ÉÆvÉÒ, +vªéiéºlééxéò +ºÉ±É䱪ÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ ÊxÉhÉÇªÉ +ÆÊiÉ É +ºÉä±É. (5) ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò É ú ÉhªÉÉEò úiéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eò úhªééséé +É{ɱÉÉ =qäù É úé¹]åõ{éiéòxéä +ÊvɺÉÚÊSÉiÉ Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, ÉvªÉÆiÉ úò ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉä Ê ÉºÉVÉÇxÉ ZÉɱÉä +ºÉä±É ié úò½þò, ªÉÉ +xéösuäônùé+x ɪÉä ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEò É ú ÉiÉÉ ªÉä<Ç±É +ÉÊhÉ iéòié Ê ÉvÉäªÉEò {ÉÉÊ úié Eò úiéé ªÉä<DZÉ. 09. véxé Ê ÉvÉäªÉEòÉÆ ÉÉ ÉiÉ Ê É Éä¹É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ.----() véxé Ê ÉvÉäªÉEò úévªéºé ÉäiÉ ÉºiÉÖiÉ Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä véxé Ê ÉvÉäªÉEò {ÉÉÊ úié Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, iéä úévªéºé ÉäEòbä ÊiÉSªÉÉ Ê É òé ú ÉÓEò úiéé {ÉÉ`ö ɱÉä VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ iéä Ê ÉvÉäªÉEò Ê É³ýɱªÉÉSªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒSªÉÉ +ÉiÉ, úévªéºé ÉÉ +É{ɱªÉÉ Ê É òé ú ÉӺɽþ iéä ±ÉÉäEòºÉ ÉäEòbä {É úié {ÉÉ`ö ÉÒ±É É iénâùxéæié ú, ±ÉÉäEòºÉ Éä±ÉÉ úévªéºé ÉäSªÉÉ ºÉ ÉÇ ËEò ÉÉ iªééæ{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê É òé ú ÉÒ º ÉÒEòÉ úiéé ªÉäiÉÒ±É ËEò ÉÉ äò]õé³ýiéé ªÉäiÉÒ±É. (3) VÉ ú ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä, úévªéºé ÉäSªÉÉ Ê É òé ú ÉÓ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê É òé ú ÉÒ º ÉÒEòÉ ú±ªéé ié ú, véxé Ê ÉvÉäªÉEò, úévªéºé ÉäxÉä Ê É òé úºé Eäò±É䱪ÉÉ É ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä º ÉÒEòÉ ú±é䱪éé ºÉÖvÉÉ úhééæºé½þ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ. (4) VÉ ú ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä úévªéºé ÉäSªÉÉ Ê É òé ú ÉÓ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê É òé ú ÉÒ º ÉÒEòÉ ú±ªéé xéé½þòié ié ú, véxé Ê ÉvÉäªÉEò, ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä VɺÉä {ÉÉÊ úié Eäò±Éä ½þÉäiÉä ié ÉÉSÉ º É ü{ééié, úévªéºé ÉäxÉä Ê É òé úºé Eäò±É䱪ÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÖvÉÉ úhéäê É ÉÉªÉ iéä nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ. (5) VÉ ú ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä {ÉÉÊ úié Eäò±Éä±Éä É úévªéºé ÉäEòbä ÊiÉSªÉÉ Ê É òé ú ÉÓEò úiéé {ÉÉ`ö ɱÉä±Éä véxé Ê ÉvÉäªÉEò, =CiÉ SÉÉènùÉ Ênù ɺÉÉÆSªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒSªÉÉ +ÉiÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäEòbä {É úié {ÉÉ`öÊ ÉhªÉÉiÉ +ɱÉä xéé½þò ié ú, =CiÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱªÉÉ É ú, iéä ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä VɺÉä {ÉÉÊ úié Eäò±Éä ½þÉäiÉä ié ÉÉ º É ü{ééié nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ. 0. véxé Ê ÉvÉäªÉEäò ªÉÉÆSÉÒ ªÉÉJªÉÉ.----() ªÉÉ ÉEò úhéésªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, BJÉÉtÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉiÉ Eäò ɳý {ÉÖføÒ±É ºÉ ÉÇ ËEò ÉÉ iªééæ{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÓ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ié úiéönùò +ÆiÉ ÉÚÇiÉ +ºÉiÉÒ±É ié ú, iéä véxé Ê ÉvÉäªÉEò +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉ<DZÉ, iªéé ÉÉ ÉÒ + ÉÉ----- (Eò) EòÉähÉiÉɽþÒ Eò ú ÉºÉ ÉhÉä, iééä úqù Eò úhéä, iééä ÉÉ ò Eò úhéä, iªééié äò ú òé ú Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééséä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéä ; (JÉ) ÉÉ úié ºÉ úeòé úxéä {ÉèºÉÉ EòVÉÉÇ>ð PÉähÉä, ËEò ÉÉ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ½þ ÉÒ näùhéä ªÉÉÆSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ +lé ÉÉ ÉÉ úié ºÉ úeòé úxéä {ÉiEò ú±é䱪éé, ËEò ÉÉ {ÉiEò úé ɪÉÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉkÉÒªÉ +É ÉÆvÉxÉÉÆ ÉÉ ÉiÉSªÉÉ EòɪÉtÉSÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé ; 38

63 39 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉú----ºÉÆPÉ úévªé) (MÉ) ÉÉ úiééséé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ ËEò ÉÉ +ÉEòκ ÉEòiÉÉ ÊxÉvÉÒ ªÉÉÆSÉÒ +Ê É úiéé Eò úhéä, + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÊxÉvÉÒiÉ {Éè ÉÉÆSÉÉ É úhéé Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééiéúxé {ÉèºÉä EòÉføhÉä ; (PÉ) ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÒ±É {Éè ÉÉÆSÉä Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ ; (Ró) EòÉähÉiÉɽþÒ JÉSÉÇ ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié +ºÉ±Éä±ÉÉ JÉSÉÇ ½þhÉÚxÉ PÉÉäʹÉiÉ Eò úhéä, ËEò ÉÉ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ JÉSÉÉÇSÉÒ úceò É ÉÉfø ÉhÉä ; (SÉ) ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒSªÉÉ ËEò ÉÉ ÉÉ úiéésªéé ±ÉÉäEò±ÉäJªÉÉSªÉÉ JÉÉiÉÒ {Éè ÉÉÆSÉÒ +É ÉEò ËEò ÉÉ + ÉÉ {Éè ÉÉÆSÉÒ +Ê É úiéé ËEò ÉÉ VÉÉ ÉEò +lé ÉÉ ºÉÆPÉ úévªééséò ËEò ÉÉ BJÉÉtÉ úévªééséò ±ÉäJÉÉ{É úòiéé ; ËEò ÉÉ (Uô) ={ÉJÉÆb (Eò) iéä (SÉ) ªÉÉiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ ÉÉ ÉÓ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒ±ÉÉ +ÉxÉÖ¹ÉÆÊMÉEò +ºÉ±Éä±ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ÉÉ É. (2) BJÉÉnäù Ê ÉvÉäªÉEò ½äþ, næùb ËEò ÉÉ +xªé pù ªÉ ÉɺiÉÒ ÉºÉ ÉhªÉÉEò úiéé +lé ÉÉ ±ÉɪɺÉxÉ òòséò ËEò ÉÉ Ênù±É䱪ÉÉ ºÉä Éä Éqù±ÉSªÉÉ òòséò ÉÉMÉhÉÒ ËEò ÉÉ É úhéé Eò úhªééeò úiéé ié úiéúnù Eò úiéä, Eäò ɳý B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä, +lé ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ÉÉÊvÉEò úhééxéä ËEò ÉÉ ÊxÉEòɪÉÉxÉä ºlÉÉÊxÉEò ɪÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé EòÉähÉiÉɽþÒ Eò ú ɺÉÊ ÉhÉä, iééä úqù Eò úhéä, iééä ÉÉ ò Eò úhéä, iªééié äò ú òé ú Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééséä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéä ªÉÉEò úiéé ié úiéúnù Eò úiéä, B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä iéä véxé Ê ÉvÉäªÉEò +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) BJÉÉnäù Ê ÉvÉäªÉEò ½äþ, véxé Ê ÉvÉäªÉEò +ɽäþ ËEò ÉÉ xéé½þò +ºÉÉ É xé =nâù É É±ªÉÉºÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ +vªéiééséé iªéé É úò±é ÊxÉhÉÇªÉ +ÆÊiÉ É +ºÉä±É. (4) ÉiªÉäEò véxé Ê ÉvÉäªÉEò, +xéösuäônù 09 +x ɪÉä úévªéºé ÉäEòbä {ÉÉ`ö ÉhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É iéä ½þÉ É +xéösuäônù +x ɪÉä úé¹]åõ{éiéòºé, iªéésªéé +xéö ÉiÉÒEò úiéé ºÉÉnù ú Eò úhªééié ªÉä<Ç±É iéä ½þÉ, iéä véxé Ê ÉvÉäªÉEò +ɽäþ, +ºÉä ±ÉÉäEòºÉ ÉäSªÉÉ +vªéiéésªéé º ÉÉIÉ úòséä É ÉÉhÉ{ÉjÉ iªéé É ú {ÉÞ¹`öÉÆÊEòiÉ Eäò±Éä±Éä +ºÉä±É.. Ê ÉvÉäªÉEòÉºÉ +xéö ÉiÉÒ.----ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆEòbÚ xé Ê ÉvÉäªÉEò {ÉÉÊ úié ZÉɱÉä±Éä +ºÉä±É iéä ½þÉ, iéä úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÉnù ú Eäò±Éä VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéò, BEòiÉ ú +É{ÉhÉ iªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉºÉ +xéö ÉiÉÒ näùié +ɽþÉäiÉ +ºÉä ËEò ÉÉ iªééºé +xéö ÉiÉÒ näùhªééséä úéäjéúxé `äö ÉÒiÉ +ɽþÉäiÉ +ºÉä PÉÉäʹÉiÉ Eò úò±é : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, úé¹]åõ{éiéòºé +xéö ÉiÉÒEò úiéé Ê ÉvÉäªÉEò ºÉÉnù ú Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, iéä véxé Ê ÉvÉäªÉEò xéºé±ªééºé, ÉCªÉ ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú, iªéé±éé iéä Ê ÉvÉäªÉEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆEòbä ºÉÆnäù Éɺɽþ {É úié {ÉÉ`ö ÉÚxÉ Ê ÉxÉÆiÉÒ Eò úiéé ªÉä<Ç±É EòÒ, iªééæxéò iªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉSÉÉ ËEò ÉÉ iªééiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ ié úiéönùóséé äò úê ÉSÉÉ ú Eò úé ÉÉ +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉiÉ:, iééä +É{ɱªÉÉ ºÉÆnäù ÉÉiÉ VªÉÉÆSÉÒ Ê É òé úºé Eò úò±é + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉÖvÉÉ úhéé ɺiÉÖiÉ Eò úhªéésªéé <¹]õiÉäSÉÉ Ê ÉSÉÉ ú Eò úé ÉÉ +ÉÊhÉ Ê ÉvÉäªÉEò ªÉÉ É ÉÉhÉä {É úié {ÉÉ`ö ɱÉä VÉÉ<Ç±É iéä ½þÉ, ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ iªéé Ê ÉvÉäªÉEòÉ É ú iénâùxéöºéé ú äò úê ÉSÉÉ ú Eò úiéò±é +ÉÊhÉ VÉ ú iéä Ê ÉvÉäªÉEò, ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéäºé½þ ËEò ÉÉ iªééê ÉxÉÉ {ÉÖx½þÉ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä +ÉÊhÉ úé¹]åõ{éiéòºé +xéö ÉiÉÒEò úiéé ºÉÉnù ú Eäò±Éä ié ú, úé¹]åõ{éiéò iªééºé +xéö ÉiÉÒ näùhªééséä úéäjéúxé `äö ÉhÉÉ ú xéé½þò. Ê ÉkÉÒªÉ ÉÉ ÉÓ ÉvÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 2. ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé.---() úé¹]åõ{éiéò, ÉiªÉäEò Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇ ÉÉ ÉiÉ, ÉÉ úié ºÉ úeòé úséò iªéé ɹÉÉÇ{ÉÖ úiéò +ÆnùÉÊVÉiÉ VÉ ÉÉ É JÉSÉÇ ªÉÉÆSÉä, ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé ½þhÉÚxÉ ªÉÉ ÉÉMÉÉiÉ ÊxÉnæùÊ É±Éä±Éä Ê É É úhé{éjé ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆºÉ ÉÉä ú `äö ÉhªÉÉSÉÒ ªÉ ɺlÉÉ Eò úò±é. (2) ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé Ênù±É䱪ÉÉ JÉSÉÉÇSªÉÉ +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉ ÉvªÉä---- (Eò) ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié +ºÉ±Éä±ÉÉ JÉSÉÇ ½þhÉÚxÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉxÉä ÉÌhɱÉä±ÉÉ JÉSÉÇ ÉÉMÉ ÉhªÉÉEò úiéé +É É ªÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ úeò ÉÉ ; +ÉÊhÉ (JÉ) VÉÉä JÉSÉÇ ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ Eò úé ɪÉÉSÉÉ +ºÉä ɺiÉÉÊ ÉiÉ Eäò±Éä +ºÉä±É, +ºÉÉ +xªé JÉSÉÇ ÉÉMÉ ÉhªÉÉEò úiéé +É É ªÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ úeò ÉÉ, ÉäMÉ ÉäMɳ É nùéjé ÉhªÉÉiÉ ªÉäiÉÒ±É +ÉÊhÉ É½þºÉÖ±ÉÒ ±ÉäJªÉÉ É úò±é JÉSÉÇ +xªé JÉSÉÉǽÚþxÉ ÉäMɳýÉ nùéjéê ÉhªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ.

64 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉú----ºÉÆPÉ úévªé) 40 (3) {ÉÖføÒ±É JÉSÉÇ, ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié +ºÉÉ JÉSÉÇ +ºÉä±É :----- (Eò) úé¹]åõ{éiéòsªéé Ê ÉkÉ±É véò É ÉkÉä +ÉÊhÉ iªéésªéé {ÉnùɺÉÆ ÉÆvÉÒSÉÉ +xªé JÉSÉÇ ; (JÉ) úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ É ={ÉºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié É ={ÉÉvªÉIÉ ªÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ É ÉkÉä ; (MÉ) ÉÉ úié ºÉ úeòé ú VªÉÉÆSªÉÉ Éqù±É nùéªéò +ɽäþ +ºÉä, ªÉÉVÉ, EòVÉÇÊxÉ ÉÉ úhé ÊxÉvÉÒ +ÉEòÉ ú É Ê É ÉÉäSÉxÉ +ÉEòÉ ú +ÉEòÉ ú +ÉÊhÉ EòVÉÉÇSÉÒ = ÉÉ ºÉä ÉÉ É Ê É ÉÉäSÉxÉ ªÉÉÆSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÒSÉÉ +xªé JÉSÉÇ ; (PÉ) (BEò) ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉÆxÉÉ ËEò ÉÉ iªééæsªéé ÉÉ ÉiÉ té ɪÉÉSÉä ÉäiÉxÉ, ÉkÉä +ÉÊhÉ ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ, (nùéäxé) äòb ú±é xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉÆxÉÉ ËEò ÉÉ iªééæsªéé ÉÉ ÉiÉ té ɪÉÉSÉä ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ, (iéòxé) ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééié ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ IÉäjÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ +ÊvÉEòÉÊ úiéé ÉÉ{É úhéé-ªéé + ÉÉ, +lé ÉÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉÚ ÉÔ EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ [ b ÉäÊ ÉÊxÉ+xÉ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉSªÉÉ MÉ ½þxÉǺÉÇ ÉÉäÎ ½þxºÉ ÉvªÉä ] ºÉ ÉÉÊ É¹]õ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ IÉäjÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ VªÉÉxÉä +ÊvÉEòÉÊ úiéé ÉÉ{É ú±éò ½þÉäiÉÒ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉÆxÉÉ ËEò ÉÉ iªééæsªéé ÉÉ ÉiÉ té ɪÉÉSÉä ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ ; (Ró) ÉÉ úiééséé ÊxɪÉÆjÉEò É É½þÉ ±ÉäJÉÉ{É úòiéeò ªÉÉºÉ ËEò ÉÉ iªéésªéé ÉÉ ÉiÉ té ɪÉÉSÉä ÉäiÉxÉ, ÉkÉä +ÉÊhÉ ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ ; (SÉ) EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééséé ËEò ÉÉ ±É ÉÉnù xªééªééêvéeò úhééséé EòÉähÉiÉɽþÒ xªééªéêxéhéçªé, ½ÖþEÚò ÉxÉÉ ÉÉ +lé ÉÉ ÊxÉ ÉÉb É ªÉÉÆSÉÒ {ÉÚiÉÔ Eò úhªééºé +É É ªÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ úeò ÉÉ ; (Uô) VÉÉä JÉSÉÇ ªÉÉ É ÉÉhÉä ÉÉÊ úié +ºÉ±ªÉÉSÉä ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú +lé ÉÉ ºÉƺÉnäùxÉä EòɪÉtÉuùÉ äú PÉÉäʹÉiÉ Eäò±Éä +ºÉä±É +ºÉÉ +xªé EòÉähÉiÉɽþÒ JÉSÉÇ. 3. +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉ ÉÉ ÉiÉ ºÉƺÉnäùiÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ.----() +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉÆ{ÉèEòÒ VÉä ÉføÉ ÉÉMÉ, ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié +ºÉ±É䱪ÉÉ JÉSÉÉÇ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉä±É iéä ÉføÉ ÉÉMÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiÉÉºÉ ]õéeò±éé VÉÉhÉÉ ú xéé½þò, {ÉhÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ VªÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÉ É úò±é SÉSÉæºÉ ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É EòÉähÉiÉÒ½þÒ MÉÉä¹]õ ÉÊiÉ ÉÆvÉ Eò úhéé úò +ɽäþ, +ºÉÉ ÊiÉSÉÉ +x ɪÉÉlÉÇ ±ÉÉ É±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) =CiÉ +ÆnùÉVÉ{ÉjÉEòÆÉ{ÉèEòÒ VÉä ÉføÉ ÉÉMÉ +xªé JÉSÉÉÇ ÉÒ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ +ºÉä±É iéä ÉføÉ ÉÉMÉ, +xéönùéxééléç ÉÉMÉhªÉÉÆSªÉÉ ü{ééxéä ±ÉÉäEòºÉ Éä±ÉÉ ºÉÉnù ú Eäò±ÉÉ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäºÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉhÉÒºÉ +xéö ÉiÉÒ näùhªééséé ËEò ÉÉ +xéö ÉiÉÒ xééeòé úhªééséé ËEò ÉÉ iéòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉ úeò ÉäiÉ Eò{ÉÉiÉ Eò üxé iªéé ÉÉMÉhÉÒºÉ +xéö ÉiÉÒ näùhªééséé +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É. (3) EòÉähÉiÉÒ½þÒ +xéönùéxééléç ÉÉMÉhÉÒ úé¹]åõ{éiéòséò Ê É òé úºé +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 4. Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Ê ÉvÉäªÉEäò.----() ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä, +xéösuäônù 3 +x ɪÉä +xéönùéxéä ÉÆVÉÚ ú Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, ½þÉä<Ç±É ÊiÉiÉCªÉÉ ±É ÉEò ú,----- (Eò) ±ÉÉäEòºÉ ÉäxÉä ªÉÉ É ÉÉhÉä ÉÆVÉÚ ú Eäò±Éä±ÉÒ +xéönùéxéä ; +ÉÊhÉ (JÉ) ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié +ºÉ±Éä±ÉÉ, {ÉhÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ºÉƺÉnäùºÉ ÉÉä ú +MÉÉänù ú `äö ɱÉ䱪ÉÉ Ê É É úhé{éjééié nùéjé ɱÉ䱪ÉÉ JÉSÉÉǽÚþxÉ VÉÉä +ÊvÉEò +ºÉhÉÉ ú xéé½þò +ºÉÉ JÉSÉÇ, ÉÉMÉ ÉhªÉɺÉÉ`öÒ +É É ªÉEò +ºÉ±É䱪ÉÉ ºÉ ÉÇ {Éè ÉÉÆSÉä ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Eò úhªééséò ié úiéúnù Eò úhªééºéé`öò BEò Ê ÉvÉäªÉEò ɺiÉÖiÉ Eäò±Éä VÉÉ<DZÉ. (2) VªÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéäsªéé {ÉÊ úhéé ÉÒ ªÉÉ É ÉÉhÉä ÉÆVÉÚ ú Eò úhªééié +ɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +xéönùéxééséò úceò É Eò ÉÒ+ÊvÉEò ½þÉä<Ç±É ËEò ÉÉ iªééæsªéé {ÉÚ ÉÉæÊqù¹]õÉiÉ äò ú òé ú ½þÉä<Ç±É ËEò ÉÉ ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒ É ú ÉÉÊ úié Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ JÉSÉÉÇSÉÒ úceò É Eò ÉÒ+ÊvÉEò ½þÉä<Ç±É + ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ºÉÖvÉÉ úhéé, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éäeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉvÉäªÉEòɱÉÉ ÉºiÉÉÊ ÉiÉ Eäò±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ ªÉÉ. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (ºÉÉiÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 956 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 29 É +xéöºéúséò ªÉÉÆuùÉ äú {Éʽþ±ªÉÉ +xéöºéúséòséé ÉÉMÉ Eò ªÉÉiÉ =±±ÉäÊJɱÉ䱪ÉÉ BJÉÉtÉ úévªéésªéé iéiºlééxéò +ºÉ±É䱪ÉÉ ÉÉÆiÉÉiÉ ªÉÉBä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ. BSÉ

65 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) 4 JÉÆb Éx ɪÉä BJÉÉnùÒ ºÉÖvÉÉ úhéé +OÉÉÁ +ɽäþ ËEò ÉÉ EòºÉä ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, +vªéiéºlééxéò +ºÉhÉÉ-ªÉÉ ªÉCiÉÒSÉÉ ÊxÉhÉÇªÉ +ÆÊiÉ É +ºÉä±É. (3) +xéösuäônù 5 É 6 ªÉÉÆSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, ªÉÉ +xéösuäônùésªéé ié úiéönùósªéé +xéöºéé ú {ÉÉÊ úié ZÉɱÉ䱪ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Eäò±Éä +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé, ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ EòÉähÉiÉɽþÒ {ÉèºÉÉ EòÉfø±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 5. {ÉÚ úeò, +ÊiÉÊ úcié ËEò ÉÉ +ÊvÉEò +xéönùéxéä. () VÉ ú,---- (Eò) +xéösuäônù 4 SªÉÉ ié úiéönùósªéé +xéöºéé ú Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉuùÉ äú, SÉɱÉÚ Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇiÉ BJÉÉtÉ Ê ÉÊ É¹]õ ºÉä ÉäEò úiéé JÉSÉÇ Eò úé ɪÉÉSÉÒ ½þhÉÚxÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eäò±Éä±ÉÒ úceò É, iªéé ɹÉÉÇSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEò iéé +{ÉÖ úò +ºÉ±ªÉÉSÉä +Éfø³ÚýxÉ +ɱÉä ié ú, +lé ÉÉ SÉɱÉÚ Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇSªÉÉ ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjééié {ÉÚ ÉÇEòα{ÉiÉ xéºé±é䱪éé BJÉÉtÉ xé ÉÒxÉ ºÉä ÉäEò úiéé {ÉÚ úeò ËEò ÉÉ +ÊiÉÊ úcié JÉSÉÉÇSÉÒ iªéé ɹÉÉÇiÉ MÉ úvé =nâù É É±ÉÒ +ºÉä±É ié ú, ËEò ÉÉ (JÉ) BJÉÉtÉ Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇiÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉä Éä É ú iªéé ºÉä ÉäEò úiéé É iªéé ɹÉÉǺÉÉ`öÒ ÉÆVÉÚ ú Eäò±É䱪ÉÉ úeò Éä½ÚþxÉ EòɽþÒ +ÊvÉùEò {ÉèºÉÉ JÉSÉÇ ZÉɱÉÉ +ºÉä±É ié ú, úé¹]åõ{éiéò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆºÉ ÉÉä ú iªéé JÉSÉÉÇSÉÒ +ÆnùÉÊVÉiÉ úceò É nù ÉÇÊ ÉhÉÉ äú nöùºé äú Ê É É úhé{éjé `äö ÉhªÉÉSÉÒ ªÉ ɺlÉÉ Eò úò±é, ËEò ÉÉ ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, + ÉÉ +ÊvÉEò úeò ÉäSÉÒ ÉÉMÉhÉÒ ±ÉÉäEòºÉ Éä{ÉÖfäø ºÉÉnù ú Eò úhªééséò ªÉ ɺlÉÉ Eò úò±é. (2) +xéösuäônù 2, 3 É 4 ªÉÉÆSªÉÉ ié úiéönùò, ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjé É iªééié xé ÉÚnù Eäò±Éä±ÉÉ JÉSÉÇ ËEò ÉÉ +xéönùéxééléç ÉÉMÉhÉÒ +ÉÊhÉ +ºÉÉ JÉSÉÇ ËEò ÉÉ +xéönùéxé ÉÉMÉ ÉhªÉÉEò úiéé ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÒ±É {Éè ÉÉÆSÉä Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhªééºéé`öò Eò úé ɪÉÉSªÉÉ EòɪÉtÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ VÉ ÉÉ É ÉÉ ÉÒ +ɽäþiÉ, ié ÉÉSÉ iªéé, ={É úéäcié +ºÉä EòÉähÉiÉä½þÒ Ê É É úhé{éjé +ÉÊhÉ JÉSÉÇ ËEò ÉÉ ÉÉMÉhÉÒ ªÉÉÆSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ +ÉÊhÉ +ºÉÉ JÉSÉÇ ËEò ÉÉ + ÉÉ ÉÉMÉhÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ +xéönùéxé ÉÉMÉ ÉhªÉÉEò úiéé ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÒ±É {Éè ÉÉÆSÉä Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhªééºéé`öò Eò úé ɪÉÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiɽþÒ É ÉÉ ÉÒ +ºÉiÉÒ±É. 6. ±ÉäJÉÉxÉÖnùÉxÉä, ÉiªÉªÉÉxÉÖnùÉxÉä É +{É ÉÉnùÉi ÉEò +xéönùéxéä.----() ªÉÉ ÉEò úhéésªéé {ÉÚ ÉÇMÉÉ ÉÒ ié úiéönùó ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, ±ÉÉäEòºÉ Éä±ÉÉú,---- (Eò) EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇSªÉÉ BJÉÉtÉ ÉÉMÉɺÉÉ`öÒ +ÆnùÉÊVɱÉ䱪ÉÉ JÉSÉÉÇ ÉÉ ÉiÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +xéönùéxéé É úò±é ÉiÉnùÉxÉÉEò úiéé, +xéösuäônù 3 ÉvªÉä Ê ÉʽþiÉ Eäò±Éä±ÉÒ ÉÊGòªÉÉ {ÉÚhÉÇ ½þÉä>ðxÉ iªéé JÉSÉÉÇSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ +xéösuäônù 4 SªÉÉ ié úiéönùósªéé +xéöºéé ú EòɪÉnùÉ {ÉÉÊ úié ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ, +ºÉä EòÉähÉiÉä½þÒ +xéönùéxé +ÉMÉÉ>ð näùhªééséé ; (JÉ) ÉÉ úiéésªéé ºÉÉvÉxɺÉÆ{ÉkÉÒiÉÚxÉ {ÉÖ úò Eò úé ɪÉÉSÉÒ BJÉÉnùÒ ÉÉMÉhÉÒ, iªéé ºÉä ÉäSÉÉ ªÉÉ{É ËEò ÉÉ ÊiÉSÉä +ÊxÉÎ SÉiÉ º É ü{é ªÉÉ ÉÖ³äý ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjééié ºÉÉvÉÉ úhéié: Ênù±ªÉÉ VÉÉhÉÉ-ªÉÉ ié{éê ɱÉÉƺɽþ xé ÉÚnù Eò úiéé ªÉäiÉ xéºéä±é iéä ½þÉ, + ÉÒ +xé{éäêiéié ÉÉMÉhÉÒ {ÉÖ úò Eò úhªééeò úiéé +xéönùéxé näùhªééséé ; (MÉ) VÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉkÉÒªÉ É¹ÉÉÇSªÉÉ SÉɱÉÚ ºÉä ÉäSÉÉ ÉÉMÉ ½þÉäiÉ xéé½þò +ºÉä +{É ÉÉnùÉi ÉEò +xéönùéxé näùhªééséé, +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É +ÉÊhÉ VªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉÆEò úiéé =CiÉ +xéönùéxéä Ênù±ÉÒ +ºÉiÉÒ±É iªééæeò úiéé ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ {ÉèºÉä EòÉføhÉä EòɪÉtÉuùÉ äú ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhªééséé ºÉƺÉnäù±ÉÉ +ÊvÉEòÉ ú +ºÉä±É. (2) +xéösuäônù 3 É 4 ªÉÉÆSªÉÉ ié úiéönùò VÉ ÉÉ iªéé ÉÉ̹ÉEò Ê ÉkÉÒªÉ Ê É É úhé{éjééié xé ÉÚnù Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ JÉSÉÉǺÉÆ ÉÆvÉÒ +xéönùéxé näùhªéésªéé +ÉÊhÉ +ºÉÉ JÉSÉÇ ÉÉMÉ ÉhªÉÉEò úiéé ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÒ±É {Éè ÉÉÆSÉä Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ ÉÉÊvÉEÞòiÉ Eò úhªééºéé`öò Eò úé ɪÉÉSªÉÉ EòɪÉtÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ É ÉÉ ÉÒ +ɽäþiÉ, ié ÉÉSÉ iªéé JÉÆb () +x ɪÉä EòÉähÉiÉä½þÒ +xéönùéxé näùhªéésªéé +ÉÊhÉ iªéé JÉÆb Éx ɪÉä Eò úé ɪÉÉSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ É ÉÉ ÉÒ +ºÉiÉÒ±É. 7. Ê ÉkÉÒªÉ Ê ÉvÉäªÉEòÉƺÉÆ ÉÆvÉÒ Ê É Éä¹É ié úiéönùò.----()+xéösuäônù 0 SÉÉ JÉÆb () SÉä ={ÉJÉÆb (Eò) iéä (SÉ) ªÉÉÆiÉ Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eäò±É䱪ÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÓEòÊ úiéé ié úiéúnù Eò úhéé äú Ê ÉvÉäªÉEò ËEò ÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéé, úé¹]åõ{éiéòséò Ê É òé úºé +ºÉ±ªÉÉJÉä úòvé ɺiÉÖiÉ Eäò±ÉÒ ËEò ÉÉ ÉÉÆb ±ÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò +ÉÊhÉ + ÉÒ ié úiéúnù Eò úhéé äú Ê ÉvÉäªÉEò úévªéºé ÉäiÉ ÉºiÉÖiÉ Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : BSÉ

66 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, EòÉähÉiªÉɽþÒ Eò úéié Eò{ÉÉiÉ Eò úhéä ËEò ÉÉ iééä úqù Eò úhéä ªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ié úiéúnù Eò úhéé úò ºÉÖvÉÉ úhéé ÉÉÆb hªééeò úiéé ªÉÉ JÉÆb Éx ɪÉä EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê É òé ú ÉÓSÉÒ +É É ªÉEòiÉÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. (2) BJÉÉnäù Ê ÉvÉäªÉEò +lé ÉÉ ºÉÖvÉÉ úhéé ½þÒ, næùb ËEò ÉÉ +xªé pù ªÉ ÉɺiÉÒ ÉºÉ ÉhªÉÉEò úiéé, +lé ÉÉ ±ÉɪɺÉxÉ òò ËEò ÉÉ Ênù±É䱪ÉÉ ºÉä ÉÉÆ Éqù±ÉSÉÒ òò ªÉÉÆSÉÒ ÉÉMÉhÉÒ ËEò ÉÉ É úhéé ªÉÉEò úiéé ié úiéúnù Eò úiéä, Eäò ɳý B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä, +lé ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºlÉÉÊxÉEò ÉÉÊvÉEò úhééxéä ËEò ÉÉ ÊxÉEòɪÉÉxÉä ºlÉÉÊxÉEò ɪÉÉäVÉxÉÉÆEòÊ úiéé EòÉähÉiÉɽþÒ Eò ú ɺÉÊ ÉhÉä, iééä úqù Eò úhéä, iééä ÉÉ ò Eò úhéä, iªééié äò ú òé ú Eò úhéä ËEò ÉÉ iªééséä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhéä ªÉÉEò úiéé ié úiéúnù Eò úiéä, Eäò ɳý B Éfø ÉSÉ EòÉ úhééxéä, iéò {ÉÚ ÉÉæCiÉÉÆ{ÉèEòÒ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉ ÉÒEò úiéé ié úiéúnù Eò úié +ºÉ±ªÉÉSÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (3) VÉä Ê ÉvÉäªÉEò +ÊvÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eäò±ªÉÉºÉ +ÉÊhÉ +Æ É±ÉÉiÉ +ÉhɱªÉÉºÉ ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ JÉSÉÇ Eò úé ÉÉ ±ÉÉMÉä±É iéä Ê ÉvÉäªÉEò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéä½þéå{éèeòò EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbÚ xé, iéä Ê ÉSÉÉ úéié PÉähªÉɺÉÉ`öÒ úé¹]åõ{éiéòxéä iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ Ê É òé úºé Eäò±Éä±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉÊ É ÉɪÉ, {ÉÉÊ úié Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. ºÉ ÉǺÉÉvÉÉ úhé EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ 8. EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä ÊxÉªÉ É. () ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉºÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, +É{ɱÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ +ÉÊhÉ +É{ɱÉä EòÉ ÉEòÉVÉ SÉɱÉÊ ÉhÉä ªÉÉÆSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhªééeò úiéé ÊxÉªÉ É Eò úiéé ªÉäiÉÒ±É. (2) JÉÆb () +x ɪÉä ÊxÉªÉ É Eäò±Éä VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉSªÉÉ ±ÉMÉiÉ{ÉÚ ÉÔ b ÉäÊ ÉÊxÉ+xÉ +Éì ò <ÆÊb ªÉÉSªÉÉ ±ÉäÊVɺ±ÉäSÉõ ú ÉÉ ÉiÉ +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉ±Éä±Éä EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä ÊxÉªÉ É É ºlÉɪÉÒ +Énäù É ½äþ, úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ, ËEò ÉÉ ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié iªééié VÉä äò ú Énù±É É +xéöeúò±éxéä Eò úò±é iªéé äò ú Énù±ÉÉÆºÉ É +xéöeúò±éxééæºé +véòxé úé½úþxé ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ É ÉÉ ÉÒ +ºÉiÉÒ±É. (3) úé¹]åõ{éiéò±éé, úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ +ÉÊhÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié ªÉÉÆSªÉÉ ÉÒ Ê ÉSÉÉ úê ÉÊxÉ ÉªÉ Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒ, +ÉÊhÉ iªééæsªéé ÉvÉÒ±É {É úº{é ú ºÉÆ{ÉEÇò ªÉÉ ÉÉ ÉiÉSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒºÉÆ ÉÆvÉÒ ÊxÉªÉ É Eò úiéé ªÉäiÉÒ±É. (4) nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆSªÉÉ ºÉƪÉÖCiÉ Éè`öEòÒºÉ, ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié, ËEò ÉÉ iªéésªéé +xéö{éîºléiéòié JÉÆb (3) +x ɪÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ, ÊxÉªÉ ÉÉÆuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç±É + ÉÒ ªÉCiÉÒ, +vªéiéºlééxéò úé½þò±é. 9. Ê ÉkÉÒªÉ EòÉ ÉEòÉVÉɺÉÆ ÉÆvÉÒ ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ. ºÉƺÉnäùºÉ, Ê ÉkÉÒªÉ EòÉ ÉEòÉVÉ Éä³äý É ú {ÉÚhÉÇ ½þÉ Éä ªÉɺÉÉ`öÒ, EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉkÉÒªÉ ÉÉ ÉÒSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ, ËEò ÉÉ ÉÉ úiéésªéé BEòÊjÉiÉ ÊxÉvÉÒiÉÚxÉ {Éè ÉÉÆSÉä Ê ÉÊxɪÉÉäVÉxÉ Eò úhªééºéé`öò +ÉhɱÉ䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ Ê ÉvÉäªÉEòÉSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉSÉÒ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒ +ÉÊhÉ iªééiéò±é EòÉ ÉEòÉVÉÉSÉä SÉɱÉxÉ ªÉÉÆSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úiéé ªÉä<Ç±É +ÉÊhÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɪÉtÉSÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù, +xéösuäônù 8 SªÉÉ JÉÆb () +x ɪÉä ºÉƺÉnäùSªÉÉ BJÉÉtÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÊxÉªÉ ÉÉ ÉÒ ËEò ÉÉ iªéé +xéösuäônùésªéé JÉÆb (2) +x ɪÉä ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉÆ ÉÆvÉÉiÉ É ÉÉ ÉÒ +ºÉ±É䱪ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÊxÉªÉ ÉÉ ÉÒ ËEò ÉÉ ºlÉɪÉÒ +Énäù ÉÉ ÉÒ, Ê ÉºÉÆMÉiÉ +ºÉä±É ié ú É iéä Éfø É ÉªÉÉÇnäù{ɪÉÈiÉ, + ÉÒ ié úiéúnù +Ê É ÉÉ ÉÒ `ö äú±é. 20. ºÉƺÉnäùiÉ ÉÉ{É úé ɪÉÉSÉÒ ÉɹÉÉ. () ÉÉMÉ ºÉiÉ úé ÉvªÉä EòɽþÒ½þÒ +ºÉ±Éä ié úò, ÉÉjÉ +xéösuäônù 348 SªÉÉ ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé ºÉƺÉnäùiÉÒ±É EòÉ ÉEòÉVÉ Ë½þnùÒiÉÚxÉ ËEò ÉÉ <ÆOÉVÉÒiÉÚxÉ SÉÉ±É ÉhªÉÉiÉ ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ªÉlÉÉκlÉÊiÉ, úévªéºé ÉäSÉÉ ºÉ ÉÉ{ÉiÉÒ ËEò ÉÉ ±ÉÉäEòºÉ ÉäSÉÉ +vªéié, ËEò ÉÉ iªéé xééiªééxéä EòɪÉÇ Eò úhéé úò ªÉCiÉÒ, VªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ºÉnùºªÉÉºÉ Ë½þnùÒiÉÚxÉ ËEò ÉÉ <ÆOÉVÉÒiÉÚxÉ +É{ɱÉä Ê ÉSÉÉ ú xéò]õ{éhéä ªÉCiÉ Eò úiéé ªÉäiÉ xéºéiéò±é iªéé±éé +É{ɱªÉÉ ÉÉiÉÞ ÉɹÉäiÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þɱÉÉ ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ ÉɹÉhÉ Eò úhªééséò +xéöyéé näù>ð ÉEäò±É. (2) ºÉƺÉnäùxÉä EòɪÉtÉuùÉ äú +xªéléé ié úiéúnù Eäò±ÉÒ xéé½þò ié ú, ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉɺÉÚxÉ {ÉÆvÉ úé ɹÉÉÈSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ɱªÉÉxÉÆiÉ ú ½þÉ +xéösuäônù, iªééiéò±é ËEò ÉÉ <ÆOÉVÉÒiÉÚxÉ ½äþ É nù VÉhÉÚ EòɽþÒ MÉɳý±Éä±Éä +ºÉÉ ÉäiÉ iªéé É ÉÉhÉä É ÉÉ ÉÒ ½þÉä<DZÉ. 2. ºÉƺÉnäùiÉÒ±É SÉSÉæ É ú ÊxÉ ÉÈvÉ. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ËEò ÉÉ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéévéò ÉÉxÉä +É{ɱÉÒ EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb iééxéé Eäò±É䱪ÉÉ ÉiÉÇhÉÖEòÒ ÉÉ ÉiÉ, ªÉÉiÉ ªÉÉ{ÉÖfäø ié úiéúnù Eäò±ªÉÉxÉÖºÉÉ ú, iªéé xªééªéévéò ÉÉºÉ {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééséò Ê ÉxÉÆiÉÒ Eò úhéé äú ºÉ ÉÉ ÉänùxÉ úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÉnù ú Eò úhªééséé ɺiÉÉ É +ɱªÉÉÊ É ÉɪÉ, ºÉƺÉnäùiÉ EòÉähÉiÉÒ½þÒ SÉSÉÉÇ Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò. 42

67 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) xªééªéé±éªééæxéò ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉÉ ÉÉ ÉiÉ SÉÉèEò ÉÒ xé Eò úhéä. () EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒiÉ BJÉÉnùÒ iélééeòêléié ÊxÉªÉ É ÉÉÁ MÉÉä¹]õ PÉb ±ÉÒ +ɽäþ ªÉÉ EòÉ úhéé É üxé ºÉƺÉnäùiÉÒ±É EòÉähÉiªÉɽþÒ EòÉ ÉEòÉVÉÉSÉÒ Ê ÉÊvÉOÉÉÁiÉÉ É xééº{énù Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò. (2) ºÉƺÉnäù ÉvÉÒ±É EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä ËEò ÉÉ EòÉ ÉEòÉVÉ SÉÉ±É ÉhªÉÉSÉä Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò úhªééséä +lé ÉÉ ºÉƺÉnäùiÉ ºÉÖ ªÉ ɺlÉÉ úéjéhªééséä +ÊvÉEòÉ ú ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iénâùx ɪÉä VªÉÉSªÉÉ `öéªéò ÊxÉʽþiÉ Eò úhªééié +ɱÉä +ɽäþiÉ + ÉÉ, ºÉƺÉnäùSªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ +ÊvÉEòÉ-ªÉÉxÉä ËEò ÉÉ ºÉnùºªÉÉxÉä iªéé +ÊvÉEòÉ úéæsªéé Eäò±É䱪ÉÉ ÉÉ{É úé ÉÉ ÉiÉ, iééä EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªéésªéé +ÊvÉEòÉÊ úiéäºé +véòxé +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. ÉEò úhé iéòxé-- úé¹]åõ{éiéòséä ÉèvÉÉÊxÉEò +ÊvÉEòÉ ú 23. ºÉƺÉnäùSªÉÉ Ê É úé ÉEòɳýÉiÉ +vªéénäù É ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eò úhªééséé úé¹]åõ{éiéòséé +ÊvÉEòÉ ú. () ºÉƺÉnäùSÉÒ nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½äþ ºÉjÉɺÉÒxÉ +ºÉiÉÒ±É iªéé ªÉÊiÉÊ úcié EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ, úé¹]åõ{éiéòxéä iééieòé³ý EòÉ ú ÉÉ<Ç Eò úhéä VÉÒ ÉÖ³äý +É É ªÉEò ½þÉ Éä + ÉÒ {ÉÊ úîºléiéò +κiÉi ÉÉiÉ +ºÉ±ªÉÉ Éqù±É úé¹]åõ{éiéòséò JÉÉjÉÒ {É]õ±ªÉɺÉ, iªéé±éé, iªéé {ÉÊ úîºléiéòxéöºéé ú +É É ªÉEòú ÉÉ]õiÉÒ±É +ºÉä +vªéénäù É ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eò úiéé ªÉäiÉÒ±É. (2) ªÉÉ +xéösuäônùé+x ɪÉä ÉJªÉÉÊ{ÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ +vªéénäù ÉÉSÉä É±É É É ÉÉ É, ºÉƺÉnäùSªÉÉ +ÊvÉÊxÉªÉ ÉÉ É ÉÉhÉäSÉ +ºÉä±É, {ÉhÉ +ºÉÉ ÉiªÉäEò +vªéénäù É----- (Eò) ºÉƺÉnäùSªÉÉ nùéäx½þé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆ{ÉÖfäø `äö ɱÉÉ VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ ºÉƺÉnäùSÉÒ {ÉÖx½þÉ ºÉ ÉÉ É ú±ªéé{ééºéúxé ºÉ½þÉ +É`ö Ébä ºÉÆ{ÉiÉÉSÉ, +lé ÉÉ, iééä EòɱÉÉ ÉvÉÒ ºÉÆ{ÉhªÉÉ{ÉÚ ÉÔ iééä + ÉÉxªÉ Eò úhéé äú `ö úé É nùéäx½þò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÒ {ÉÉÊ úié Eäò±Éä ié ú, iªéé{éèeòò nöùºé úé `ö úé É {ÉÉÊ úié ½þÉäiÉÉSÉ, iééä +vªéénäù É +Æ É±ÉÉiÉ +ºÉhªÉÉSÉä ÉÆnù ½þÉä<Ç±É ; (JÉ) úé¹]åõ{éiéòºé EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ ÉÉMÉä PÉäiÉÉ ªÉä<DZÉ. º{ɹ]õÒEò úhé. VÉä ½þÉ ºÉƺÉnäùSªÉÉ ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉÆxÉÉ {ÉÖx½þÉ ºÉ ÉÉ É ú ÉhªÉɺÉÉ`öÒ ÉäMÉ ÉäMɲªÉÉ ÊnùxÉÉÆEòÉÆxÉÉ +Ê ÉÊxÉ ÉÆÊjÉiÉ Eäò±Éä±Éä +ºÉä±É iéä ½þÉ, ªÉÉ JÉÆb ÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, ºÉ½þÉ +É`ö Éb ÉÆSÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ iªééæ{éèeòò xéæié úsªéé ÊnùxÉÉÆEòÉ{ÉɺÉÚxÉ ÉÉäVÉhªÉÉiÉ ªÉä<DZÉ. (3) ºÉƺÉnù ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉ+x ɪÉä VÉÒ ié úiéúnù +ÊvÉÊxɪÉÊ ÉiÉ Eò úhªééºé ºÉIÉ É xéé½þò, + ÉÒ EòÉähÉiÉÒ½þÒ ié úiéúnù ªÉÉ +xéösuäônùé+x ɪÉä +vªéénäù ÉÉuùÉ äú Eò úhªééié +ɱÉÒ ié ú +ÉÊhÉ iéä Éfø É ÉªÉÉÇnäù{ɪÉÈiÉ, iééä +vªéénäù É ÉÚxªÉ ÉiÉ ½þÉä<DZÉ. * * * * * * * ÉEò úhé SÉÉ ú--ºéæpé xªééªéªéæjéhéé 24. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé ºlÉÉ{ÉxÉ Eò úhéä +ÉÊhÉ PÉÊ]õiÉ Eò úhéä. () ÉÉ úiééséé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ +ÉÊhÉ ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú +ÊvÉEò ºÉÆJªÉÉ Ê ÉʽþiÉ Eò úò{éªéèié VÉɺiÉÒiÉ VÉɺiÉ 2 ºÉÉiÉ <iéeäò +xªé xªééªéévéò É Ê É³ÚýxÉ ÉxɱÉä±Éä ÉÉ úiééséä BEò ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé +ºÉä±É. (2) úé¹]åõ{éiéò ½þÉ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé +ÉÊhÉ úévªééiéò±é =SSÉ xªééªéé±éªéä ªÉÉÆiÉÒ±É xªééªéévéò ÉÉÆ{ÉèEòÒ, iªéé±éé iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ VªÉÉÆSªÉÉ ÉÒ Ê ÉSÉÉ úê ÉÊxÉ ÉªÉ Eò úhéä +É É ªÉEò ÉÉ]äõ±É, + ÉÉ xªééªéévéò ÉÉÆ ÉÒ Ê ÉSÉÉ úê ÉÊxÉ ÉªÉ Eäò±ªÉÉxÉÆiÉ ú, º ÉiÉ:SªÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ É º É ÉÖpùÉÆÊEòiÉ +ÊvÉ{ÉjÉÉuùÉ äú ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ÉiªÉäEò xªééªéévéò ÉÉºÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eò úò±é +ÉÊhÉ iééä xªééªéévéò É {Éɺɹ]õ ɹÉæ ɪÉÉSÉÉ ½þÉä<Ç{ɪÉÈiÉ {Énù véé úhé Eò úò±é : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ½ÚþxÉ +xªé xªééªéévéò ÉÉSªÉÉ ÊxɪÉÖCiÉÒSªÉÉ ÉÉ ÉiÉÒiÉ, ÉÉ úiéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ ÉÒ xéä½þ ÉÒSÉ Ê ÉSÉÉ Ê ÉÊxÉ ÉªÉ Eò úhªééié ªÉä<Ç±É : {É ÆúiÉÖ +ÉhÉJÉÒ +ºÉä EòÒ,----- (Eò) xªééªéévéò É, úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÆ ÉÉävÉÚxÉ +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSÉÉ º ÉiÉ:SªÉÉ ºÉ½þÒÊxÉ ÉÒ ±ÉäJÉÒ úévéòxéé ÉÉ näù>ð ÉEäò±É ; ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (+b ÊiɺÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé)+êvéêxéªé É, 975 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±Éä±ÉÉ JÉÆb (4) ½þÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉ ÉäSÉÉʳýºÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 978 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 6 uùé äú MÉɳý±ÉÉ (20 VÉÚxÉ 979 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 2 +ÉiÉÉ iéòºé ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé (xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ºÉÆJªÉÉ) ºÉÖvÉÉ úhéé +ÊvÉÊxÉªÉ É, 2008 (2009 SÉÉ ) ªÉÉSÉä Eò±É É 2 {ɽþÉ.

68 VÉÉ<DZÉ.] ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) (JÉ) xªééªéévéò ÉɺÉ, iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé JÉÆb (4) ÉvªÉä ié úiéúnù Eäò±É䱪ÉÉ úòiéòxéä núù ú Eò úiéé ªÉä<DZÉ. [(2Eò) ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉä ɪÉ, ºÉƺÉnù EòɪÉtÉuùÉ äú ié úiéúnù Eò úò±é + ÉÉ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉEòbÚ xé +ÉÊhÉ + ÉÉ úòiéòxéä ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eäò±Éä (3) BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ, ÉÉ úiéòªé xééméê úeò, +ÉÊhÉ (Eò) BJÉÉtÉ =SSÉ xªééªéé±éªééséò +lé ÉÉ + ÉÉ nùéäxé ËEò ÉÉ +ÊvÉEò xªééªéé±éªééæséò ÊxÉnùÉxÉ ºÉ±ÉMÉ {ÉÉSÉ É¹Éæ xªééªéévéò É ; ËEò ÉÉ (JÉ) BJÉÉtÉ =SSÉ xªééªéé±éªééséé +lé ÉÉ + ÉÉ nùéäxé ËEò ÉÉ +ÊvÉEò xªééªéé±éªééséé ÊxÉnùÉxÉ ºÉ±ÉMÉ nù½þé ɹÉæ +ÊvÉ ÉCiÉÉ ; ËEò ÉÉ (MÉ) úé¹]åõ{éiéòsªéé ÉiÉä Ê ÉJªÉÉiÉ Ê ÉÊvÉ ÉäkÉÉ, +ºÉ±ªÉÉÊ É ÉÉªÉ ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséé xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉÒºÉ {ÉÉjÉ +ºÉhÉÉ ú xéé½þò. º{ɹ]õÒEò úhé BEò. ªÉÉ JÉÆb ÉiÉÒ±É =SSÉ xªééªéé±éªé ªÉÉSÉÉ +léç, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjéésªéé EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉMÉÉiÉ VÉÒ +ÊvÉEòÉÊ úiéé ÉÉ{É úòié +ɽäþ +lé ÉÉ ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉSªÉÉ ÉÉ Æú ÉÉ{ÉÚ ÉÔ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɳýÒ ÉÉ{É ié ½þÉäiÉä +ºÉä =SSÉ xªééªéé±éªé, +ºÉÉ +ɽäþ. º{ɹ]õÒEò úhé nùéäxé. ªÉÉ JÉÆb ÉSªÉÉ ÉªÉÉäVÉxÉÉlÉÇ, BJÉÉnùÒ ªÉCiÉÒ ÊVÉiÉCªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒºÉÉ`öÒ +ÊvÉ ÉCiÉÉ +ºÉä±É iééä EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉÉäVÉiÉÉxÉÉ, iéò ªÉCiÉÒ +ÊvÉ ÉCiÉÉ ZÉɱªÉÉxÉÆiÉ ú ÊiÉxÉä VªÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ EòɱÉÉ ÉvÉÒ ÉvªÉä ÊVɱ½þÉ xªééªéévéò ÉÉSªÉÉ {ÉnùɽÚþxÉ EòÊxɹ`ö xéºé±éä±éä xªééêªéeò +ÊvÉEòÉ ú{énù véé úhé Eäò±Éä±Éä +ºÉä±É, iééä EòɱÉÉ ÉvÉÒ iªééié ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ VÉÉ<DZÉ. (4) ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉɺÉ, ÉÉ ÉÒiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ MÉè ú ÉiÉÇhÉÚEò ËEò ÉÉ +IÉ ÉiÉÉ ªÉÉ EòÉ úhééºié É iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eò úhªééºéé`öò, ºÉƺÉnäùSªÉÉ ÉiªÉäEò ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉEòbÚ xé, iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É BEÚòhÉ ºÉnùºªÉ-ºÉÆJªÉäSªÉÉ É½Öþ ÉiÉÉSÉÉ +ÉÊhÉ iªéé ºÉ ÉÉMÉÞ½þÉiÉÒ±É ={ÉκlÉiÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ +ÉÊhÉ ÉiÉnùÉxÉ Eò úhéé-ªéé ºÉnùºªÉÉÆSªÉÉ nùéäxé-iéþiéòªééæ ÉɽÚþxÉ Eò ÉÒ xéé½þò <iécªéé ɽÖþ ÉiÉÉSÉÉ {ÉÉË`ö ÉÉ +ºÉhÉÉ äú ºÉ ÉÉ ÉänùxÉ iªéésé ºÉjÉÉiÉ úé¹]åõ{éiéòºé ºÉÉnù ú Eò úhªééié +ɱªÉÉxÉÆiÉ ú, úé¹]åõ{éiéòxéä +Énäù É Ênù±ªÉÉJÉä úòvé, iªéésªéé {ÉnùÉ É üxé núù ú Eäò±Éä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. (5) ºÉƺÉnù, JÉÆb (4) +x ɪÉä ºÉ ÉÉ ÉänùxÉ ºÉÉnù ú Eò úhéä +ÉÊhÉ BJÉÉtÉ xªééªéévéò ÉÉSÉÒ MÉè ú ÉiÉÇhÉÚEò ËEò ÉÉ +IÉ ÉiÉÉ ªÉÉÆSÉä +x Éä¹ÉhÉ +ÉÊhÉ ÉÉÊ ÉiÉÒ ªÉɺÉÆ ÉÆvÉÒSªÉÉ EòɪÉÇ{ÉrùiÉÒSÉä EòɪÉtÉuùÉ äú Ê ÉÊxÉªÉ ÉxÉ Eò ü ÉEäò±É. (6) ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉ ZÉɱÉä±ÉÒ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ, +É{ɱÉä {Énù OɽþhÉ Eò úhªéé{éú ÉÔ, úé¹]åõ{éiéòºé ÉÉä ú, +lé ÉÉ iªééxéä ªÉÉ ÉÉ ÉiÉ ÊxɪÉÖCiÉ Eäò±É䱪ÉÉ BJÉÉtÉ ªÉCiÉÒºÉ ÉÉä ú, ÊiɺÉ-ªÉÉ +xéöºéúséòié iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉlÉÇ PÉɱÉÚxÉ Ênù±É䱪ÉÉ xé ÉÖxªÉÉxÉÖºÉÉ ú É{ÉlÉ PÉä>ðxÉ ËEò ÉÉ ÉÊiÉYÉÉ Eò üxé iªéé É ú ºÉ½þÒ Eò úò±é. (7) ÊVÉxÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉä {Énù véé úhé Eäò±Éä±Éä +ɽäþ + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ, ÉÉ úiéésªéé úévªéiéäjééiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ xªééªéé±éªééié ËEò ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ÉÉÊvÉEòÉ-ªÉÉºÉ ÉÉä ú ÉÊEò±ÉÒ Eò úiéé ªÉähÉÉ ú xéé½þò ËEò ÉÉ EòÉ É SÉÉ±É ÉiÉÉ ªÉähÉÉ ú xéé½þò. 25. xªééªéévéò ÉÉÆSÉä ÉäiÉxÉ, <iªéénùò. 2 [() ºÉƺÉn,ù EòɪÉtÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é +ºÉä ÉäiÉxÉ ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉÆxÉÉ Ênù±Éä VÉÉ<Ç±É +ÉÊhÉ, iªéé ÉÉ ÉiÉÒiÉ ié ÉÒ ié úiéúnù Eäò±ÉÒ VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ, nöùºé-ªéé +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úhªééié +ɱÉä±Éä ÉäiÉxÉ Ênù±Éä VÉÉ<DZÉ.] (2) ÉiªÉäEò xªééªéévéò É, ºÉƺÉnäùxÉä Eäò±É䱪ÉÉ EòɪÉtÉuùÉ äú ËEò ÉÉ iénùx ɪÉä, Éä³ýÉä Éä³ýÒ ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eäò±Éä VÉÉiÉÒ±É +ºÉä Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú É ÉkÉä +ÉÊhÉ +xéö{éîºléêié- úvéé É ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ ªÉÉ ÉÉ ÉiÉSÉä ½þCEò +ÉÊhÉ iéä iéºéä ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eäò±Éä VÉÉ<Ç{ɪÉÈiÉ nöùºé-ªéé +xéöºéúséòié Ê ÉÊxÉÌnù¹]õ Eò úhªééié +ɱÉä±Éä Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú, ÉkÉä +ÉÊhÉ ½þCEò Ê É³ýhªÉÉºÉ ½þCEònùÉ ú +ºÉä±É : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, xªééªéévéò ÉÉSÉä Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú +lé ÉÉ ÉkÉä +lé ÉÉ +xéö{éîºléêié- úvéé ËEò ÉÉ ÊxÉ ÉÞÊkÉ ÉäiÉxÉ ªÉÉ ÉÉ ÉiÉSÉä iªééséä ½þCEò ªÉÉÆ{ÉèEòÒ Eò ÉÉiɽþÒ iªéé±éé xéöeòºééxéeòé úeò ½þÉä<Ç±É +ºÉÉ Énù±É iªéésªéé ÊxɪÉÖCiÉÒxÉÆiÉ ú Eäò±ÉÉ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 26. EòɪÉÇEòÉ úò ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. VÉä ½þÉ ÉÉ úiéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSÉä {Énù Ê úcié +ºÉä±É +lé ÉÉ ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ +xéö{éîºléiéòsªéé EòÉ úhéé ÉÖ³äý ËEò ÉÉ +xªéléé +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSªÉÉ EòiÉÇ ªÉÉSÉä {ÉɱÉxÉ Eò úhªééºé +ºÉ ÉlÉÇ +ºÉä±É iéä ½þÉ, iªéé {ÉnùÉSÉÒ EòiÉÇ ªÉä, iªéé xªééªéé±éªéésªéé +xªé xªééªéévéò ÉÉÆ{ÉèEòÒ VªÉÉ BEòÉSÉÒ úé¹]åõ{éiéò iªéé ɪÉÉäVÉxÉÉEò úiéé ÊxɪÉÖCiÉÒ Eò úò±é, iééä xªééªéévéò É {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É. ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ ({ÉÆvÉ úé ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 963 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ºÉ ÉÉÊ É¹]õ Eäò±ÉÉ. 2 ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉ (SÉÉè{ÉzÉÉ ÉÒ ºÉÖvÉÉ úhéé) +ÊvÉÊxÉªÉ É, 986 ªÉÉSªÉÉ Eò±É É 2 uùé äú ÉÚ³ý JÉÆb () Bä ÉVÉÒ nùéjé±é Eäò±ÉÉ ( BÊ É±É 986 úéävéò É iéä ½þÉ{ÉɺÉÚxÉ). 44

69 ( ÉÉMÉ {ÉÉSÉ ºÉÆPÉ úévªé) iénùléç xªééªévéò ÉÉÆSÉÒ ÊxɪÉÖCiÉÒ. () VÉ ú BJÉÉtÉ Éä³ýÒ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä BJÉÉnäù ºÉjÉ É úhªééºéé`öò ËEò ÉÉ SÉɱÉÚ `äö ÉhªÉɺÉÉ`öÒ ±ÉÉMÉhÉÉ-ªÉÉ MÉhɺÉÆJªÉä<iÉEäò iªéé xªééªéé±éªééséä xªééªéévéò É ={É±É vé xéºéiéò±é ié ú, úé¹]åõ{éiéòsªéé {ÉÚ ÉǺÉÆ ÉiÉÒxÉä +ÉÊhÉ ºÉÆ ÉÆÊvÉiÉ =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔSÉÉ Ê ÉSÉÉ ú PÉäiɱªÉÉxÉÆiÉ ú, ÉÉ úiééséé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ ½þÉ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséé xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉÒ ½þÉähªÉÉSªÉÉ où¹]õòxéä ªÉlÉÉäÊSÉiÉ +½ÇþiÉÉ +ºÉhÉÉ-ªÉÉ É ÉÉ úiéésªéé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔxÉä {ÉnùÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eò úé ɪÉÉSªÉÉ =SSÉ xªééªéévéò ÉɱÉÉ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªé{éò`öéºéé`öò iénùléç xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ, +É É ªÉEò ÊiÉiÉCªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ ={ÉκlÉiÉ úé½þhªééºéé`öò, ±ÉäJÉÒ Ê ÉxÉÆiÉÒ Eò ü ÉEäò±É. (2) ªÉÉ É ÉÉhÉä {ÉnùÊxÉnæùÊ ÉiÉ Eäò±É䱪ÉÉ xªééªéévéò ÉÉSÉÒ ={ÉκlÉiÉÒ VªÉÉ Éä³ýÒ +ÉÊhÉ VªÉÉ EòɱÉÉ ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ +É É ªÉEò Eäò±ÉÒ +ºÉä±É iªéé Éä³ýÒ É iªéé EòɱÉÉ ÉvÉÒ{ɪÉÈiÉ, +É{ɱªÉÉ {ÉnùÉSªÉÉ +xªé EòiÉÇ ªÉÉÆ{ÉäIÉÉ +OÉGò É näù>ðxé ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªé{éò`öé ÉvªÉä ={ÉκlÉiÉ úé½þhéä ½äþ iªééséä EòiÉÇ ªÉ +ºÉä±É +ÉÊhÉ iééä ªÉÉ É ÉÉhÉä ={ÉκlÉiÉ +ºÉiÉÉxÉÉ iªéé±éé ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉÒ ºÉ ÉÇ +ÊvÉEòÉÊ úiéé, +ÊvÉEòÉ ú É Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú +ºÉiÉÒ±É +ÉÊhÉ iééä iªééséò EòiÉÇ ªÉä {ÉÉ ú {ÉÉb Ò±É. 28. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªé{éò`öé ÉvªÉä ÊxÉ ÉÞkÉ xªééªéévéò ÉÉÆSÉÒ ={ÉκlÉiÉÒ. ªÉÉ ÉEò úhééié EòɽþɽþÒ +ºÉ±Éä ié úò, EòÉähÉiªÉɽþÒ Éä³ýÒ úé¹]åõ{éiéòsªéé {ÉÚ ÉǺÉÆ ÉiÉÒxÉä ÉÉ úiééséé ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ, ÊVÉxÉä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªéésªéé ËEò ÉÉ äòb ú±é xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉä {Énù véé úhé Eäò±Éä±Éä +ɽäþ, [+lé ÉÉ ÊVÉxÉä =SSÉ xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉä {Énù véé úhé Eäò±Éä±Éä +ɽäþ +ÉÊhÉ ÊVÉSªÉÉEòbä ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséé xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ÊxɪÉÖCiÉÒ ½þÉähªÉÉSªÉÉ où¹]õòxéä ªÉlÉÉäÊSÉiÉ +½ÇþiÉÉ +ɽäþ] + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ ªÉCiÉÒ±ÉÉ, ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉä>ðxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééºéé`öò Ê ÉxÉÆiÉÒ Eò ü ÉEäò±É +ÉÊhÉ ªÉÉ É ÉÉhÉä Ê ÉxÉÆiÉÒ Eäò±Éä±ÉÒ + ÉÒ ÉiªÉäEò ªÉCiÉÒ ªÉÉ É ÉÉhÉä ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉä>ðxÉ EòɪÉÇ Eò úòié +ºÉiÉÉxÉÉ, úé¹]åõ{éiéò +Énäù ÉÉuùÉ äú ÊxÉvÉÉÇÊ úié Eò úò±é +ºÉä ÉkÉä Ê É³ýhªÉÉºÉ iéò {ÉÉjÉ +ºÉä±É +ÉÊhÉ ÊiɱÉÉ iªéé xªééªéé±éªéésªéé xªééªéévéò ÉÉSÉÒ ºÉ ÉÇ +ÊvÉEòÉÊ úiéé, +ÊvÉEòÉ ú +ÉÊhÉ Ê É Éä¹ÉÉÊvÉEòÉ ú +ºÉiÉÒ±É, {ÉhÉ, B ú ½þÒ iéò iªéé xªééªéé±éªééséò xªééªéévéò É ÉÉxɱÉÒ VÉÉhÉÉ ú xéé½þò : {É ÆúiÉÖ +ºÉä EòÒ, iªéé xªééªéé±éªééséò xªééªéévéò É ½þhÉÚxÉ ºlÉÉxÉÉ{ÉzÉ ½þÉä>ðxÉ EòɪÉÇ Eò úhªééºé + ÉÉ EòÉähÉiªÉɽþÒ {ÉÚ ÉÉæCiÉ ªÉCiÉÒxÉä ºÉÆ ÉiÉÒ Ênù±ÉÒ +ºÉ±ªÉÉÊ É ÉɪÉ, ªÉÉ +xéösuäônùéiéò±é EòÉähÉiªÉɽþÒ MÉÉä¹]õÒ ÉÖ³äý ÊiɱÉÉ iéºéä Eò úhéä ÉÉMÉ {Éb iéä, +ºÉä ÉÉxɱÉä VÉÉhÉÉ ú xéé½þò. 29. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé ½äþ +Ê É±ÉäJÉ xªééªéé±éªé +ºÉhÉä. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªé ½äþ, +Ê É±ÉäJÉ xªééªéé±éªé +ºÉä±É +ÉÊhÉ iªééºé +É{ɱªÉÉ + É ÉÉxÉÉ Éqù±É Ê ÉIÉÉ Eò úhªéésªéé +ÊvÉEòÉ úéæºé½þ + ÉÉ xªééªéé±éªééséä ºÉ ÉÇ +ÊvÉEòÉ ú +ºÉiÉÒ±É. 30. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä EòɪÉǺlÉÉxÉ. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséä EòɪÉǺlÉÉxÉ Ênù±±ÉÒiÉ +ºÉä±É +lé ÉÉ ÉÖJªÉ xªééªé ÉÚiÉÔ, úé¹]åõ{éiéòsªéé ÉÉxªÉiÉäxÉä Éä³ýÉä Éä³ýÒ xéä ÉÚxÉ näù<ç±é + ÉÉ +xªé BEòÉ ËEò ÉÉ +xéäeò Ê`öEòÉhÉÒ +ºÉä±É. 3. ºÉ ÉÉæSSÉ xªééªéé±éªééséò ÉÚ³ý +ÊvÉEòÉÊ úiéé. ªÉÉ ºÉÆÊ ÉvÉÉxÉÉiÉÒ±É ié úiéönùóxéé +véòxé úé½úþxé, (Eò) ÉÉ úié ºÉ úeòé ú +ÉÊhÉ BEò ËEò ÉÉ +ÊvÉEò úévªéä ªÉÉÆSªÉÉ ÉvÉÒ±É ; ËEò ÉÉ (JÉ) BEòÉ {ÉIÉÒ ÉÉ úié ºÉ úeòé ú É EòÉähÉiÉä½þÒ úévªé ËEò ÉÉ úévªéä +ÉÊhÉ nöùºé-ªéé {ÉIÉÒ BEò ËEò ÉÉ +ÊvÉEò +xªé úévªéä ªÉÉÆSªÉÉ ÉvÉÒ±É ; ËEò ÉÉ (MÉ) nùéäxé ËEò ÉÉ +&Eci